Skip to main content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander hoofdstuk

2020 | OriginalPaper | Hoofdstuk

10. Het lichaam in de therapiekamer: somatische resonantie en somatische tegenoverdracht

Auteur : Dr. Nelleke Nicolai

Gepubliceerd in: In levende lijve: het lichaam in de psychotherapie

Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum

share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

In dit hoofdstuk bespreek ik hoe de psychotherapeut in het contact met een patiënt gebruik kan maken van de eigen lichamelijke en emotionele ervaringen. Ik start met een onderzoek naar somatische tegenoverdracht. Vervolgens bespreek ik hoe je gebruik kunt maken van de (rechterhemisferische) lichamelijke ervaringen en de ‘intuïtieve’ beelden die je krijgt in het contact met een patiënt. Ik schrijf ‘intuïtief’ tussen aanhalingstekens omdat het lijkt of deze lichamelijke ervaringen en beelden tot je komen zonder na te denken, maar het is in feite het resultaat van een empathisch en intersubjectief proces. Soms kan het daarin ook misgaan, en dan ontstaan enactments, waarbij de therapeut zich identificeert met een projectie van de patiënt en vandaar uit gaat handelen. Ten slotte beschrijf ik vastgelopen therapieprocessen, waarin patiënte en therapeut als twee sumoworstelaars aan elkaar geketend lijken. Ik baseer me behalve op de klassieke auteurs over tegenoverdracht, op door de neurobiologie beïnvloede schrijvers als Allan Schore, de onderzoekers Beatrice Beebe en Frank Lachman en de Boston Change Process Study Group.
Voetnoten
1
Rêverie of mijmeren is het laten gaan van je gedachtes zodat je ruimte maakt voor associaties en beelden. De term komt van de Britse psychoanalyticus Bion (1967), die ook zegt dat je je als psychotherapeut even los moet maken van een plan of agenda om tot je te laten komen wat er in de interactie met de patiënt gebeurt.
 
