Skip to main content
main-content

Over dit boek

Dit basiswerk past algemene rekenprincipes toe op de apotheekpraktijk en biedt daarmee een aanvulling op de algemene rekenprogramma’s binnen het mbo. Dit boek behandelt de diverse componenten van het farmaceutisch rekenen zoals optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen, machtsverheffen, breuken, procenten en concentraties en statistiek. Rekenvaardigheden vormen de basis voor het berekenen van doseringen tijdens de receptverwerking. De doseringscontrole is één van de pijlers van de medicatiebewaking.

Beroepsspecifieke opgaven over rekenen met doseringen en gebruikstermijnen, evenals rekenen tijdens bereidingen worden in een apart hoofdstuk uitgediept. Toegevoegd is een hoofdstuk over berekeningen rond de financiële zaken in de apotheek waar de assistente mee te maken heeft, zoals kassahandelingen, btw- berekeningen en de kostenbatenanalyse voor zelfzorgmiddelen.

Farmaceutisch rekenen oefent de rekenvaardigheid met realistische beroepssituaties. De leerling kan zelfstandig aan het werk met de gegeven opdrachten en uitwerkingen.

Farmaceutisch rekenen is een onmisbaar boek voor de apothekersassistente (in opleiding).

Deze derde druk van Farmaceutisch rekenen is een licht gewijzigde versie ten opzichte van de tweede druk.

Dayenne van Hulst ontdekte na diverse omzwervingen in de apothekerswereld – van ziekenhuis tot automatisering – haar passie voor het onderwijs. Inmiddels werkt zij meer dan tien jaar in het mbo-onderwijs voor apothekersassistenten.

Inhoudsopgave

Voorwerk

1. Hoofdbewerkingen

De hoofdbewerkingen die in dit hoofdstuk behandeld worden zijn: optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen en machtsverheffen. Er wordt verondersteld dat je inmiddels al over een aantal vaardigheden beschikt. Dit hoofdstuk benadrukt vooral het schattend rekenen, omdat je dit tijdens je werkzaamheden als apothekersassistent goed kunt gebruiken.

D. van Hulst

2. Breuken

Als je hele getallen deelt, kunnen er breuken ontstaan. Een breuk is een deel van iets. Je hebt ‘iets’ in gelijke delen verdeeld. Wanneer je een kwart van een pizza hebt, dan heb je de pizza in vier gelijke delen gesneden.

D. van Hulst

3. Verhoudingen

Je hebt elke dag te maken met verhoudingen. De ene fiets is twee keer zo duur als de andere, de ene student woont half zo ver van school als de andere enzovoort. Verder komen verhoudingen vaak voor in kookboeken en in geneeskundige receptuur. Je gebruikt verhoudingen bijvoorbeeld als je een oplossing voor een antibioticadrank maakt.

D. van Hulst

4. Metrieke stelsel

In vroeger tijden had elk land (of zelfs elke stad) zijn eigen maten voor lengte, oppervlakte, gewicht en tijd. Dat maakte meten en wegen erg lastig. Vanaf 1978 geldt er een internationale afspraak om overal ter wereld dezelfde eenheden te gebruiken. Dit zijn de officiële SI-eenheden (afkorting van het Franse Système International). Maar sommige oude eenheden zijn zo ingeburgerd dat bijna iedereen ze nog gebruikt. Veel mensen drukken de energiewaarde van voedingsmiddelen nog uit in calorieën, terwijl dit officieel in joules moet. Wij gebruiken graden Celsius voor de temperatuur, maar landen als Groot-Brittannië en de Verenigde Staten gebruiken graden Fahrenheit. In diezelfde landen worden afstanden vaak nog uitgedrukt in mijlen, oppervlakte in vierkante voeten en inhouden in gallons (ca. 4,5 I), pints (ongeveer 0,45 I) en fluid ounces. Ook de tijdrekening is niet overal hetzelfde. Het islamitische jaar is korter dan het internationaal erkende jaar van 365,2524 dagen, omdat er wordt gerekend in maan-maanden van 28 dagen.

D. van Hulst

5. Procenten en promillages

Iedere dag kom je de term ‘procenten’ tegen. Deze procenten, ook wel percentages genoemd, hebben in iedere situatie een andere betekenis. In de apotheek staan soms huidverzorgingsartikelen met 35 % korting in de aanbieding om cliënten kennis te laten maken met deze producten. Dit betekent dat je minder voor een dergelijke crème of zalf betaalt. Een ander voorbeeld: op voedingsmiddelen vind je altijd een label waarop de samenstelling staat vermeld. Indien er op een label staat dat een drank 20 % suiker bevat, kun je berekenen hoeveel gram suiker er in de fles zit.

D. van Hulst

6. Concentreren, verdunnen en mengen

Bij het bereiden van geneesmiddelen of het gebruiksklaar maken van ontsmettingsmiddelen krijg je te maken met het verwerken van allerlei vloeistoffen en oplossingen. Veel vloeistoffen zijn niet onschadelijk.

D. van Hulst

7. Rekenen bij bereiden en afleveren

In dit hoofdstuk behandelen we het rekenen rond bereidingen. Een aantal paragrafen zijn daardoor vooral bestemd voor de studenten die het keuzedeel Bereiden en aseptische handelingen volgen. Mocht je een onderdeel niet goed begrijpen, dan kun je de basis ervan in de voorafgaande hoofdstukken nog eens nalopen en narekenen.

D. van Hulst

8. Rekenen met doseringen

Het controleren van een dosering is een belangrijke taak van een apothekersassistent. Vooral de doseringen voor kinderen moeten veelvuldig nagerekend worden. Doseringen bij kinderen én doseringen van sterk werkende geneesmiddelen worden vaak op gewicht of op lichaamsoppervlakte berekend. In dit hoofdstuk zullen we een aantal soorten berekeningen rond doseringen uitvoeren. Veel van de bewerkingen hebben we al geoefend in eerdere hoofdstukken. In dit hoofdstuk komt het allemaal samen of wordt het nog een keer aan de orde gesteld.

D. van Hulst

9. Geldzaken

In dit hoofdstuk behandelen we de geldzaken. Vragen als: hoe zit het met de btw en hoeveel geld moet je teruggeven als er contant betaald wordt, komen aan de orde. Verder kijken we nog naar een aantal kostenberekeningen.

D. van Hulst

10. Leer je rekenmachine kennen

We gaan ervan uit dat je de afgelopen jaren regelmatig gewerkt hebt met de standaard rekenmachines, zoals die op een mobiele telefoon. In dit hoofdstuk leer je werken met minder vaak voorkomende bewerkingen zoals machten, exponenten en breuken.

D. van Hulst

11. Statistiek (keuzedeel Bereiden en aseptisch handelen)

Statistische bewerkingen worden vaak gebruikt in diverse onderzoeken. De bekendste statistische bewerking is het uitrekenen van het gemiddelde van een reeks gegevens. Dat kan op verschillende manieren: ongewogen en gewogen. Verder kijken we in dit hoofdstuk naar de afwijking van het gemiddelde.

D. van Hulst

Nawerk

Meer informatie

Extra’s