Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 4/2011

01-09-2011

Veranderingen in de kwaliteit van leven van thuiswonende ouderen: speelt de vorm van zorg een rol?

Auteurs: J. Boumans, Prof. Dr. D. J. H. Deeg

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie | Uitgave 4/2011

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Doel: Na te gaan of een verandering in fysieke, psychische en sociale dimensies van kwaliteit van leven van thuiswonende ouderen geassocieerd is met het ontvangen van formele zorg, in vergelijking met informele zorg en geen zorg. Methode: Er is gebruik gemaakt van data van de waarnemingen uit 1998 en 2001 van de Longitudinal Aging Study Amsterdam (LASA). Ouderen die in 1998 formele thuiszorg ontvingen zijn vergeleken met ouderen die in 1998 informele zorg ontvingen en met ouderen die geen zorg ontvingen. De groepen zijn vergeleken op 3-jaars veranderingen in subjectieve scores van ervaren gezondheid, eenzaamheid, positief affect en tevredenheid met het leven. De data zijn geanalyseerd met lineaire regressieanalyse en ANOVA. Resultaten: In alle groepen vindt tussen 1998 en 2001 een verslechtering plaats in de vier geselecteerde aspecten van kwaliteit van leven. De ervaren gezondheid gaat significant meer achteruit in de groep met formele zorg dan in de groep zonder zorg, maar dit wordt verklaard door een hogere score op functionele beperkingen in 1998. Eenzaamheid neemt significant meer toe in de groep met formele zorg ten opzichte van de groep met geen zorg en de groep met informele zorg, ook na correctie voor confounders. In de groep met formele zorg neemt de tevredenheid met het leven significant meer af dan in de groep zonder zorg en de groep met informele zorg. De interactie met sekse is significant, waardoor na correctie voor de confounders dit verschil bij de vrouwen maar niet bij de mannen significant blijft. Er is geen significant verschil tussen de drie zorggroepen wat betreft veranderingen in positief affect. Conclusie: Oudere mannen en vrouwen die formele thuiszorg ontvangen ervaren na 3 jaar een grotere mate van eenzaamheid, en bovendien ervaren oudere vrouwen die formele zorg ontvangen na 3 jaar minder levenstevredenheid, in vergelijking met vrouwen die informele zorg of geen zorg ontvangen. Vervolgonderzoek zou deze resultaten moeten bevestigen en de mechanismen die hieraan ten grondslag liggen moeten onderzoeken.
Literatuur
1.
go back to reference Myers GC, Lamb VL, Agree EM. Patterns of disability change associated with the epidemiologic transition. In: Robine JM, Jagger C, Mathers CD, Crimmins EM, Suzman R (eds). Determining health expectancies. Chichester: John Wiley&Sons Ltd. 2003; 59–74. Myers GC, Lamb VL, Agree EM. Patterns of disability change associated with the epidemiologic transition. In: Robine JM, Jagger C, Mathers CD, Crimmins EM, Suzman R (eds). Determining health expectancies. Chichester: John Wiley&Sons Ltd. 2003; 59–74.
2.
go back to reference Picavet HS, Hoeymans N. Physical disability in The Netherlands: prevalence, risk groups and time trends. Public Health 2002; 116 (4): 231–7.PubMed Picavet HS, Hoeymans N. Physical disability in The Netherlands: prevalence, risk groups and time trends. Public Health 2002; 116 (4): 231–7.PubMed
3.
go back to reference Goumans M, Mandemaker T, Overbeek R, Penninx K, Schippers A. Ouder worden we allemaal. Trendstudies en toekomstdebatten over de vergrijzing in Nederland. Utrecht: Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn Uitgeverij, 2004. Goumans M, Mandemaker T, Overbeek R, Penninx K, Schippers A. Ouder worden we allemaal. Trendstudies en toekomstdebatten over de vergrijzing in Nederland. Utrecht: Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn Uitgeverij, 2004.
