Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander hoofdstuk

2022 | OriginalPaper | Hoofdstuk

8. Behandeling van trauma en dissociatie

Auteurs: De la Rie, Snip-van Wageningen

Gepubliceerd in: Trauma en dissociatie

Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum

share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

De behandeling richt zich in eerste instantie op traumaverwerking. Een goede voorbereiding kan bijdragen aan het gevoel van veiligheid, vertrouwen, de motivatie en het goed verlopen van de traumabehandeling. Voorafgaand aan de behandeling spreek je af hoe je met je cliënt tijdens de traumabehandeling dissociatie zult hanteren. Activatie is het sleutelwoord. Zodra je signaleert dat iemand gaat dissociëren, kun je met verbale, motorische of zintuigelijke activatie iemand binnen de optimale bandbreedte van het Tolerantievenster houden of terugbrengen. Je zult merken dat iemand gaandeweg de traumabehandeling meer controle gaat ervaren over dissociatie. De traumabehandeling zelf heeft eveneens een positieve invloed op de emotieregulatie van de cliënt. Naarmate iemand de oorzaak van de klachten heeft verwerkt, vervalt de noodzaak tot dissociatie en ervaart hij meer grip.
Literatuur
go back to reference American Psychiatric Association (2017). Clinical practice guideline for the treatment of Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) in Adults. American Psychiatric Association (2017). Clinical practice guideline for the treatment of Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) in Adults.
go back to reference De la Rie, S. M., Smid, G., Van Est, L., Bisseling, E., & Boelen, P. (2020). Feasibility of Narrative Exposure Therapy in an outpatient day treatment program for refugees: improvement in symptoms and global functioning. European Journal of Psychotraumatology, 11, 1–14. De la Rie, S. M., Smid, G., Van Est, L., Bisseling, E., & Boelen, P. (2020). Feasibility of Narrative Exposure Therapy in an outpatient day treatment program for refugees: improvement in symptoms and global functioning. European Journal of Psychotraumatology, 11, 1–14.
go back to reference De la Rie, S. M., Van Sint Fiet, A., Bos, J., Mooren, N., Smid, G., & Gersons, B. (2021). Brief eclectic psychotherapy for moral trauma: Treatment protocol description and a case study. European Journal of Psychotraumatology, 12, 1–11. De la Rie, S. M., Van Sint Fiet, A., Bos, J., Mooren, N., Smid, G., & Gersons, B. (2021). Brief eclectic psychotherapy for moral trauma: Treatment protocol description and a case study. European Journal of Psychotraumatology, 12, 1–11.
go back to reference Ehlers, A., Hackmann, A., Grey, N., Wild, J., Liness, S., Albert, I., Deale, A., Stott, R., & Clark, D. M. (2014). A randomized controlled trial of 7-day intensive and standard weekly cognitive therapy for PTSD and emotion-focused supportive therapy. American Journal of Psychiatry, 171(3), 294–304. CrossRef Ehlers, A., Hackmann, A., Grey, N., Wild, J., Liness, S., Albert, I., Deale, A., Stott, R., & Clark, D. M. (2014). A randomized controlled trial of 7-day intensive and standard weekly cognitive therapy for PTSD and emotion-focused supportive therapy. American Journal of Psychiatry, 171(3), 294–304. CrossRef
go back to reference Foa, E. B., Hembree, E. A., & Rothbaum, B. O. (2007). Prolonged exposure therapy for PTSD. Oxford University Press. Foa, E. B., Hembree, E. A., & Rothbaum, B. O. (2007). Prolonged exposure therapy for PTSD. Oxford University Press.
go back to reference Gersons, B. P., Carlien, I. V., Lamberts, R. D., & Van der Kolk, B. A. (2000). Randomized clinical trial of brief eclectic psychotherapy for police officers with posttraumatic stress disorder. Journal of Traumatic Stress, 13(2), 333–347. CrossRef Gersons, B. P., Carlien, I. V., Lamberts, R. D., & Van der Kolk, B. A. (2000). Randomized clinical trial of brief eclectic psychotherapy for police officers with posttraumatic stress disorder. Journal of Traumatic Stress, 13(2), 333–347. CrossRef
