Skip to main content
main-content

15-09-2016 | Tandheelkunde | Nieuws

Zandviseffect mogelijk toepasbaar in tandheelkunde

Auteur:
Marijke Simons

In Trouw’s rubriek ‘over hoe het vernuft van de natuur leidt tot technische hoogstandjes’ werd op 2 september ingegaan op de eigenschappen van de apothekersskink, een supergladde hagedis, met een ingenieus huidoppervlak, waarmee ook tandheelkunde in de toekomst mogelijk haar voordeel kan doen.


Inspirerende hagedis

De apothekersskink (Lat. scincus scincus) leeft in woestijnen in Noord Afrika en dankt zijn naam aan de geneeskrachtige werking die de vermalen hagedis in poedervorm zou hebben tegen allerhande kwalen. Arabieren gebruikten het poeder ook als Afrodisiacum. In Egypte werden apothekersskinks gebalsemd en als grafgave in het graf gezet.

Ook in onze tijd spreekt deze bijzondere hagedis tot de verbeelding, vooral door de wijze waarop hij zich voortbeweegt door het woestijnzand. Daartoe worden de poten tegen het lijf gedrukt en kronkelt de skink als een paling of slang heen en weer. De andere benaming voor de zandhagedis is dan ook zandvis.

De speciale zandvistechniek techniek heeft onder andere tot een robotontwerp geleid voor een robot die makkelijk door zand en puin kan bewegen en daardoor inzetbaar is bij aardbevingen.

Spekgladde huid met nano-spikes

Een andere toepassing van de apothekersskink heeft betrekking op de specifieke samenstelling van de huid, waar zandkorrels geen houvast op hebben. Dat de hagedis bij het bewegen door en vooral ook onder het zand van de Sahara geen schuurplekken oploopt, is namelijk te danken aan de spekgladde huid, gladder dan glas, teflon, nylon of gepolijst staal. Dit zandviseffect wordt waarschijnlijk veroorzaakt door de chemische samenstelling van de huid, die uit bijzondere eiwitten bestaat. Onder de microscoop is te zien dat de huid niet helemaal glad is, maar in de breedterichting kleine richels met ‘nano-spikes’ heeft, waar zandkorrels niet tussen passen, waardoor hechting aan de ondergrond vermindert. De spikes dragen bovendien bij aan de ontlading van de elektrisch geladen kleideeltjes die aan de zandkorrels plakken, zodat die zich niet elektrostatisch aan de huid kunnen hechten.

Zandviseffect

Dit zandviseffect zorgt ervoor dat suiker en andere korrelige materialen niet kunnen vastkoeken. Ook wordt hiermee voorkomen dat schurende korrels krassen maken op gladde oppervlakten. In de industrie wordt hier gebruik van gemaakt om slijtage in apparaten drastisch te verminderen. Indien een vloeibaar smeermiddel niet werkt, kan het zandviseffect uitkomst bieden. In de ruimtevaart wordt mede daarom al dankbaar gebruik gemaakt van het zandviseffect.

Het is met name deze eigenschap die wellicht ook in de tandheelkunde haar nut kan bewijzen. Spiegelgladde oppervlaktes waar bijvoorbeeld suiker zich niet aan kan hechten, dat moet de tandarts , cq. tandtechnicus immers als muziek in de oren klinken.

Sealants, composieten, en allerhande tandheelkundige materialen gebaseerd op het principe van het zandviseffect. De apothekersskink blijft al eeuwenlang een wonderbaarlijke inspiratiebron.

Bron: Trouw, 2 september 2016

Gerelateerd

Aanbevolen door de auteur(s)

2014 | OriginalPaper | Hoofdstuk

Moderne keramische materialen voor het indirect restaureren van natuurlijke gebitselementen

Keramiek voor het gebruik in tandheelkundige restauraties heeft een lange weg afgelegd van een eenvoudig mengsel van gemalen natuurlijke gesteenten tot high-tech hybride materialen met een waaier van klinische toepassingen. De grote verscheidenheid a


Aanbevolen door de auteur(s)

01-10-2006 | TP selectief | Uitgave 10/2006

Preventieve tandheelkunde

Met sealants wordt beoogd occlusale cariës bij kinderen en pubers te voorkomen. Toch bestaat er nog twijfel over het kosten/bateneffect van sealants. Die twijfel is gebaseerd op de visie dat het aanbrengen van sealants geen verandering brengt in de o…

Aanbevolen door de auteur(s)

2015 | OriginalPaper | Hoofdstuk

Sealen

Preventie van fissuurcariës kan onder andere door sealen worden bereikt. In de fase van white spot cariës zal eerst met instructie, reiniging en fluoridering worden volstaan (primaire preventie). De volgende stap kan het aanbrengen van een sealant zi


Onze productaanbevelingen

BSL Tandarts Totaal

Met BSL houdt u eenvoudig en efficiënt uw vak bij. Met een online abonnement heeft u toegang tot een groot aantal boeken, tijdschriften en online nascholing, zoals e-learnings en web-tv's. Zo kunt u op uw gemak en wanneer het u het beste uitkomt verdiepen in uw vakgebied.