Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 6/2009

01-12-2009 | Artikel

Gelukkig en gezond ouder worden: welbevinden, hulpbronnen en zelfmanagementvaardigheden

Auteur: Dr N. Steverink

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie | Uitgave 6/2009

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Deze bijdrage schetst een overzicht van het onderzoeksprogramma onder leiding van de auteur. Eerst worden de specifieke en geïntegreerde theoretische kaders van het programma, incluis deeltheorieën, besproken. Centraal staan de volgende theoretische uitgangspunten: (a) er zijn fysieke en sociale basisbehoeften die, als ze niet vervuld worden, tot onwelbevinden leiden; (b) voor de vervulling van basisbehoeften zijn zowel externe hulpbronnen als zelfmanagementvaardigheden (interne hulpbronnen) nodig; (c) zelfmanagementvaardigheden en externe hulpbronnen beïnvloeden elkaar, waardoor gerichte interventies mogelijk zijn. Deze uitgangspunten maken het mogelijk criteria voor gelukkig en gezond ouder worden te formuleren en de belangrijkste (sociale) omstandigheden aan te geven die van invloed zijn op het al dan niet kunnen vervullen van de basisbehoeften. Het artikel schetst verder de belangrijkste empirische onderzoekingen en interventiestudies die op basis van de theoretische inzichten zijn uitgevoerd, evenals de eerste stappen op weg naar implementatie van de bevindingen in de praktijk. Sinds kort wordt in het programma meer nadruk gelegd op een levensloopperspectief, omdat belangrijke invloeden op gelukkig en gezond ouder worden vaak al op jonge(re) leeftijd ontstaan. Inzicht in de ontwikkeling in externe hulpbronnen en zelfmanagementvaardigheden is van groot belang om uiteindelijk beter te begrijpen wat gelukkig en gezond ouder worden inhoudt en hoe het beïnvloed kan worden.
Literatuur
1.
go back to reference Nederlands Stimuleringsprogramma Ouderenonderzoek. Five years NESTOR: A progress report on The Netherlands Programme for Research on Ageing. Utrecht: NESTOR,1995. Nederlands Stimuleringsprogramma Ouderenonderzoek. Five years NESTOR: A progress report on The Netherlands Programme for Research on Ageing. Utrecht: NESTOR,1995.
2.
go back to reference Bengtson VL, Rice CJ, Johnson ML. Are theories of aging important? Models and explanations in gerontology at the turn of the century. In: Bengtson VL, Warner Schaie K, eds. Handbook of theories of aging. New York: Springer Publishing Company, 1999 (pp. 3-20). Bengtson VL, Rice CJ, Johnson ML. Are theories of aging important? Models and explanations in gerontology at the turn of the century. In: Bengtson VL, Warner Schaie K, eds. Handbook of theories of aging. New York: Springer Publishing Company, 1999 (pp. 3-20).
3.
go back to reference Coleman JS. Foundations of Social Theory. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1990. Coleman JS. Foundations of Social Theory. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1990.
4.
go back to reference Lindenberg S. Diepte en modellenbouw: een pleidooi voor verklaring in de sociale wetenschappen zonder reductie naar psychologie. Kennis en Methode 1987; 11: 91-100. Lindenberg S. Diepte en modellenbouw: een pleidooi voor verklaring in de sociale wetenschappen zonder reductie naar psychologie. Kennis en Methode 1987; 11: 91-100.
5.
go back to reference Deci EL, Ryan RM. The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychol Inquiry 2000; 11: 227-68. Deci EL, Ryan RM. The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychol Inquiry 2000; 11: 227-68.
6.
go back to reference Baumeister RF, Leary MR. The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychol Bull 1995; 117: 497-529. Baumeister RF, Leary MR. The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychol Bull 1995; 117: 497-529.
7.