go back to reference Geurink, M., & Oppenheim, H. (2015). Eerst stabiliseren of direct traumabehandeling: Een schijndiscussie? EMDR Magazine, 8, 18–21. Geurink, M., & Oppenheim, H. (2015). Eerst stabiliseren of direct traumabehandeling: Een schijndiscussie? EMDR Magazine, 8, 18–21.
go back to reference Gonzales, A., & Mosquera, D. (2020). EMDR bij complex trauma en dissociatie; de progressieve benadering. Uitgeverij Mens! Gonzales, A., & Mosquera, D. (2020). EMDR bij complex trauma en dissociatie; de progressieve benadering. Uitgeverij Mens!
go back to reference Hagenaars, M. A., Van Minnen, A., & Hoogduin, C. A. L. (2010). The impact of dissociation and depression on the efficacy of prolonged exposure treatment for PTSD. Behaviour Research and Therapy, 48, 19–27. CrossRef Hagenaars, M. A., Van Minnen, A., & Hoogduin, C. A. L. (2010). The impact of dissociation and depression on the efficacy of prolonged exposure treatment for PTSD. Behaviour Research and Therapy, 48, 19–27. CrossRef
go back to reference Halvorsen, J. O., Stenmark, H., Neuner, F., & Nordahl, H. M. (2014). Does dissociation moderate treatment outcomes of narrative exposure therapy for PTSD? A secondary analysis from a randomized controlled clinical trial. Behaviour Research and Therapy, 57, 21–30. CrossRef Halvorsen, J. O., Stenmark, H., Neuner, F., & Nordahl, H. M. (2014). Does dissociation moderate treatment outcomes of narrative exposure therapy for PTSD? A secondary analysis from a randomized controlled clinical trial. Behaviour Research and Therapy, 57, 21–30. CrossRef
go back to reference Jongedijk, R. (2014). Levensverhalen en Psychotrauma, Narratieve Exposure Therapie in theorie en praktijk. Boom uitgevers. Jongedijk, R. (2014). Levensverhalen en Psychotrauma, Narratieve Exposure Therapie in theorie en praktijk. Boom uitgevers.
go back to reference Koopmans, J., & De Jonghe, A. (2016). Behandelsessie van een jonge vrouw met ernstige PTSS na langdurig en extreem seksueel geweld. EMDR Magazine, 12, 10–13. Koopmans, J., & De Jonghe, A. (2016). Behandelsessie van een jonge vrouw met ernstige PTSS na langdurig en extreem seksueel geweld. EMDR Magazine, 12, 10–13.
go back to reference Korrelboom, K., & Ten Broeke, E. (1998). Trauma, geheugen en contra-conditionering van UCS-representatie. Directieve Therapie, 18(3), 217–233. CrossRef Korrelboom, K., & Ten Broeke, E. (1998). Trauma, geheugen en contra-conditionering van UCS-representatie. Directieve Therapie, 18(3), 217–233. CrossRef
go back to reference Lely, J. C. G., Smid, G. E., Jongedijk, R. A., Knipscheer, J. W., & Kleber, R. J. (2019). De effectiviteit van narratieve exposure-therapie: Een review, meta-analyse en meta-regressie-analyse. European Journal of Psychotraumatology, 10(1), 1550344. CrossRef Lely, J. C. G., Smid, G. E., Jongedijk, R. A., Knipscheer, J. W., & Kleber, R. J. (2019). De effectiviteit van narratieve exposure-therapie: Een review, meta-analyse en meta-regressie-analyse. European Journal of Psychotraumatology, 10(1), 1550344. CrossRef
go back to reference Lindauer, R. J. L., Gersons, B. P. R., Van Meijel, E. P. M., Blom, K., Carlier, I. V. E., Vrijlandt, I., & Olff, M. (2005). Effects of brief eclectic psychotherapy in patients with posttraumatic stress disorder: Randomized clinical trial. Journal of Traumatic Stress, 18(3), 205–212. CrossRef Lindauer, R. J. L., Gersons, B. P. R., Van Meijel, E. P. M., Blom, K., Carlier, I. V. E., Vrijlandt, I., & Olff, M. (2005). Effects of brief eclectic psychotherapy in patients with posttraumatic stress disorder: Randomized clinical trial. Journal of Traumatic Stress, 18(3), 205–212. CrossRef