4.
go back to reference Timmermans J, Woittiez I. Advies ramingen verpleging en verzorging. Den Haag: SCP, 2004c. Timmermans J, Woittiez I. Advies ramingen verpleging en verzorging. Den Haag: SCP, 2004c.
5.
go back to reference Veldhuijzen van Zanten-Hyllner MLLE. Vertrouwen in de zorg: de beleidsdoelstellingen van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Brief aan de tweede kamer, kenmerk MEVA/AEB-3048722, 28 januari 2011. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner MLLE. Vertrouwen in de zorg: de beleidsdoelstellingen van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Brief aan de tweede kamer, kenmerk MEVA/AEB-3048722, 28 januari 2011.
6.
go back to reference Klerk MMY de. Rapportage ouderen 2004. Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, 2004. Klerk MMY de. Rapportage ouderen 2004. Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, 2004.
7.
go back to reference CAK/Prismant. Bewerking CAK-gegevens door Prismant voor VWS-brancherapport Care 2005. Cak/Prismant, 2005. CAK/Prismant. Bewerking CAK-gegevens door Prismant voor VWS-brancherapport Care 2005. Cak/Prismant, 2005.
8.
go back to reference Boer A de. Rapportage ouderen 2006. Veranderingen in leefsituatie en levensloop. Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, 2006. Boer A de. Rapportage ouderen 2006. Veranderingen in leefsituatie en levensloop. Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, 2006.
9.
go back to reference Tillaart JJAM van. Meer zorg met minder mensen. In: Hilten O van, Mares AMHM (red). Gezondheid en zorg in cijfers 2009. Den Haag/Heerlen: Centraal Bureau voor de Statistiek, 2009. Tillaart JJAM van. Meer zorg met minder mensen. In: Hilten O van, Mares AMHM (red). Gezondheid en zorg in cijfers 2009. Den Haag/Heerlen: Centraal Bureau voor de Statistiek, 2009.
10.
go back to reference Noelker LS, Bass DM. Home care for elderly persons: linkages between formal and informal caregivers. Journal of Gerontology 1989; 44 (2): S63–70.PubMed Noelker LS, Bass DM. Home care for elderly persons: linkages between formal and informal caregivers. Journal of Gerontology 1989; 44 (2): S63–70.PubMed
11.
go back to reference Klerk MMY de, Timmermans JM. Rapportage ouderen. 1998, Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau/VUGA. Klerk MMY de, Timmermans JM. Rapportage ouderen. 1998, Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau/VUGA.
12.
go back to reference Klerk MMY de. Rapportage ouderen. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2001. Klerk MMY de. Rapportage ouderen. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2001.
13.
go back to reference Hellström Y, Persson G, Hallberg IR. Quality of life and symptoms among older people living at home. Journal of Advanced Nursing 2004; 48 (6): 584–93.PubMedCrossRef Hellström Y, Persson G, Hallberg IR. Quality of life and symptoms among older people living at home. Journal of Advanced Nursing 2004; 48 (6): 584–93.PubMedCrossRef
14.
go back to reference Hellström Y, Andersson M, Hallberg IR. Quality of life among older people in Sweden receiving help from informal and/or formal helpers at home or in special accommodation. Health & Social Care in the Community 2004; 12 (6): 504–16.CrossRef Hellström Y, Andersson M, Hallberg IR. Quality of life among older people in Sweden receiving help from informal and/or formal helpers at home or in special accommodation. Health & Social Care in the Community 2004; 12 (6): 504–16.CrossRef
15.
