Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 3/2009

01-06-2009 | Artikel

De invloed van Dementia Care Mapping (DCM) op moeilijk hanteerbaar gedrag van mensen met dementie en de arbeidstevredenheid van verzorgenden: een pilotstudie

Auteurs: D. Kuiper, G. J. Dijkstra, J. Tuinstra, J. W. Groothoff

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie | Uitgave 3/2009

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

De prevalentie van probleemgedrag bij verpleeghuisbewoners met dementie is hoog. Uit de praktijk blijkt dat probleemgedrag afneemt naarmate het zorgteam beter in staat is de individuele psychosociale behoeften van patiënten te herkennen en daarop in te spelen. Dementia Care Mapping (DCM) is ontwikkeld om zorgteams te ondersteunen in het geven van belevingsgerichte zorg.
In een One-Group Pretest-Posttest design is geëvalueerd of er na implementatie van twee DCM-cycli veranderingen optreden in het gedrag en de mate van agitatie van cliënten met dementie, en in de arbeidstevredenheid van degenen die hen verzorgen. Het gedrag van cliënten met dementie werd gemeten met de GIP-28 (Gedragsobservatieschaal voor de Intramurale Psychogeriatrie) en de mate van agitatie met de CMAI (Cohen Mansfield Agitation Inventory). De arbeidstevredenheid van verzorgenden werd gemeten met de MAS-GZ (Maastrichtse Arbeidssatisfactie Schaal voor de GezondheidsZorg). Gerapporteerd wordt over de gegevens van 45 cliënten met dementie en 27 verzorgenden. Zij verbleven en werkten op zeven verschillende afdelingen van een Friese zorginstelling, waaronder dagbehandeling voor mensen die nog thuis wonen, groepsverzorging en zorg in een kleinschalige woonvorm.
De resultaten van de pilotstudie wijzen op een afname van de affectieve problematiek (subschaal GIP-28: gevoelens van angst, achterdocht en somberheid) en op een afname van de verbale agitatie (subschaal CMAI: buitensporig aandacht vragen, klagen en negativisme) in de groep cliënten met dementie. Op de overige subschalen en in de totaalscores van de GIP-28 en CMAI treden geen veranderingen op. In de algehele arbeidstevredenheid van verzorgenden treedt ook geen verandering op. Alleen over het contact met de cliënten zijn de verzorgenden na introductie van DCM meer tevreden.
Implementatie van DCM in de zorg voor mensen met dementie heeft enkele positieve gevolgen voor zowel cliënten als verzorgenden. Grootschaliger onderzoek met controlegroepen wordt aanbevolen, waarin tevens gecontroleerd wordt voor de aard en ernst van de dementie.
Literatuur
2.
go back to reference Everitt DE, Fields DR, Soumerai SS, Avorn J. Resident behavior and staff distress in the nursing home. J Am Geriatr Soc 1991; 39:792-798. Everitt DE, Fields DR, Soumerai SS, Avorn J. Resident behavior and staff distress in the nursing home. J Am Geriatr Soc 1991; 39:792-798.
3.
go back to reference Diesfeldt HFA. Moeilijk hanteerbaar gedrag en psychologische interventies. Tijdschr voor Gerontol en Geriat 2005; 36:98-99. Diesfeldt HFA. Moeilijk hanteerbaar gedrag en psychologische interventies. Tijdschr voor Gerontol en Geriat 2005; 36:98-99.
4.
go back to reference Zuidema SU, van der Meer MM, Pennings GATC, Koopmans RTCM. Prevalentie van probleemgedrag bij een groep dementerende verpleeghuispatiënten. Tijdschr Gerontol Geriat 2006; 37: 19-24. Zuidema SU, van der Meer MM, Pennings GATC, Koopmans RTCM. Prevalentie van probleemgedrag bij een groep dementerende verpleeghuispatiënten. Tijdschr Gerontol Geriat 2006; 37: 19-24.
5.
go back to reference Zuidema SU. Neuropsychiatric symptoms in Dutch nursing home patients with dementia. PhD thesis Radboud University Nijmegen. Quickprint Nijmegen, Zuidema SU. Neuropsychiatric symptoms in Dutch nursing home patients with dementia. PhD thesis Radboud University Nijmegen. Quickprint Nijmegen,
8.
go back to reference Brooker D, Surr C. Dementia Care Mapping: Principles and Practice. University of Bradford. Bradford, 2005. Brooker D, Surr C. Dementia Care Mapping: Principles and Practice. University of Bradford. Bradford, 2005.