go back to reference Steverink N, Lindenberg S, Ormel J. Towards understanding successful ageing: patterned change in resources and goals. Ageing Society 1998; 18: 441-67. Steverink N, Lindenberg S, Ormel J. Towards understanding successful ageing: patterned change in resources and goals. Ageing Society 1998; 18: 441-67.
8.
go back to reference Lindenberg S. Continuities in the theory of social production functions. In: Lindenberg SM, Ganzeboom HBG, eds. Verklarende sociologie: opstellen voor Reinhard Wippler. Amsterdam: Thesis Publishers, 1996 (pp. 169-84). Lindenberg S. Continuities in the theory of social production functions. In: Lindenberg SM, Ganzeboom HBG, eds. Verklarende sociologie: opstellen voor Reinhard Wippler. Amsterdam: Thesis Publishers, 1996 (pp. 169-84).
9.
go back to reference Steverink N, Lindenberg S, Slaets JPJ. How to understand and improve older people’s self-management of wellbeing. Eur J Ageing 2005; 2: 235-44. Steverink N, Lindenberg S, Slaets JPJ. How to understand and improve older people’s self-management of wellbeing. Eur J Ageing 2005; 2: 235-44.
10.
go back to reference Steverink N, Lindenberg S. Which social needs are important for subjective well-being? What happens to them with aging? Psychol Aging 2006; 21: 281-90. Steverink N, Lindenberg S. Which social needs are important for subjective well-being? What happens to them with aging? Psychol Aging 2006; 21: 281-90.
11.
go back to reference Steverink N. Zo lang mogelijk zelfstandig: naar een verklaring van verschillen in oriëntatie ten aanzien van opname in een verzorgingstehuis onder fysiek kwetsbare ouderen. Proefschrift Rijksuniversiteit Groningen. Amsterdam: Thesis Publishers,1996. Steverink N. Zo lang mogelijk zelfstandig: naar een verklaring van verschillen in oriëntatie ten aanzien van opname in een verzorgingstehuis onder fysiek kwetsbare ouderen. Proefschrift Rijksuniversiteit Groningen. Amsterdam: Thesis Publishers,1996.
12.
go back to reference Steverink N. When and why frail elderly people give up independent living: The Netherlands as an example. Ageing Society 2001; 21: 45-69. Steverink N. When and why frail elderly people give up independent living: The Netherlands as an example. Ageing Society 2001; 21: 45-69.
13.
go back to reference Steverink N. Sociale relaties van ouderen. In: Schroots JJF, ed. Handboek Psychologie van de volwassen ontwikkeling en veroudering. Assen: Koninklijke Van Gorcum, 2002 (pp. 413-32). Steverink N. Sociale relaties van ouderen. In: Schroots JJF, ed. Handboek Psychologie van de volwassen ontwikkeling en veroudering. Assen: Koninklijke Van Gorcum, 2002 (pp. 413-32).
14.
go back to reference Carstensen LL, Isaacowitz D, Charles ST. Taking time seriously: A theory of socioemotional selectivity. Am Psychol 1999; 54: 165-81. Carstensen LL, Isaacowitz D, Charles ST. Taking time seriously: A theory of socioemotional selectivity. Am Psychol 1999; 54: 165-81.
15.
go back to reference Glass TA, Mendes de Leon C, Marottoli RA, Berkman LF. Population based study of social and productive activities as predictors of survival among elderly Americans. Br Med J 1999; 319: 478-83. Glass TA, Mendes de Leon C, Marottoli RA, Berkman LF. Population based study of social and productive activities as predictors of survival among elderly Americans. Br Med J 1999; 319: 478-83.
16.
go back to reference Steverink N, Veenstra R, Oldehinkel AJ, Gans ROB, Rosmalen JGM. Affection- and status-related stress in the first half of life: detrimental to later physical and mental health in both men and women? Manuscript aangeboden ter publicatie, 2009. Steverink N, Veenstra R, Oldehinkel AJ, Gans ROB, Rosmalen JGM. Affection- and status-related stress in the first half of life: detrimental to later physical and mental health in both men and women? Manuscript aangeboden ter publicatie, 2009.
17.