go back to reference Neuner, F., Elbert, T., & Schauer, M. (2020). Narrative exposure therapy for PTSD. In L. F. Bufka, C. V. Wright, & R. W. Halfond (Eds.), Casebook to the APA Clinical Practice Guideline for the treatment of PTSD (pp. 187–205). American Psychological Association. CrossRef Neuner, F., Elbert, T., & Schauer, M. (2020). Narrative exposure therapy for PTSD. In L. F. Bufka, C. V. Wright, & R. W. Halfond (Eds.), Casebook to the APA Clinical Practice Guideline for the treatment of PTSD (pp. 187–205). American Psychological Association. CrossRef
go back to reference Oppenheim, H. (2015). PTSS-behandeling bij een vrouw met een dissociatieve stoornis. EMDR Magazine, 7, 16–18. Oppenheim, H. (2015). PTSS-behandeling bij een vrouw met een dissociatieve stoornis. EMDR Magazine, 7, 16–18.
go back to reference Oppenheim, H. J.,& Hornsveld, H. (2016). EMDR praktijkboek deel II: Toepassingen voor nieuwe patiëntengroepen en stoornissen. Pearson Benelux. Oppenheim, H. J.,& Hornsveld, H. (2016). EMDR praktijkboek deel II: Toepassingen voor nieuwe patiëntengroepen en stoornissen. Pearson Benelux.
go back to reference Shapiro, F. (1989). Eye movement desensitization: A new treatment for post-traumatic stress disorder. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 20(3), 211–217. Shapiro, F. (1989). Eye movement desensitization: A new treatment for post-traumatic stress disorder. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 20(3), 211–217.
go back to reference Smid, G., Kleber, R., De la Rie, S. M., Bos, J., Gersons, B., & Boelen, P. (2015). Brief Eclectic Psychotherapy for Traumatic Grief (BEP-TG): Toward integrated treatment of symptoms related to traumatic loss. European Journal of Psychotraumatology, 1–11. Smid, G., Kleber, R., De la Rie, S. M., Bos, J., Gersons, B., & Boelen, P. (2015). Brief Eclectic Psychotherapy for Traumatic Grief (BEP-TG): Toward integrated treatment of symptoms related to traumatic loss. European Journal of Psychotraumatology, 1–11.
go back to reference Stöfsel, M., & Mooren, T. (2017). Trauma en Persoonlijkheidsproblematiek. Bohn Stafleu van Loghum. CrossRef Stöfsel, M., & Mooren, T. (2017). Trauma en Persoonlijkheidsproblematiek. Bohn Stafleu van Loghum. CrossRef
go back to reference Ten Broeke, E., De Jongh, A., Hornsveld, H., & Beer, R. (2015). Het RDI protocol. In E. Ten Broeke, E. De Jongh & H. J. Oppenheim (Eds.). (2016). Praktijkboek EMDR. Pearson Benelux. Ten Broeke, E., De Jongh, A., Hornsveld, H., & Beer, R. (2015). Het RDI protocol. In E. Ten Broeke, E. De Jongh & H. J. Oppenheim (Eds.). (2016). Praktijkboek EMDR. Pearson Benelux.
go back to reference Van Minnen, A., & Arntz, A. (2011). Protocollaire behandeling van patiënten met een posttraumatische stressstoornis: (Imaginaire) exposure. In G. Keijsers, A. Van Minnen & K. Hoogduin (Red.), Protocollaire behandelingen voor volwassenen met psychische klachten I. Boom Cure and Care. Van Minnen, A., & Arntz, A. (2011). Protocollaire behandeling van patiënten met een posttraumatische stressstoornis: (Imaginaire) exposure. In G. Keijsers, A. Van Minnen & K. Hoogduin (Red.), Protocollaire behandelingen voor volwassenen met psychische klachten I. Boom Cure and Care.
go back to reference Van Minnen, A., Vleugel, B., Van den Berg, D., Van den Bont, P., De Roos, C., Van der Gaag, M., & De Jongh, A. (2016). Trauma-focused treatment is equally effective for psychotic patients with the dissociative subtype of PTSD as for those without this subtype. British Journal of Psychiatry, 209(4), 347–348. CrossRef Van Minnen, A., Vleugel, B., Van den Berg, D., Van den Bont, P., De Roos, C., Van der Gaag, M., & De Jongh, A. (2016). Trauma-focused treatment is equally effective for psychotic patients with the dissociative subtype of PTSD as for those without this subtype. British Journal of Psychiatry, 209(4), 347–348. CrossRef
go back to reference Van Minnen, A., Zoellner, L. A., Harned, M. S., & Mills, K. (2015) . Changes in comorbrd conditions after prolonged exposure for PTSD: A literature review. Current Psychiatry Reports, 17, 1–16. Van Minnen, A., Zoellner, L. A., Harned, M. S., & Mills, K. (2015) . Changes in comorbrd conditions after prolonged exposure for PTSD: A literature review. Current Psychiatry Reports, 17, 1–16.