9.
go back to reference Akkerman G. Een methode voor concrete verbeteringen in de zorg. Ervaringen met Dementia Care Mapping in Friesland. Denkbeeld 2008; 20, nr.5: p 30-32. Akkerman G. Een methode voor concrete verbeteringen in de zorg. Ervaringen met Dementia Care Mapping in Friesland. Denkbeeld 2008; 20, nr.5: p 30-32.
10.
go back to reference Tulp E. Doe het zelf – Beproefde interactie. Zorgvisie magazine, mei 2008. Tulp E. Doe het zelf – Beproefde interactie. Zorgvisie magazine, mei 2008.
11.
go back to reference Kitwood T, Bredin K. A new approach to the evaluation of dementia care. Journal of Advances in Health and Nursing Care 1992; 1:41-60. Kitwood T, Bredin K. A new approach to the evaluation of dementia care. Journal of Advances in Health and Nursing Care 1992; 1:41-60.
12.
go back to reference Brooker DJ, Surr C. Dementia Care Mapping (DCM): initial validation of DCM 8 in UK field trials. International Journal of Geriatric Psychiatry 2006; 21:1018-1025 Brooker DJ, Surr C. Dementia Care Mapping (DCM): initial validation of DCM 8 in UK field trials. International Journal of Geriatric Psychiatry 2006; 21:1018-1025
13.
go back to reference Brooker D. Dementia Care Mapping: a review of the research literature. The Gerontologist 2005; Special Issue 1: 11-18 Brooker D. Dementia Care Mapping: a review of the research literature. The Gerontologist 2005; Special Issue 1: 11-18
14.
go back to reference Brooker D, Rogers L (Eds.). DCM think tank transcripts 2001. University of Bradford. Bradford, 2001. Brooker D, Rogers L (Eds.). DCM think tank transcripts 2001. University of Bradford. Bradford, 2001.
15.
go back to reference Chenoweth L, Jeon Y-H.. Determining the efficacy of Dementia Care Mapping as an outcome measure and a process for change: A pilot study. Aging and Mental Health 2007; 11: 237-245. Chenoweth L, Jeon Y-H.. Determining the efficacy of Dementia Care Mapping as an outcome measure and a process for change: A pilot study. Aging and Mental Health 2007; 11: 237-245.
16.
go back to reference Diesfeldt H. Bejegening en kwaliteit van zorg. De wederzijdse kwetsbaarheid van cliënten en verzorgenden. Denkbeeld 2007; 19: 26-28. Diesfeldt H. Bejegening en kwaliteit van zorg. De wederzijdse kwetsbaarheid van cliënten en verzorgenden. Denkbeeld 2007; 19: 26-28.
17.
go back to reference http://www.bradford.ac.uk/acad/health/dementia/dcm http://www.bradford.ac.uk/acad/health/dementia/dcm
18.
go back to reference Campell DT, Stanley JC Experimental and quasi-experimental designs for research. Chicago: Rand McNally, 1963. Campell DT, Stanley JC Experimental and quasi-experimental designs for research. Chicago: Rand McNally, 1963.
19.
go back to reference Eisses AMH, Kluiter H. De Gedragobservatieschaal voor de Intramurale Psychogeriatrie (GIP-28) in het verzorgingshuis. Tijdschr Gerontol Geriat 2002; 33: 112-118. Eisses AMH, Kluiter H. De Gedragobservatieschaal voor de Intramurale Psychogeriatrie (GIP-28) in het verzorgingshuis. Tijdschr Gerontol Geriat 2002; 33: 112-118.
20.
go back to reference De Jonghe JFM, Ooms ME, Ribbe MW. Verkorte Gedragobservatieschaal voor de Intramurale Psychogeriatrie (GIP-28). Tijdschr Gerontol Geriatr 1997; 28:119-123. De Jonghe JFM, Ooms ME, Ribbe MW. Verkorte Gedragobservatieschaal voor de Intramurale Psychogeriatrie (GIP-28). Tijdschr Gerontol Geriatr 1997; 28:119-123.
21.
go back to reference Cohen-Mansfield J. Agitated behavior in the elderly: II. Preliminary results in the cognitively deteriorated. J Am Geriatr Soc 1986; 34:722-727. Cohen-Mansfield J. Agitated behavior in the elderly: II. Preliminary results in the cognitively deteriorated. J Am Geriatr Soc 1986; 34:722-727.
22.