go back to reference Gerritsen D, Steverink N. Kwaliteit van leven. In: Pot AM, Kuin Y, Vink M, eds. Handboek Ouderenpsychologie. Utrecht: De Tijdstroom, 2007 (blz. 253-67). Gerritsen D, Steverink N. Kwaliteit van leven. In: Pot AM, Kuin Y, Vink M, eds. Handboek Ouderenpsychologie. Utrecht: De Tijdstroom, 2007 (blz. 253-67).
18.
go back to reference Gerritsen DL, Steverink N, Ooms ME, Ribbe MW. Finding a useful conceptual basis for enhancing the quality of life of nursing home residents. Quality Life Res 2004; 13: 611-24. Gerritsen DL, Steverink N, Ooms ME, Ribbe MW. Finding a useful conceptual basis for enhancing the quality of life of nursing home residents. Quality Life Res 2004; 13: 611-24.
19.
go back to reference Gerritsen DL, Steverink N, Frijters DHM, Ooms ME, Ribbe MW. Social well-being and its measurement in the nursing home; the SWON scale. J Clin Nurs 2009; in druk. Gerritsen DL, Steverink N, Frijters DHM, Ooms ME, Ribbe MW. Social well-being and its measurement in the nursing home; the SWON scale. J Clin Nurs 2009; in druk.
20.
go back to reference Steverink N, Westerhof GJ, Bode C, Dittmann-Kohli F. The personal experience of aging, individual resources, and subjective well-being. J Gerontol: Psychol Sciences 2001; 56B: P364-73. Steverink N, Westerhof GJ, Bode C, Dittmann-Kohli F. The personal experience of aging, individual resources, and subjective well-being. J Gerontol: Psychol Sciences 2001; 56B: P364-73.
21.
go back to reference Steverink N, Kempen GIJM. Het toekomstperspectief van ouderen: een theoretisch-empirische verkenning. Tijdschr Gerontol Geriatr 1998; 29: 196-204. Steverink N, Kempen GIJM. Het toekomstperspectief van ouderen: een theoretisch-empirische verkenning. Tijdschr Gerontol Geriatr 1998; 29: 196-204.
22.
go back to reference Steverink N, Lindenberg S. Do good self-managers have less physical and social resource deficits and more well-being in later life? Eur J Ageing 2008; 5: 181-90. Steverink N, Lindenberg S. Do good self-managers have less physical and social resource deficits and more well-being in later life? Eur J Ageing 2008; 5: 181-90.
23.
go back to reference Timmer E, Steverink N, Dittmann-Kohli F. Cognitive representations of future gains, maintenance, and losses in the second half of life. Int J Aging Human Development 2002; 55: 321-39. Timmer E, Steverink N, Dittmann-Kohli F. Cognitive representations of future gains, maintenance, and losses in the second half of life. Int J Aging Human Development 2002; 55: 321-39.
24.
go back to reference Schuurmans H, Steverink N, Lindenberg S, Frieswijk N, Slaets JPJ. Old or frail: what tells us more? J Gerontol: Med Sciences 2004; 59: M962-65. Schuurmans H, Steverink N, Lindenberg S, Frieswijk N, Slaets JPJ. Old or frail: what tells us more? J Gerontol: Med Sciences 2004; 59: M962-65.
25.
go back to reference Steverink N, Slaets JPJ, Schuurmans H, Lis M van. [Abstract] Measuring frailty: development and testing of the Groningen Frailty Indicator (GFI). Gerontologist 2001; 41, special issue 1: 236-37. Steverink N, Slaets JPJ, Schuurmans H, Lis M van. [Abstract] Measuring frailty: development and testing of the Groningen Frailty Indicator (GFI). Gerontologist 2001; 41, special issue 1: 236-37.
26.
go back to reference Steverink N, Bode C, Westerhof GJ, Dittmann-Kohli F. Het meten van de beleving van het ouder worden. Ontwikkeling en toepassing van de “Beleving van het Ouder Worden Schaal” (BOWS). Nijmegen: Katholieke Universiteit, Sectie Psychogerontologie, internal report, 1999. Via www.nardisteverink.nl Steverink N, Bode C, Westerhof GJ, Dittmann-Kohli F. Het meten van de beleving van het ouder worden. Ontwikkeling en toepassing van de “Beleving van het Ouder Worden Schaal” (BOWS). Nijmegen: Katholieke Universiteit, Sectie Psychogerontologie, internal report, 1999. Via www.nardisteverink.nl
27.
