Skip to main content
main-content

Over dit boek

Een co-schap of wetenschappelijke stage in een ontwikkelingsland brengt veel uitdagingen en vragen met zich mee. Niet alleen vakinhoudelijke vragen als: Hoe draineer je een abces? Hoe werkt anesthesie met minimale middelen? Maar ook: waar moet ik mijn werk of stage plaatsen in de omvangrijke ontwikkelingsproblematiek? Hoe ga ik om met traditionele geneeskunde? Welke interpretaties over ziekte en dood kan ik verwachten? De Leidraad international health ondersteunt je bij een goede voorbereiding en praktische uitvoering van een klinische stage en/of een onderzoeksstage in een ontwikkelingsland.In Leidraad international health ligt de nadruk op klinische problemen in de tropengeneeskunde, moeder-en-kindzorg en armoedegerelateerde infectieziekten, terwijl ook aandacht wordt besteed aan thema’s als humanitaire medische hulpverlening, primary healthcare en traditionele geneeskunde en hoe het is om te werken in een andere culturele en sociaaleconomische context. Een afzonderlijk hoofdstuk gaat over het uitvoeren van een wetenschappelijk onderzoek in een ontwikkelingsland. Daarnaast is een overzicht opgenomen van relevante websites, aanbevolen literatuur en algemene informatie.De Leidraad international health is bedoeld voor ouderejaars studenten geneeskunde en paramedische vakken en wordt ook aanbevolen aan beginnende tropenartsen. De bijdragen zijn geschreven door enthousiaste (ex-) tropenartsen, klinisch specialisten werkzaam bij verschillende medische faculteiten in binnen- en buitenland en public health-experts.Leidraad international health is onderdeel van de Leidraadreeks, een reeks handzame en praktische boekjes voor coassistenten en artsen in opleiding. Elk deel behandelt een bepaald specialisme of co-schap.

Inhoudsopgave

Voorwerk

Naar de tropen: de voorbereiding

Voorwerk

Chapter 1. Een wetenschappelijke stage of coassistentschap in een ontwikkelingsland

Er bestaan volop goede redenen om tijdens de studie geneeskunde een stage te doen in niet-westerse landen. Gezondheidsproblemen in die landen worden in toenemende mate van belang in ons land. Een groeiend aantal reizigers bezoekt exotische landen, terwijl asielzoekers, vluchtelingen en studenten tijdelijk of voor langere tijd naar Nederland komen. Er is een vervlechting ontstaan tussen de gezondheidsproblemen van westerse en niet-westerse landen.

Hans Wendte, Henri van Asten, José Wetsteyn

Chapter 2. Cultuur en gezondheid in 2 ontwikkelingslanden

Vandaag werd een 35-jarige patiënt, hiv+ opgenomen om uit te zoeken waar zijn al maanden bestaande piekende koorts en nachtzweten vandaan komen. Immers, als hij tuberculose heeft, moet dat eerst behandeld worden voordat er begonnen kan worden met anti-hiv-behandeling. Ondanks uitgebreid onderzoek kunnen we helaas geen focus voor de koorts vinden.

Anke van der Kwaak, Daniël Barte, Frans Wijsen

Chapter 3. Internationale gezondheidssystemen, ‘equity’ en primary health care

Jaarlijks sterven miljoenen kinderen en volwassenen over de hele wereld aan ziekten die in principe te voorkomen zijn. Met recht kan de vraag gesteld worden waarom dit in de eenentwintigste eeuw met zijn ongekende ontwikkeling van technologische mogelijkheden nog steeds het geval is. Tussen en binnen landen bestaan enorme gezondheidsverschillen.

Françoise Barten, Rob Baltussen

Tropengeneeskunde en onderzoek in de tropen

Voorwerk

Chapter 4. Armoedegerelateerde infectieziekten

Het sterftepercentage door infectieziekten

armoedegerelateerde infectieziekten

, problemen rond de geboorte en ondervoeding bedraagt ongeveer 70% in Afrika, 40-50% in delen van Azië en minder dan 20% in de overige regio's. Ruim driekwart van de sterfte in deze groep wordt veroorzaakt door infectieziekten.

Robert Sauerwein, Martien Borgdorff, Andre van der Ven

Chapter 5. Volwassenenzorg: van klacht tot diagnose

Dit hoofdstuk beschrijft hoe je van een aantal veel voorkomende symptomen tot een diagnose kunt komen met beperkte diagnostische middelen zoals vaak in de tropen aangetroffen. De benadering van een patiënt met klachten is in principe niet veel anders dan in het westen alleen met het verschil dat de differentiële diagnose en de hulpmiddelen om tot die diagnose te komen wezenlijk kunnen verschillen.

