Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2/2010

01-04-2010 | Artikel

Behandeling van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: drie gevalsbeschrijvingen

Auteurs: A. C. Videler, R. J. J. van Royen, S. P. J. van Alphen

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie | Uitgave 2/2010

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Behandeling van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen is een sterk onderbelicht thema. In dit artikel wordt met behulp van drie gevalsbeschrijvingen geïllustreerd dat a) de behandeling van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen zinvol is; b) het onderscheid tussen drie behandelingsniveaus, namelijk persoonlijkheidsveranderende, adaptatiebevorderende en steunend-structurerende behandeling, relevant is in de klinische praktijk; c) op de verschillende behandelingsniveaus rekening gehouden moet worden met gerontologische aspecten, onder andere het toenemend aantal verlieservaringen, hoe ouderen aankijken tegen somatische aandoeningen en de beperkende gevolgen die deze met zich meebrengen, hun veranderend levensperspectief, cohortgebonden en socioculturele overtuigingen, en het belang van intergenerationele relaties. Empirisch onderzoek is nodig naar de generaliseerbaarheid van de bevindingen op basis van de drie gevalsbeschrijvingen.
Literatuur
1.
go back to reference Trimbos-instituut. Multidisciplinaire richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen. Utrecht: Trimbos-instituut, 2008. Trimbos-instituut. Multidisciplinaire richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen. Utrecht: Trimbos-instituut, 2008.
2.
go back to reference Van Alphen SPJ, Videler AC, Van Royen RJJ, Verhey FRJ. Multidisciplinaire richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen nader gespecificeerd voor ouderen. Tijdschr Psychiatrie, 2009; 51: 249-53. Van Alphen SPJ, Videler AC, Van Royen RJJ, Verhey FRJ. Multidisciplinaire richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen nader gespecificeerd voor ouderen. Tijdschr Psychiatrie, 2009; 51: 249-53.
3.
go back to reference Abrams RC, Bromberg CE. Personality disorders in the elderly: a flagging field of inquiry. Int J Geriatr Psychiatry 2006; 21: 1013-17. Abrams RC, Bromberg CE. Personality disorders in the elderly: a flagging field of inquiry. Int J Geriatr Psychiatry 2006; 21: 1013-17.
4.
go back to reference Segal DL, Coolidge FL, Rosowsky E. Personality disorders and older adults: Diagnosis, assessment and treatment. Hoboken, New Jersey: Wiley, 2006. Segal DL, Coolidge FL, Rosowsky E. Personality disorders and older adults: Diagnosis, assessment and treatment. Hoboken, New Jersey: Wiley, 2006.
5.
go back to reference Bromley DB. The case-study method in psychology and related disciplines. Chichester: Wiley, 1986. Bromley DB. The case-study method in psychology and related disciplines. Chichester: Wiley, 1986.
6.
go back to reference Van Alphen SPJ, Engelen GJJA, Kuin Y, van der Staak CPF. Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: drie casestudies. Tijdschr Gerontologie Geriatrie 2001; 32: 245-251. Van Alphen SPJ, Engelen GJJA, Kuin Y, van der Staak CPF. Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: drie casestudies. Tijdschr Gerontologie Geriatrie 2001; 32: 245-251.
7.
go back to reference Van Alphen SPJ, Bolwerk N, Videler AC, Tummers JHA, Van Royen RJJ, Barendse H, Penders HPJ, Scheepers C, Verheul R (in druk). Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: Consensus onder Nederlandse en Belgische experts over specifieke diagnostische en therapeutische aspecten. Tijdschr Psychiatrie. Van Alphen SPJ, Bolwerk N, Videler AC, Tummers JHA, Van Royen RJJ, Barendse H, Penders HPJ, Scheepers C, Verheul R (in druk). Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: Consensus onder Nederlandse en Belgische experts over specifieke diagnostische en therapeutische aspecten. Tijdschr Psychiatrie.
8.
go back to reference Laidlaw K, Thompson LW, Dick-Siskin L, Gallagher-Thompson D. Cognitive behaviour therapy with older people. Chichester: Wiley, 2003. Laidlaw K, Thompson LW, Dick-Siskin L, Gallagher-Thompson D. Cognitive behaviour therapy with older people. Chichester: Wiley, 2003.