go back to reference Van Woudenberg, C., Voorendonk, E. M., Bongaerts, H., Zoet, H. A., Verhagen, M., Lee, C. W., Van Minnen, A., & De Jongh, A. (2018). Effectiveness of an intensive treatment programme combining prolonged exposure and eye movement desensitization and reprocessing for severe post-traumatic stress disorder. European Journal of Psychotraumatology, 9(1), 1487225. CrossRef Van Woudenberg, C., Voorendonk, E. M., Bongaerts, H., Zoet, H. A., Verhagen, M., Lee, C. W., Van Minnen, A., & De Jongh, A. (2018). Effectiveness of an intensive treatment programme combining prolonged exposure and eye movement desensitization and reprocessing for severe post-traumatic stress disorder. European Journal of Psychotraumatology, 9(1), 1487225. CrossRef
go back to reference Vermetten, H. G. J. M. (2017). Stand van zaken van de farmacotherapie voor PTSS, deel I, overzicht en update. Psyfar, 12(2). Vermetten, H. G. J. M. (2017). Stand van zaken van de farmacotherapie voor PTSS, deel I, overzicht en update. Psyfar, 12(2).
go back to reference Vermetten, H. G. J. M., Vermetten, E. (2012). Neurobiologie van posttraumatische stressstoornissen. In E. Vermetten, R. J. Kleber & O. Van der Hart (Red.), Handboek posttraumatische stressstoornissen (pag. 241–261). De Tijdstroom. Vermetten, H. G. J. M., Vermetten, E. (2012). Neurobiologie van posttraumatische stressstoornissen. In E. Vermetten, R. J. Kleber & O. Van der Hart (Red.), Handboek posttraumatische stressstoornissen (pag. 241–261). De Tijdstroom.
go back to reference Wolf, E. J., Lunney, C. A., & Schnurr, P. P. (2015). The Influence of the dissociative subtype of posttraumatic stress disorder on treatment efficacy in female veterans and active duty service members. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 13, 95–100. Wolf, E. J., Lunney, C. A., & Schnurr, P. P. (2015). The Influence of the dissociative subtype of posttraumatic stress disorder on treatment efficacy in female veterans and active duty service members. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 13, 95–100.
go back to reference Wolf, E. J., Lunney, C. A., & Schnurr, P. P. (2016). The Influence of the dissociative subtype of posttraumatic stress disorder on treatment efficacy in female veterans and active duty service members. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 13, 95–100. Wolf, E. J., Lunney, C. A., & Schnurr, P. P. (2016). The Influence of the dissociative subtype of posttraumatic stress disorder on treatment efficacy in female veterans and active duty service members. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 13, 95–100.
go back to reference Zepeda Méndez, M., Nijdam, M. J., Ter Heide, J. J., Van der Aa, N., & Olff, M. (2018). A five-day inpatient EMDR treatment programme for PTSD: Pilot study. European Journal of Psychotraumatology, 9(1), 1425575. CrossRef Zepeda Méndez, M., Nijdam, M. J., Ter Heide, J. J., Van der Aa, N., & Olff, M. (2018). A five-day inpatient EMDR treatment programme for PTSD: Pilot study. European Journal of Psychotraumatology, 9(1), 1425575. CrossRef
go back to reference Zoet, H. A., Wagenmans, A., Van Minnen, A., & De Jongh, A. (2018). Presence of the dissociative subtype of PTSD does not moderate the outcome of intensive traumafocused treatment for PTSD. European Journal of Psychotraumatology, 9(1), 1468707. CrossRef Zoet, H. A., Wagenmans, A., Van Minnen, A., & De Jongh, A. (2018). Presence of the dissociative subtype of PTSD does not moderate the outcome of intensive traumafocused treatment for PTSD. European Journal of Psychotraumatology, 9(1), 1468707. CrossRef
Metagegevens
Titel
Behandeling van trauma en dissociatie
Auteurs
De la Rie
Snip-van Wageningen
Copyright
2022
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
DOI
https://doi.org/10.1007/978-90-368-2711-9_8