go back to reference Nieboer A, Lindenberg S, Boomsma A, Van Bruggen AC. Dimensions of well-being and their measurement: The SPF-IL Scale. Soc Ind Res 2005; 73: 313-53. Nieboer A, Lindenberg S, Boomsma A, Van Bruggen AC. Dimensions of well-being and their measurement: The SPF-IL Scale. Soc Ind Res 2005; 73: 313-53.
28.
go back to reference Schuurmans H, Steverink N, Frieswijk N, Buunk BP, Slaets JPJ, Lindenberg S. How to measure self-management abilities in older people by self-report. The development of the SMAS-30. Quality Life Res 2005; 14: 2215-28. Schuurmans H, Steverink N, Frieswijk N, Buunk BP, Slaets JPJ, Lindenberg S. How to measure self-management abilities in older people by self-report. The development of the SMAS-30. Quality Life Res 2005; 14: 2215-28.
29.
go back to reference Schuurmans H. Promoting well-being in frail elderly people: theory and intervention. Groningen: Dissertation University of Groningen, 2004. Via http://irs.ub.rug.nl/ppn/264412974 Schuurmans H. Promoting well-being in frail elderly people: theory and intervention. Groningen: Dissertation University of Groningen, 2004. Via http://​irs.​ub.​rug.​nl/​ppn/​264412974
30.
go back to reference Frieswijk N, Dijkstra P, Steverink N, Buunk BP, Slaets JPJ. Grip op het leven: genieten van het ouder worden. Utrecht: Het Spectrum, 2004. Frieswijk N, Dijkstra P, Steverink N, Buunk BP, Slaets JPJ. Grip op het leven: genieten van het ouder worden. Utrecht: Het Spectrum, 2004.
31.
go back to reference Frieswijk N, Steverink N, Buunk BP, Slaets JPJ. The effectiveness of a bibliotherapy in increasing the self-management ability of slightly to moderately frail older people. Pat Educ Counseling 2006; 61: 219-27. Frieswijk N, Steverink N, Buunk BP, Slaets JPJ. The effectiveness of a bibliotherapy in increasing the self-management ability of slightly to moderately frail older people. Pat Educ Counseling 2006; 61: 219-27.
32.
go back to reference Kremers IP, Steverink N, Albersnagel FA, Slaets JPJ. Improved self-management ability and well-being in older women after a short group intervention. Aging Mental Health 2006; 10: 476-84. Kremers IP, Steverink N, Albersnagel FA, Slaets JPJ. Improved self-management ability and well-being in older women after a short group intervention. Aging Mental Health 2006; 10: 476-84.
33.
go back to reference Elzen H, Slaets JPJ, Snijders TAB, Steverink N. Evaluation of the Chronic Disease Self-Management Program (CDSMP) among chronically ill older people in the Netherlands. Soc Sc Med 2007; 64: 1832-41. Elzen H, Slaets JPJ, Snijders TAB, Steverink N. Evaluation of the Chronic Disease Self-Management Program (CDSMP) among chronically ill older people in the Netherlands. Soc Sc Med 2007; 64: 1832-41.
34.
go back to reference Elzen H, Slaets JPJ, Snijders TAB, Steverink N. The effect of a self-management intervention on health care utilization in a sample of chronically ill older patients in the Netherlands. J Eval Clin Practice 2008; 14: 159-61. Elzen H, Slaets JPJ, Snijders TAB, Steverink N. The effect of a self-management intervention on health care utilization in a sample of chronically ill older patients in the Netherlands. J Eval Clin Practice 2008; 14: 159-61.
35.
36.
go back to reference Stolk RP, Rosmalen JGM, Postma DS, et al. Universal risk factors for multifactorial diseases. Eur J Epidemiol 2008; 23: 67-74. Stolk RP, Rosmalen JGM, Postma DS, et al. Universal risk factors for multifactorial diseases. Eur J Epidemiol 2008; 23: 67-74.
Metagegevens
Titel
Gelukkig en gezond ouder worden: welbevinden, hulpbronnen en zelfmanagementvaardigheden
Auteur
Dr N. Steverink
Publicatiedatum
01-12-2009
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie / Uitgave 6/2009
Print ISSN: 0167-9228
Elektronisch ISSN: 1875-6832
DOI
https://doi.org/10.1007/BF03088518

Andere artikelen Uitgave 6/2009

Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 6/2009 Naar de uitgave

Signalementen

Signalementen