9.
go back to reference Videler A, Van Royen R. Persoonlijkheidsproblematiek bij ouderen: Psychotherapie en omgangsadvisering. In Comijs H, Mooi B (Red). Ouderen en persoonlijkheid: De klinische praktijk. Amsterdam: Harcourt, 2008. Videler A, Van Royen R. Persoonlijkheidsproblematiek bij ouderen: Psychotherapie en omgangsadvisering. In Comijs H, Mooi B (Red). Ouderen en persoonlijkheid: De klinische praktijk. Amsterdam: Harcourt, 2008.
10.
go back to reference Videler A. Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: De Assepoester van de ouderenpsychiatrie? Tijdschr Verpleeghuisgeneeskunde 2008; 33: 184-187. Videler A. Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: De Assepoester van de ouderenpsychiatrie? Tijdschr Verpleeghuisgeneeskunde 2008; 33: 184-187.
11.
go back to reference Butler RN. Successful aging and the role of the life review. J American Geriatrics Society 1974; 12: 529-536. Butler RN. Successful aging and the role of the life review. J American Geriatrics Society 1974; 12: 529-536.
12.
go back to reference Erikson EH. The life cycle completed. New York: Norton & Company, 1982. Erikson EH. The life cycle completed. New York: Norton & Company, 1982.
13.
go back to reference Westerhof G. Levenslooptheorieën: zelfrealisatie, ontwikkelingsregulatie en autobiografie. In Pot AM, Kuin Y, Vink M. (Eds.). Handboek ouderenpsychologie. De Tijdstroom: Utrecht, 2006. Westerhof G. Levenslooptheorieën: zelfrealisatie, ontwikkelingsregulatie en autobiografie. In Pot AM, Kuin Y, Vink M. (Eds.). Handboek ouderenpsychologie. De Tijdstroom: Utrecht, 2006.
14.
go back to reference Van de Sande J. Over psychoanalytische therapie met senioren. Tijdschr Psychotherapie, 2009, 35: 91-108. Van de Sande J. Over psychoanalytische therapie met senioren. Tijdschr Psychotherapie, 2009, 35: 91-108.
15.
go back to reference Beck AT, Freeman A, Davis DD. Cognitive therapy of personality disorders. New York: The Guilford Press, 2004. Beck AT, Freeman A, Davis DD. Cognitive therapy of personality disorders. New York: The Guilford Press, 2004.
16.
go back to reference James IA. Schemas and schema-focused approaches in older people. In: Laidlaw K, Knight B (eds.) Handbook of emotional disorders in later life: assessment and treatment Oxford: Oxford, 2008. James IA. Schemas and schema-focused approaches in older people. In: Laidlaw K, Knight B (eds.) Handbook of emotional disorders in later life: assessment and treatment Oxford: Oxford, 2008.
17.
go back to reference Laidlaw K, Thompson LW. Cognitive behaviour therapy with depressed older people. In: Laidlaw K, Knight B (eds.) Handbook of emotional disorders in later life: assessment and treatment Oxford: Oxford, 2008. Laidlaw K, Thompson LW. Cognitive behaviour therapy with depressed older people. In: Laidlaw K, Knight B (eds.) Handbook of emotional disorders in later life: assessment and treatment Oxford: Oxford, 2008.
18.
go back to reference Van Royen R, Videler A. De Korte Personologische Psychotherapie als model voor de behandeling van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Directieve Therapie 2006; 26: 242-257. Van Royen R, Videler A. De Korte Personologische Psychotherapie als model voor de behandeling van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Directieve Therapie 2006; 26: 242-257.
19.
go back to reference Derksen JJL. Descriptieve en structurele psychodiagnostiek: Twee essays. Nijmegen: Pen Test Publisher, 2001. Derksen JJL. Descriptieve en structurele psychodiagnostiek: Twee essays. Nijmegen: Pen Test Publisher, 2001.
20.
go back to reference Young JE, Klosko JS, Weishaar ME. Schema therapy: a practitioner’s guide. The Guilford press: New York, 2003. Young JE, Klosko JS, Weishaar ME. Schema therapy: a practitioner’s guide. The Guilford press: New York, 2003.
21.