go back to reference Borglin G, Jakobsson U, Edberg AK, Hallberg IR. Self-reported health complaints and their prediction of overall and health-related quality of life among elderly people. International Journal of Nursing Studies 2005; 42 (2): 147–58.PubMedCrossRef Borglin G, Jakobsson U, Edberg AK, Hallberg IR. Self-reported health complaints and their prediction of overall and health-related quality of life among elderly people. International Journal of Nursing Studies 2005; 42 (2): 147–58.PubMedCrossRef
16.
go back to reference Breeze E, Jones D, Wilkinson P, Bulpitt C, Grundy C, Latif A, Fletcher A. Area deprivation, social class, and quality of life among people aged 75 years and over in Britain. International Journal Of Epidemiology 2005; 34 (2), 276–283.PubMedCrossRef Breeze E, Jones D, Wilkinson P, Bulpitt C, Grundy C, Latif A, Fletcher A. Area deprivation, social class, and quality of life among people aged 75 years and over in Britain. International Journal Of Epidemiology 2005; 34 (2), 276–283.PubMedCrossRef
17.
go back to reference Vaarama M & Tiit E. Quality of life of older homecare clients. In M. Vaarama, R. Pieper, A. Sixsmith, M. Vaarama, R. Pieper, A. Sixsmith (Eds.), Care-related quality of life in old age: Concepts, models, and empirical findings (pp. 168–195). New York, NY US: Springer Science + Business Media, 2008.CrossRef Vaarama M & Tiit E. Quality of life of older homecare clients. In M. Vaarama, R. Pieper, A. Sixsmith, M. Vaarama, R. Pieper, A. Sixsmith (Eds.), Care-related quality of life in old age: Concepts, models, and empirical findings (pp. 168–195). New York, NY US: Springer Science + Business Media, 2008.CrossRef
18.
go back to reference Ellefsen B. Dependency as disadvantage – patient’s experiences. Scandinavian Journal of Caring Sciences 2002; 16 (2): 157–64.PubMedCrossRef Ellefsen B. Dependency as disadvantage – patient’s experiences. Scandinavian Journal of Caring Sciences 2002; 16 (2): 157–64.PubMedCrossRef
19.
go back to reference Hellström Y, Hallberg IR. Determinants and characteristics of help provision for elderly people living at home and in relation to quality of life. Scandinavian Journal of Caring Sciences 2004; 18 (4): 387–95.PubMedCrossRef Hellström Y, Hallberg IR. Determinants and characteristics of help provision for elderly people living at home and in relation to quality of life. Scandinavian Journal of Caring Sciences 2004; 18 (4): 387–95.PubMedCrossRef
20.
go back to reference Pot AM, Deeg DJH, Twisk JWR, Beekman ATF, Zarit SH. The longitudinal relationship between the use of long-term care and depressive symptoms in older adults. Gerontologist 2005; 45 (3): 359–69.PubMedCrossRef Pot AM, Deeg DJH, Twisk JWR, Beekman ATF, Zarit SH. The longitudinal relationship between the use of long-term care and depressive symptoms in older adults. Gerontologist 2005; 45 (3): 359–69.PubMedCrossRef
21.
go back to reference Hughes SL, Cordray DS, Spiker VA. Evaluation of a long-term home care program. Medical Care 1984; 22 (5): 460–75.PubMedCrossRef Hughes SL, Cordray DS, Spiker VA. Evaluation of a long-term home care program. Medical Care 1984; 22 (5): 460–75.PubMedCrossRef
22.
go back to reference Mollenkopf H, Walker A, Editors, Quality of life in old age. International and multi-disciplinary perspectives Dordrecht: Springer, 2007. Mollenkopf H, Walker A, Editors, Quality of life in old age. International and multi-disciplinary perspectives Dordrecht: Springer, 2007.
23.
go back to reference Essink-Bot ML, Haes JCM de. Kwaliteit van leven in medisch onderzoek. Een inleiding. 1996, Amsterdam: Amsterdam University Press. Essink-Bot ML, Haes JCM de. Kwaliteit van leven in medisch onderzoek. Een inleiding. 1996, Amsterdam: Amsterdam University Press.
24.
go back to reference Maslow AH. Motivation and personality. New York, Harper, 1954. Maslow AH. Motivation and personality. New York, Harper, 1954.
