Zelfcompassie voor verzorgers van kinderen in gezinnen met een overleden ouder: een theoretisch model en een voorbeeldinterventie

Verliesinterventies voor gezinnen zijn al veelbelovend gebleken om bij kinderen met een overleden ouder problemen te voorkomen en hun veerkracht te vergroten. Onderzoeksbevindingen over het ontstaan van een breed scala van psychische en lichamelijke gezondheidsproblemen bij kinderen na het overlijden van een ouder ondersteunen het idee dat er behoefte is aan een transdiagnostische benadering, die de aanpassing van gezinnen na het overlijden van een ouder bevordert en die zorgt voor vermindering van de meerdere problematische uitkomsten bij deze gezinnen. We bespreken zelfcompassie als een veelbelovend raamwerk voor een dergelijke transdiagnostische benadering. We betogen dat de drie elementen van zelfcompassie – mindfulness (vs. over-identificatie), zelfvriendelijkheid (vs. zelfveroordeling) en het besef mens onder de mensen te zijn (vs. isolement) – bevorderlijk kunnen zijn voor verliesgerichte coping, herstelgerichte coping en het proces van het afwisselen tussen die twee. Daarmee wordt de basis gelegd voor individuele en gezinsprocessen die de aanpassing na een verlies ondersteunen. Om uit te leggen op wat voor manier zelfcompassie de aanpassingsuitkomsten in gezinnen met een overleden ouder bevordert, bespreken we de bestaande literatuur, met een focus op emotieregulatie van ouders en effectief opvoeden, en doen we een voorstel voor een theoretisch model met toetsbare hypothesen als uitgangspunt voor meer onderzoek op dit terrein. In dit model is ouderlijke zelfcompassie een bron van veerkracht die bijdraagt aan meerdere adaptieve uitkomsten voor ouders zelf en voor hun kind, door de positieve invloed van zelfcompassie op de emotieregulatie van en effectief opvoeden door ouders. Ter illustratie van de bruikbaarheid van dit model bespreken we een preventieprogramma waarin gezinnen een verliesinterventie krijgen met zelfcompassietraining als een van de componenten. Ook bespreken we richtingen voor toekomstig onderzoek.