go back to reference de Jonghe JFM. Factor structure and validity of the Dutch version of the Cohen-Mansfield Agitation Inventory (CMAI-D). J Am Geriatr Soc 1996; 44:888-889. de Jonghe JFM. Factor structure and validity of the Dutch version of the Cohen-Mansfield Agitation Inventory (CMAI-D). J Am Geriatr Soc 1996; 44:888-889.
23.
go back to reference Zuidema SU, de Jonghe JFM, Verhey FRJ, Koopmans RTCM. Agitation in Dutch Institutionalized Patients with Dementia: Factor Analysis of the Dutch Version of the Cohen-Mansfield Agitation Inventory. Dement Geriatr Cogn Disord 2007; 23: 35-41 Zuidema SU, de Jonghe JFM, Verhey FRJ, Koopmans RTCM. Agitation in Dutch Institutionalized Patients with Dementia: Factor Analysis of the Dutch Version of the Cohen-Mansfield Agitation Inventory. Dement Geriatr Cogn Disord 2007; 23: 35-41
24.
go back to reference Landeweerd JA, Boumans NPG, Nissen JMJF. Arbeidsvoldoening bij verplegenden en verzorgenden. De Maastrichtse arbeidssatisfactieschaal voor de gezondheidszorg. In: C.C. van Beek, T.C. van Dorsten and G.J. Stam, (Eds.) Handboek Verpleegkundige innovatie Houten: Bohn Stafleu 1996a. Landeweerd JA, Boumans NPG, Nissen JMJF. Arbeidsvoldoening bij verplegenden en verzorgenden. De Maastrichtse arbeidssatisfactieschaal voor de gezondheidszorg. In: C.C. van Beek, T.C. van Dorsten and G.J. Stam, (Eds.) Handboek Verpleegkundige innovatie Houten: Bohn Stafleu 1996a.
25.
go back to reference Landeweerd JA, Boumans NPG, Nissen JMJF. Bedrijfsgezondheidszorg Studies nr. 11. De Maastrichtse arbeidssatisfactieschaal voor de gezondheidszorg (MAS-GZ). Maastricht: Universiteit Maastricht 1996b. Landeweerd JA, Boumans NPG, Nissen JMJF. Bedrijfsgezondheidszorg Studies nr. 11. De Maastrichtse arbeidssatisfactieschaal voor de gezondheidszorg (MAS-GZ). Maastricht: Universiteit Maastricht 1996b.
26.
go back to reference Cohen J. Statistical power analysis for the behavioural sciences. Revised edition ed. New York: Academic Press, Cohen J. Statistical power analysis for the behavioural sciences. Revised edition ed. New York: Academic Press,
27.
go back to reference Schafer JL, Graham JW. Missing data: Our view of the state of the art. Psychological Methods 2002; 7: 14-177. Schafer JL, Graham JW. Missing data: Our view of the state of the art. Psychological Methods 2002; 7: 14-177.
28.
go back to reference Schrijnemaekers V, van Rossum E, Candel M, Frederiks C, Derix M, Sielhorst H, van den Brandt P. Effects of emotion-oriented care on elderly people with cognitive impaiment and behavioral problems. Int J Geriatr Psychiatry 2002; 17:926-937. Schrijnemaekers V, van Rossum E, Candel M, Frederiks C, Derix M, Sielhorst H, van den Brandt P. Effects of emotion-oriented care on elderly people with cognitive impaiment and behavioral problems. Int J Geriatr Psychiatry 2002; 17:926-937.
29.
go back to reference Weiner MF, Koss E, Patterson M, Jin s, Teri L, Thomas R, Thal LJ, Whitehouse P. A comparison of the Cohen-Mansfield agitation inventory with the CERAD behavioral rating scale for dementia in community-dwelling persons with Alzheimer disease. Journal of Psychiatric Research 1998; 32: 347-351 Weiner MF, Koss E, Patterson M, Jin s, Teri L, Thomas R, Thal LJ, Whitehouse P. A comparison of the Cohen-Mansfield agitation inventory with the CERAD behavioral rating scale for dementia in community-dwelling persons with Alzheimer disease. Journal of Psychiatric Research 1998; 32: 347-351
Metagegevens
Titel
De invloed van Dementia Care Mapping (DCM) op moeilijk hanteerbaar gedrag van mensen met dementie en de arbeidstevredenheid van verzorgenden: een pilotstudie
Auteurs
D. Kuiper
G. J. Dijkstra
J. Tuinstra
J. W. Groothoff
Publicatiedatum
01-06-2009
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie / Uitgave 3/2009
Print ISSN: 0167-9228
Elektronisch ISSN: 1875-6832
DOI
https://doi.org/10.1007/BF03079572

Andere artikelen Uitgave 3/2009

Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 3/2009 Naar de uitgave

Congresagenda

Agenda

Recente onderzoeksliteratuur

Recente onderzoeksliteratuur

Boekbesprekingen

Boekbesprekingen