25.
go back to reference Deeg DJH, Knipscheer CPM, Tilburg W van. Autonomy and well-being in the aging population: concepts and design of the Longitudinal Aging Study Amsterdam. NIG-trendstudies no. 7. Nederlands Instituut voor Gerontologie, Bunnik, Nederland 1993. Deeg DJH, Knipscheer CPM, Tilburg W van. Autonomy and well-being in the aging population: concepts and design of the Longitudinal Aging Study Amsterdam. NIG-trendstudies no. 7. Nederlands Instituut voor Gerontologie, Bunnik, Nederland 1993.
26.
go back to reference Smit JH, Vries MZ de, Poppelaars JL. Data collection and fieldwork procedures. In: Deeg DJH, Beekman ATF, Kriegsman DMW, Westendorp-de Seriere M (red). Autonomy and well-being in the aging population II. Report from the Longitudinal Aging Study Amsterdam 1992–1996. Amsterdam: VU Uitgeverij, 1998. Smit JH, Vries MZ de, Poppelaars JL. Data collection and fieldwork procedures. In: Deeg DJH, Beekman ATF, Kriegsman DMW, Westendorp-de Seriere M (red). Autonomy and well-being in the aging population II. Report from the Longitudinal Aging Study Amsterdam 1992–1996. Amsterdam: VU Uitgeverij, 1998.
27.
go back to reference Deeg DJH, Tilburg T van, Smit JH, Leeuw ED de. Attrition in the Longitudinal Aging Study Amsterdam. The effect of differential inclusion in side studies. Journal of Clinical Epidemiology 2002; 55 (4): 319–328.PubMedCrossRef Deeg DJH, Tilburg T van, Smit JH, Leeuw ED de. Attrition in the Longitudinal Aging Study Amsterdam. The effect of differential inclusion in side studies. Journal of Clinical Epidemiology 2002; 55 (4): 319–328.PubMedCrossRef
28.
go back to reference Smit J, Comijs HC. Longitudinaal onderzoek bij ouder wordende respondenten: participatie en de kwaliteit van gegevens verkregen met behulp van vragenlijsten. Tijdschr Gerontol Geriatr 2000; 31:184–189.PubMed Smit J, Comijs HC. Longitudinaal onderzoek bij ouder wordende respondenten: participatie en de kwaliteit van gegevens verkregen met behulp van vragenlijsten. Tijdschr Gerontol Geriatr 2000; 31:184–189.PubMed
29.
go back to reference Deeg DJH, Comijs HC, Thomése GC, Visser M. De Longitudinal Aging Study Amsterdam: een overzicht van 17 jaar onderzoek naar verandering in dagelijks functioneren. Tijdschr Gerontol Geriatr 2009; 40(6): 217–227.PubMedCrossRef Deeg DJH, Comijs HC, Thomése GC, Visser M. De Longitudinal Aging Study Amsterdam: een overzicht van 17 jaar onderzoek naar verandering in dagelijks functioneren. Tijdschr Gerontol Geriatr 2009; 40(6): 217–227.PubMedCrossRef
30.
go back to reference Sonsbeek JLA van. Het eigen oordeel over de gezondheid. Methodische effecten bij het gezondheidsoordeel in gezondheidsenquêtes. Maandbericht Gezondheid 1991; 10 (9): 15–22. Sonsbeek JLA van. Het eigen oordeel over de gezondheid. Methodische effecten bij het gezondheidsoordeel in gezondheidsenquêtes. Maandbericht Gezondheid 1991; 10 (9): 15–22.
31.
go back to reference Jong-Gierveld J de, Kamphuis FH. The development of a Rasch-type loneliness scale. Applied Psychological Measurement 1985; 9 (3): 289–299.CrossRef Jong-Gierveld J de, Kamphuis FH. The development of a Rasch-type loneliness scale. Applied Psychological Measurement 1985; 9 (3): 289–299.CrossRef
32.
go back to reference Radloff LS. The CES-D scale: a self-report depression scale for research in the general population. Applied Psychological Measurement 1977; 1: 385–401.CrossRef Radloff LS. The CES-D scale: a self-report depression scale for research in the general population. Applied Psychological Measurement 1977; 1: 385–401.CrossRef
33.