Martin Boeree, Pieter van Thiel

6. Zorg voor moeder en kind

Reproductieve gezondheidszorg

reproductieve gezondheidszorg

, gedefinieerd als een staat van lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden met betrekking tot alle zaken gerelateerd aan het reproductieve systeem (WHO), bevat zowel de zorg voor de moeder als het (ongeboren) kind.

Jelle Stekelenburg, Jaap Mulder

7. Enkele belangrijke klinische vaardigheden

Men stelt de diagnose malaria (zie paragraaf 4.2, 5.2 en 6.12.5) door de parasieten aan te tonen in een dikkedruppelpreparaat

dikke druppel

; met het bloeduitstrijkje differentieert men vervolgens tussen de verschillende plasmodia (

P. falciparum

P. falciparum

, P.

John Tinnemans, Pieter van Thiel, Jan Peter Verhave, Teun Bousema, Joost Wiersinga

8. Essentiële geneesmiddelen

Essentiële geneesmiddelen

geneesmiddelen

essentiële

zijn die geneesmiddelen die in de belangrijkste gezondheidsbehoeften van een bevolking voorzien. De belangrijkste criteria voor ‘essentieel’ zijn: relevantie voor gezondheidszorg, bewezen werkzaamheid en veiligheid en een goede balans tussen kosten en werkzaamheid. Essentiële geneesmiddelen dienen altijd beschikbaar te zijn, in voldoende hoeveelheid, in de juiste doseringen, van goede kwaliteit, voorzien van objectieve informatie en met een prijs die de patiënt of de samenleving zich kan veroorloven. Hoewel dit concept van essentiële geneesmiddelen ook in westerse landen geldt, kunnen we ons vanwege onze relatieve rijkdom ook duurdere geneesmiddelen veroorloven. Dit ligt anders in Afrika, waar naar schatting nog steeds de helft van de mensen geen toegang heeft tot een basispakket van essentiële geneesmiddelen.

Wilbert Bannenberg

9. De wetenschappelijke stage

Als je kiest voor een wetenschappelijke stage

wetenschappelijke stage

in een ontwikkelingsland, zullen bepaalde zaken anders verlopen en anders geregeld zijn dan bij een stage in Nederland of elders in de westerse wereld. Universitaire instellingen in Afrika ten zuiden van de Sahara zijn meestal meer ingesteld op het geven van onderwijs.

Tjalling Leenstra, Hans Wendte, Sjaak van der Geest

Capita selecta international health

Voorwerk

10. Humanitaire hulpverlening en outbreakmanagement

In dit hoofdstuk zullen twee bijzondere situaties binnen de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden behandeld worden. Beide hebben betrekking op crisissituaties en illustreren de gang van zaken aan de hand van een voorbeeld uit de praktijk. In het eerste deel zullen aspecten van humanitaire hulpverlening besproken worden, het tweede deel gaat specifiek over de aanpak van een uitbraak

(outbreak)

van infectieziekten.

Elske Hoornenborg, Rolf Appels, Teun Bousema

11. Economische evaluatie van de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden

Doelmatigheidsonderzoek, of meer specifiek ‘economische evaluatie

economische evaluatie

’, kan nationale en internationale beleidsmakers helpen om de efficiëntie van interventies in de gezondheidszorg te beoordelen. Op grond daarvan kunnen prioriteiten gesteld worden ten aanzien van de samenstelling en financiering van onderdelen van gezondheidsprogramma's in ontwikkelingslanden.

J.T. Bousema, B. Schimmer, W.J. Wiersinga, M.J. Boeree, M.W. Borgdorff, R.W. Sauerwein

12. Globalisering en gezondheidszorg

Globalisering bestaat uit wereldwijde processen die verandering aanbrengen in de manier waarop mensen met elkaar communiceren over grenzen heen. Die grenzen kunnen geografisch zijn, zoals landsgrenzen. Ze kunnen ook bestaan uit de tijd, waarbij internet, telefoon en vliegverkeer een rol spelen.

Gilles de Wildt

Informatiegids

Voorwerk

13. Praktische tips, checklists en links

Je zult tijdens je stage blootgesteld worden aan allerlei nieuwe indrukken, maar ook aan onbekende situaties en gevaren. In dit hoofdstuk volgen praktische tips en verwijzingen naar websites en literatuur voor een maximale voorbereiding op je stage.

Kim Sigaloff, de redactie

Nawerk

Meer informatie