go back to reference Cheavens JS, Lynch TR. Dialectical behavior therapy for personality disorders in older adults. In: Gallagher-Thompson D, Steffen AM, Thompson LW (Eds.). Handbook of behavioral and cognitive therapies with older adults. New York: Springer, 2008. Cheavens JS, Lynch TR. Dialectical behavior therapy for personality disorders in older adults. In: Gallagher-Thompson D, Steffen AM, Thompson LW (Eds.). Handbook of behavioral and cognitive therapies with older adults. New York: Springer, 2008.
22.
go back to reference Bateman A, Fonagy P. Psychotherapy for borderline personality disorder: Mentalization-based treatment. Oxford: Oxford University Press, 2004. Bateman A, Fonagy P. Psychotherapy for borderline personality disorder: Mentalization-based treatment. Oxford: Oxford University Press, 2004.
23.
go back to reference Clarkin JF, Yeomans FE, Kernberg OF. Psychotherapy for borderline personality. New York: Wiley, 1999. Clarkin JF, Yeomans FE, Kernberg OF. Psychotherapy for borderline personality. New York: Wiley, 1999.
24.
go back to reference Bizzini L. Cognitive psychotherapy in the treatment of personality disorders in the elderly. In: Perris C, McGorry PD (Eds.) Cognitive psychotherapy of psychotic and personality disorders: Handbook of theory and practice. Chicester: Wiley, 1998. Bizzini L. Cognitive psychotherapy in the treatment of personality disorders in the elderly. In: Perris C, McGorry PD (Eds.) Cognitive psychotherapy of psychotic and personality disorders: Handbook of theory and practice. Chicester: Wiley, 1998.
25.
go back to reference Dick LP, Gallagher-Thompson D (1995). Cognitive therapy with the core beliefs of a distressed lonely caregiver. J Cognitive Psychotherapy 1995, 9(4): 215-227. Dick LP, Gallagher-Thompson D (1995). Cognitive therapy with the core beliefs of a distressed lonely caregiver. J Cognitive Psychotherapy 1995, 9(4): 215-227.
26.
go back to reference Weissman M. Markowitz J, Klerman G . Comprehensive Guide to Interpersonal Therapy. New York: Basic Books, 2000. Weissman M. Markowitz J, Klerman G . Comprehensive Guide to Interpersonal Therapy. New York: Basic Books, 2000.
27.
go back to reference Meijer D. Systeemtherapie en persoonlijkheidsproblematiek. In Comijs H, Mooi B (Red.). Ouderen en persoonlijkheid: De klinische praktijk. Amsterdam: Harcourt, 2008. Meijer D. Systeemtherapie en persoonlijkheidsproblematiek. In Comijs H, Mooi B (Red.). Ouderen en persoonlijkheid: De klinische praktijk. Amsterdam: Harcourt, 2008.
28.
go back to reference Hepple J, Sutton L. Cognitive Analytic Therapy and later life: a new perspective on old age. New York: Brunner-Routledge, 2004. Hepple J, Sutton L. Cognitive Analytic Therapy and later life: a new perspective on old age. New York: Brunner-Routledge, 2004.
29.
go back to reference Snellen WM, Eurelings-Bontekoe EHM. Indicatiestelling bij persoonlijkheidsstoornissen. In: Eurelings-Bontekoe EHM, Verheul R, Snellen WM. Handboek persoonlijkheidspathologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2009. Snellen WM, Eurelings-Bontekoe EHM. Indicatiestelling bij persoonlijkheidsstoornissen. In: Eurelings-Bontekoe EHM, Verheul R, Snellen WM. Handboek persoonlijkheidspathologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2009.
30.
go back to reference Pot AM, Vink M. Wetenschappelijke vaardigheden. In: Pot AM, Kuin Y, Vink M. (Red.). Handboek ouderenpsychologie. Utrecht: De Tijdstroom, 2007. Pot AM, Vink M. Wetenschappelijke vaardigheden. In: Pot AM, Kuin Y, Vink M. (Red.). Handboek ouderenpsychologie. Utrecht: De Tijdstroom, 2007.
31.
go back to reference Ferron J, Scott H. Encyclopedia of statistics in behavioral science. Chichester: Wiley, 2005. Ferron J, Scott H. Encyclopedia of statistics in behavioral science. Chichester: Wiley, 2005.
Metagegevens
Titel
Behandeling van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: drie gevalsbeschrijvingen
Auteurs
A. C. Videler
R. J. J. van Royen
S. P. J. van Alphen
Publicatiedatum
01-04-2010
Uitgeverij
Springer-Verlag
Gepubliceerd in
Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie / Uitgave 2/2010
Print ISSN: 0167-9228
Elektronisch ISSN: 1875-6832
DOI
https://doi.org/10.1007/BF03096188

Andere artikelen Uitgave 2/2010

Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2/2010 Naar de uitgave

Congresagenda

Congersagenda

Signalementen

Signalementen