go back to reference Beekman ATF, Limbeek J van, Deeg DJH, Wouters L, Tilburg W van. De bruikbaarheid van de Centers for Epidemiologic Studies Scale bij ouderen in Nederland. Tijdschr Gerontol Geriat 1994; 25: 95–103. Beekman ATF, Limbeek J van, Deeg DJH, Wouters L, Tilburg W van. De bruikbaarheid van de Centers for Epidemiologic Studies Scale bij ouderen in Nederland. Tijdschr Gerontol Geriat 1994; 25: 95–103.
34.
go back to reference Radloff LS, Teri L. Use of the CES-D with older adults. Clinical Gerontology 1986; 5: 119–136.CrossRef Radloff LS, Teri L. Use of the CES-D with older adults. Clinical Gerontology 1986; 5: 119–136.CrossRef
35.
go back to reference Deeg DJH, Broese van Groenou MI. Zorggebruik door ouderen na opname in het ziekenhuis: ontwikkelingen in 1992–2002. Tijdschrift Gezondheidswetenschappen (TSG) 2007; 85: 174–182.CrossRef Deeg DJH, Broese van Groenou MI. Zorggebruik door ouderen na opname in het ziekenhuis: ontwikkelingen in 1992–2002. Tijdschrift Gezondheidswetenschappen (TSG) 2007; 85: 174–182.CrossRef
36.
go back to reference Lubetkin EI, Jia H, Franks P, Gold, MR. Relationship among sociodemographic factors, clinical conditions, and health-related quality of life: examining the EQ-5D in the U.S. general population. Quality of Life Research 2005; 14 (10): 2187–96.PubMedCrossRef Lubetkin EI, Jia H, Franks P, Gold, MR. Relationship among sociodemographic factors, clinical conditions, and health-related quality of life: examining the EQ-5D in the U.S. general population. Quality of Life Research 2005; 14 (10): 2187–96.PubMedCrossRef
37.
go back to reference Comijs HC, Dik MG, Aartsen MJ, Deeg DJ, Jonker C. The impact of change in cognitive functioning and cognitive decline on disability, well-being, and the use of healthcare services in older persons. Results of Longitudinal Aging Study Amsterdam. Dementia and Geriatric Cognitive Disorders 2005;19 (5-6):316–23.PubMedCrossRef Comijs HC, Dik MG, Aartsen MJ, Deeg DJ, Jonker C. The impact of change in cognitive functioning and cognitive decline on disability, well-being, and the use of healthcare services in older persons. Results of Longitudinal Aging Study Amsterdam. Dementia and Geriatric Cognitive Disorders 2005;19 (5-6):316–23.PubMedCrossRef
38.
go back to reference Kriegsman DM, Penninx BW, Eijk JTM van, Boeke AJ, Deeg DJ. Self-reports and general practitioner information on the presence of chronic diseases in community dwelling elderly: a study on the accuracy of patients’ self-reports and on determinants of inaccuracy. Journal of Clinical Epidemiology 1996; 49: 1407–1417.PubMedCrossRef Kriegsman DM, Penninx BW, Eijk JTM van, Boeke AJ, Deeg DJ. Self-reports and general practitioner information on the presence of chronic diseases in community dwelling elderly: a study on the accuracy of patients’ self-reports and on determinants of inaccuracy. Journal of Clinical Epidemiology 1996; 49: 1407–1417.PubMedCrossRef
39.
go back to reference Bisschop MI, Kriegsman DMW, Deeg DJH, Tilburg TG van, Penninx BWJH. The influence of differing social ties on decline in physical functioning among older people with and without chronic diseases: the Longitudinal Aging Study Amsterdam. Aging Clinical and Experimental Research 2003; 15: 164–173.PubMed Bisschop MI, Kriegsman DMW, Deeg DJH, Tilburg TG van, Penninx BWJH. The influence of differing social ties on decline in physical functioning among older people with and without chronic diseases: the Longitudinal Aging Study Amsterdam. Aging Clinical and Experimental Research 2003; 15: 164–173.PubMed
40.