Literatuur
go back to reference Beebe, B., & Lachman, F. (2002). Infant research and adult treatment. Co-constructing interactions. New York: The Analytic Press. Beebe, B., & Lachman, F. (2002). Infant research and adult treatment. Co-constructing interactions. New York: The Analytic Press.
go back to reference Beebe, B., & Lachman, F. (2005). Forms of intersubjectivity in infant research and adult treatment. New York: Other Books. Beebe, B., & Lachman, F. (2005). Forms of intersubjectivity in infant research and adult treatment. New York: Other Books.
go back to reference Beebe, B., & Lachman, F. (2013). The origins of attachment. Infant research and adult treatment. New York: Routledge. CrossRef Beebe, B., & Lachman, F. (2013). The origins of attachment. Infant research and adult treatment. New York: Routledge. CrossRef
go back to reference Beebe, B., & Steele, M. (2013). How does microanalysis of mother-infant communication inform maternal sensitivity and infant attachment? Attachment and Human Development, 15(5–6), 583–602. CrossRef Beebe, B., & Steele, M. (2013). How does microanalysis of mother-infant communication inform maternal sensitivity and infant attachment? Attachment and Human Development, 15(5–6), 583–602. CrossRef
go back to reference Benjamin, J. (2004). Beyond doer and done to: An intersubjective view of thirdness. The Psychoanalytic Quartely, 73, 5–46. Benjamin, J. (2004). Beyond doer and done to: An intersubjective view of thirdness. The Psychoanalytic Quartely, 73, 5–46.
go back to reference Bion, W. R. (1967). Second thoughts. Londen: Heinemann. Bion, W. R. (1967). Second thoughts. Londen: Heinemann.
go back to reference Bruschweiler-Stern, N., Lyons-Ruth, K., et al. (2013). Enactment and the emergence of a new relational organization. The Journal of the American Psychoanalytic Association, 61(4), 727–749. Bruschweiler-Stern, N., Lyons-Ruth, K., et al. (2013). Enactment and the emergence of a new relational organization. The Journal of the American Psychoanalytic Association, 61(4), 727–749.
go back to reference Depestele, F. (2009). Verandering in therapie via subliminale uitwisseling tussen cliënt en therapeut. Tijdschrift Cliëntgerichte Psychotherapie, 47, 288–302. Depestele, F. (2009). Verandering in therapie via subliminale uitwisseling tussen cliënt en therapeut. Tijdschrift Cliëntgerichte Psychotherapie, 47, 288–302.
go back to reference Dosamantes-Beaudry, I. (2007). Somatic transference in psychoanalytic intersubjective dance/movement therapy. American Journal of Dance Therapy, 29, 73–89. CrossRef Dosamantes-Beaudry, I. (2007). Somatic transference in psychoanalytic intersubjective dance/movement therapy. American Journal of Dance Therapy, 29, 73–89. CrossRef
go back to reference Dumas, G., Nadel, J., Soussigan, R., et al. (2010). Interbrain synchronization during social interaction, PLOSONE, 5, 21–66. Dumas, G., Nadel, J., Soussigan, R., et al. (2010). Interbrain synchronization during social interaction, PLOSONE, 5, 21–66.
go back to reference Egan, J., & Carr, A. (2008). Body-centered countertransference in female traumatherapists. Eisteacht, 8, 24–27. Egan, J., & Carr, A. (2008). Body-centered countertransference in female traumatherapists. Eisteacht, 8, 24–27.
go back to reference Gelso, C. J., & Hayes, J. A. (2007). Perils and possibilities. Mahwah, NJ: Erlbaum. Gelso, C. J., & Hayes, J. A. (2007). Perils and possibilities. Mahwah, NJ: Erlbaum.
go back to reference Gutheil, T., & Gabbard, G. O. (1993). Boundaries in clincial practice. American Journal of Psychiatry, 150, 188–196. Gutheil, T., & Gabbard, G. O. (1993). Boundaries in clincial practice. American Journal of Psychiatry, 150, 188–196.
go back to reference Hafkenscheid, A. (2019). Interpersoonlijke diagnostiek in de psychotherapie: Het theoretisch raamwerk. Tijdschrift voor Psychotherapie, 45, 276–299. Hafkenscheid, A. (2019). Interpersoonlijke diagnostiek in de psychotherapie: Het theoretisch raamwerk. Tijdschrift voor Psychotherapie, 45, 276–299.
go back to reference Hayes, J. A., Gelso, C. J., Goldberg, S., et al. (2018). Countertransference management and effective psychotherapy: Meta-analytic findings. Psychotherapy, 55, 496–507. Hayes, J. A., Gelso, C. J., Goldberg, S., et al. (2018). Countertransference management and effective psychotherapy: Meta-analytic findings. Psychotherapy, 55, 496–507.
go back to reference Hofer, M. (1984). Relationships as regulators: a psychobiologic perspective on bereavement. Psychosomatic Medicine, 46, 183–197. CrossRef Hofer, M. (1984). Relationships as regulators: a psychobiologic perspective on bereavement. Psychosomatic Medicine, 46, 183–197. CrossRef
go back to reference Knoblauch, S. (2005). Body rhytms and the unconscious. Psychoanalytic Dialogues, 15, 807–827. CrossRef Knoblauch, S. (2005). Body rhytms and the unconscious. Psychoanalytic Dialogues, 15, 807–827. CrossRef
go back to reference Nicolai, N. J. (2016). Emotieregulatie: De kunst van het evenwicht. Leusden: Diagnosis. Nicolai, N. J. (2016). Emotieregulatie: De kunst van het evenwicht. Leusden: Diagnosis.
go back to reference Orbach, S. (2004). What can we learn from the therapist’s body? Attachment and Human Development, 6, 141–150. Orbach, S. (2004). What can we learn from the therapist’s body? Attachment and Human Development, 6, 141–150.
go back to reference Orbach, S. (2006). How can we have a body? Studies in Gender and Sexuality, 7, 89–11. Orbach, S. (2006). How can we have a body? Studies in Gender and Sexuality, 7, 89–11.
go back to reference Perez-Rojas, A. E., Palma, B., Bhatia, A., et al. (2017). The development and initial validation of the Counter Transference Management Scale. Psychotherapy, 54, 307–319. CrossRef Perez-Rojas, A. E., Palma, B., Bhatia, A., et al. (2017). The development and initial validation of the Counter Transference Management Scale. Psychotherapy, 54, 307–319. CrossRef
go back to reference Plakun, E. (2001). Making the alliance and taking the transference in work with suicidal patients. The Journal of Psychotherapy, Practice and Research, 10, 269–276. Plakun, E. (2001). Making the alliance and taking the transference in work with suicidal patients. The Journal of Psychotherapy, Practice and Research, 10, 269–276.
go back to reference Schore, A. N. (2003). Affectregulation and the repair of the self. New York: Norton. Schore, A. N. (2003). Affectregulation and the repair of the self. New York: Norton.
go back to reference Schore, A. N. (2012). The science and the art of psychotherapy. New York: Norton. Schore, A. N. (2012). The science and the art of psychotherapy. New York: Norton.
go back to reference Schore, A. N. (2019). Right brain psychotherapy. New York: Norton. Schore, A. N. (2019). Right brain psychotherapy. New York: Norton.
go back to reference Shaw, R. (2004). The embodied psychotherapist: An exploration of the therapists’ somatic phenomena within the therapeutic encounter. Psychotherapy Research, 14, 271–288. Shaw, R. (2004). The embodied psychotherapist: An exploration of the therapists’ somatic phenomena within the therapeutic encounter. Psychotherapy Research, 14, 271–288.
go back to reference Smith, A. (2009). Listening to trauma. Therapists’ countertransference and long-term effects of trauma work. Academisch Proefschrift, Nijmegen: Radboud Universiteit. Smith, A. (2009). Listening to trauma. Therapists’ countertransference and long-term effects of trauma work. Academisch Proefschrift, Nijmegen: Radboud Universiteit.
go back to reference The Boston Change Process Study Group (2010). Change in psychotherapy. A unifying paradigm. New York: Norton. The Boston Change Process Study Group (2010). Change in psychotherapy. A unifying paradigm. New York: Norton.
go back to reference Vanaerschot, G., Hebbrecht, M., & Nicolai, N. J. (2015). Empathie: Het geheime wapen van psychiaters en psychotherapeuten. Diagnosis: Leusden. Vanaerschot, G., Hebbrecht, M., & Nicolai, N. J. (2015). Empathie: Het geheime wapen van psychiaters en psychotherapeuten. Diagnosis: Leusden.
go back to reference Van Wagoner, S. D. L., Gelso, C. J., Hayes, J. A., et al. (1991). Countertransference and the reputedly excellent therapist. Psychotherapy, 28, 411–421. CrossRef Van Wagoner, S. D. L., Gelso, C. J., Hayes, J. A., et al. (1991). Countertransference and the reputedly excellent therapist. Psychotherapy, 28, 411–421. CrossRef
go back to reference Yanagihara, H. (2016). Een klein leven. Amsterdam: Nieuw Amsterdam. Yanagihara, H. (2016). Een klein leven. Amsterdam: Nieuw Amsterdam.
Metagegevens
Titel
Het lichaam in de therapiekamer: somatische resonantie en somatische tegenoverdracht
Auteur
Dr. Nelleke Nicolai
Copyright
2020
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
DOI
https://doi.org/10.1007/978-90-368-2499-6_10