go back to reference Folstein MF, Folstein SE, McHugh PR. Mini-Mental State: A practical method for grading the state of patients for the clinician. Journal of Psychiatric Research 1975; 12 (3): 189–98PubMedCrossRef Folstein MF, Folstein SE, McHugh PR. Mini-Mental State: A practical method for grading the state of patients for the clinician. Journal of Psychiatric Research 1975; 12 (3): 189–98PubMedCrossRef
41.
go back to reference Figueiras A, Domenech-Massons JM, Cadarso C. Regression models: calculating the confidence interval of effects in the presence of interactions. Statistics in Medicine 1998;17: 2099–105.PubMedCrossRef Figueiras A, Domenech-Massons JM, Cadarso C. Regression models: calculating the confidence interval of effects in the presence of interactions. Statistics in Medicine 1998;17: 2099–105.PubMedCrossRef
42.
go back to reference Cheung J, Kwan A, Chan S, Ngan R, Ng S, Leung E & Lau A. Quality of life in older adults: benefits from caring services in Hong Kong. Social Indicators Research 2005; 71(1): 291–334.CrossRef Cheung J, Kwan A, Chan S, Ngan R, Ng S, Leung E & Lau A. Quality of life in older adults: benefits from caring services in Hong Kong. Social Indicators Research 2005; 71(1): 291–334.CrossRef
43.
go back to reference Janlov AC, Hallberg IR, Petersson K. Older persons’ experience of being assessed for and receiving public home help: do they have any influence over it? Health & Social Care in the Community 2005; 14(1): 26–36.CrossRef Janlov AC, Hallberg IR, Petersson K. Older persons’ experience of being assessed for and receiving public home help: do they have any influence over it? Health & Social Care in the Community 2005; 14(1): 26–36.CrossRef
44.
go back to reference Samuelsson G, Sundstrom G, Dehlin MD, Hagberg O. Formal support, mental disorders and personal characteristics: a 25-year follow-up study of a total cohort of older people. Health & Social Care in the Community 2003; 11: 95–102.CrossRef Samuelsson G, Sundstrom G, Dehlin MD, Hagberg O. Formal support, mental disorders and personal characteristics: a 25-year follow-up study of a total cohort of older people. Health & Social Care in the Community 2003; 11: 95–102.CrossRef
45.
go back to reference Jakobsson U, Hallberg IR. Loneliness, fear and quality of life among elderly in Sweden: a gender perspective. Aging Clinical and Experimental Research 2005; 17 (6): 494–501.PubMed Jakobsson U, Hallberg IR. Loneliness, fear and quality of life among elderly in Sweden: a gender perspective. Aging Clinical and Experimental Research 2005; 17 (6): 494–501.PubMed
46.
go back to reference Kwekkeboom R, Jager-Vreugdenhil M (red.) De praktijk van de WMO. Onderzoekslectoraten social work. 2009, Amsterdam: Uitgeverij WSP Kwekkeboom R, Jager-Vreugdenhil M (red.) De praktijk van de WMO. Onderzoekslectoraten social work. 2009, Amsterdam: Uitgeverij WSP
47.
go back to reference Geerlings S, Deeg D. Veranderingen in het gebruik van zorg. In: Klerk MMY de (red). Zorg en wonen voor kwetsbare ouderen. Rapportage ouderen 2004. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2004: 65–79. Geerlings S, Deeg D. Veranderingen in het gebruik van zorg. In: Klerk MMY de (red). Zorg en wonen voor kwetsbare ouderen. Rapportage ouderen 2004. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2004: 65–79.
Metagegevens
Titel
Veranderingen in de kwaliteit van leven van thuiswonende ouderen: speelt de vorm van zorg een rol?
Auteurs
J. Boumans
Prof. Dr. D. J. H. Deeg
Publicatiedatum
01-09-2011
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie / Uitgave 4/2011
Print ISSN: 0167-9228
Elektronisch ISSN: 1875-6832
DOI
https://doi.org/10.1007/s12439-011-0031-4

Andere artikelen Uitgave 4/2011

Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 4/2011 Naar de uitgave

Announcement

Signalementen

Proefschriften in discussie

Proefschriften in discussie