Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 3/2006

01-06-2006 | Artikel

Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: diagnostische aspecten

Auteur: Dr. S. P. J. van Alphen

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie | Uitgave 3/2006

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Summary

This article describes the usefulness of the DSM personality disorders. In conclusion the presence of personality disorders during a lifetime is not always an enduring pattern of (the same) conduct disorders. Despite this, the DSM describes a static course of mainly interpersonal behaviour. Next to this, the utility of the DSM-Axis-II assessment and general personality assessment in relation to older adults will be discussed. In general these instruments are not very suitable for the assessment of the disposition and gravity of personality disorders in the elderly. It is proposed to develop specific profiles with regard to personality disorders in the elderly by applying the Delphi-technique on existing personality assessment. A Delphi panel of experts in the field of personality pathology in older adults can be asked to mention a certain personality disorder and describe this on a certain personality selfreport list, like the shortened version of the TCI.
Literatuur
go back to reference Verheul, R., Van den Brink, W., & Van der Velden, K. (2000). Persoonlijkheidsstoornissen. In W. Vandereycken, C.A.L. Hoogduin & P.M.G. Emmelkamp (Red.). Handboek psychopathologie. Deel 1 (pp. 407-449). Houten/Antwerpen: Bohn Stafleu Van Loghum. Verheul, R., Van den Brink, W., & Van der Velden, K. (2000). Persoonlijkheidsstoornissen. In W. Vandereycken, C.A.L. Hoogduin & P.M.G. Emmelkamp (Red.). Handboek psychopathologie. Deel 1 (pp. 407-449). Houten/Antwerpen: Bohn Stafleu Van Loghum.
go back to reference American Psychiatric Association. (2000). Diagnostic and Statistical manual of Mental disorders (4th ed. textual revision). Washington DC: American Psychiatric Association. American Psychiatric Association. (2000). Diagnostic and Statistical manual of Mental disorders (4th ed. textual revision). Washington DC: American Psychiatric Association.
go back to reference Word Health Organisation. (1993). The ICD-10 classification of mental and behavioural disorders. Clinical descriptions and diagnostic guidelines. Geneva: Word Health Organisation. Word Health Organisation. (1993). The ICD-10 classification of mental and behavioural disorders. Clinical descriptions and diagnostic guidelines. Geneva: Word Health Organisation.
go back to reference Jongedijk, R.A. (2001). Psychiatrische diagnostiek en het DSM-systeem. Een kritisch overzicht. Tijdschrift voor Psychiatrie, 43, 309-319. Jongedijk, R.A. (2001). Psychiatrische diagnostiek en het DSM-systeem. Een kritisch overzicht. Tijdschrift voor Psychiatrie, 43, 309-319.
go back to reference Livesley, W.J. (2005). Behavioral and Molecular Genetic Contributions to a Dimensional Classification of Personality Disorder. J Personal Disord, 19, 131-155.CrossRef Livesley, W.J. (2005). Behavioral and Molecular Genetic Contributions to a Dimensional Classification of Personality Disorder. J Personal Disord, 19, 131-155.CrossRef
go back to reference Widiger, T.A., & Simonsen, E. (2005). Alternative Dimensional Models of Personality Disorder: Finding a Common Ground. J Personal Disord, 19, 110-130.CrossRef Widiger, T.A., & Simonsen, E. (2005). Alternative Dimensional Models of Personality Disorder: Finding a Common Ground. J Personal Disord, 19, 110-130.CrossRef
go back to reference Agronin, M.E., & Maletta, G. (2000). Personality disorders in late life. Understanding and overcoming the gap in research. Am J Geriatr Psychiatry, 8, 4-18.CrossRefPubMed Agronin, M.E., & Maletta, G. (2000). Personality disorders in late life. Understanding and overcoming the gap in research. Am J Geriatr Psychiatry, 8, 4-18.CrossRefPubMed
go back to reference Stek, L. (2001). Persoonlijkheidsstoornissen. In T.J. Heeren, M.G. Kat & M.L. Stek (Red.). Handboek ouderenpsychiatrie (pp. 125-132). Leusden: De Tijdstroom. Stek, L. (2001). Persoonlijkheidsstoornissen. In T.J. Heeren, M.G. Kat & M.L. Stek (Red.). Handboek ouderenpsychiatrie (pp. 125-132). Leusden: De Tijdstroom.
go back to reference Derksen, J.J.L. (1993). Handboek persoonlijkheidsstoornissen. Utrecht: De Tijdstroom. Derksen, J.J.L. (1993). Handboek persoonlijkheidsstoornissen. Utrecht: De Tijdstroom.
go back to reference Martens, W.H. J. (1997). Psychopathie en narijping. Een theoretische terreinverkenning aangevuld met een kwalitatief onderzoek naar het verschijnsel narijping. Academisch proefschrift. Maastricht: Shaker Publishing. Martens, W.H. J. (1997). Psychopathie en narijping. Een theoretische terreinverkenning aangevuld met een kwalitatief onderzoek naar het verschijnsel narijping. Academisch proefschrift. Maastricht: Shaker Publishing.
go back to reference Black, D.W., Baumgard, C.H., & Bell, S.E. (1995). A 16- to 45-year follow-up of 71 men with antisocial personality disorder. Compr Psychiatry, 36, 130-140.CrossRefPubMed Black, D.W., Baumgard, C.H., & Bell, S.E. (1995). A 16- to 45-year follow-up of 71 men with antisocial personality disorder. Compr Psychiatry, 36, 130-140.CrossRefPubMed
go back to reference Mc Glashen, T.H. (1986). The Chestnut Lodge Follow-Up Study III: Long-term outcome of borderline personalities. Arch Gen Psychiatry, 43, 20-30. Mc Glashen, T.H. (1986). The Chestnut Lodge Follow-Up Study III: Long-term outcome of borderline personalities. Arch Gen Psychiatry, 43, 20-30.
go back to reference Lampe, I.K., & Heeren, T.J. (1997). Veroudering en gedrag. Tijdschrift voor Psychiatrie, 39, 676-678. Lampe, I.K., & Heeren, T.J. (1997). Veroudering en gedrag. Tijdschrift voor Psychiatrie, 39, 676-678.
go back to reference Van Alphen, S.P.J., Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., & Derksen, J.J.L. (2006). The relevance of a geriatric sub-classification of personality disorders in the DSM-V. Int J Geriatr Psychiatry, 21 (3): 205-9.CrossRefPubMed Van Alphen, S.P.J., Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., & Derksen, J.J.L. (2006). The relevance of a geriatric sub-classification of personality disorders in the DSM-V. Int J Geriatr Psychiatry, 21 (3): 205-9.CrossRefPubMed
go back to reference Van Alphen, S.P.J. Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., Derksen, J.J.L. & Van der Staak, C.P.F. (2001). Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: drie casestudies. Tijdschr Gerontol Geriatr, 32, 245-251.CrossRefPubMed Van Alphen, S.P.J. Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., Derksen, J.J.L. & Van der Staak, C.P.F. (2001). Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: drie casestudies. Tijdschr Gerontol Geriatr, 32, 245-251.CrossRefPubMed
go back to reference Teunisse, R.J. (1990). Het verloop op lange termijn van de borderline persoonlijkheidsstoornis. Tijdschrift voor Psychiatrie, 32, 473-485. Teunisse, R.J. (1990). Het verloop op lange termijn van de borderline persoonlijkheidsstoornis. Tijdschrift voor Psychiatrie, 32, 473-485.
go back to reference Caspi, A., & Bem, D.J. (1990). Personality continuity and change across the life course. In L.A. Pervin (Red.). Handbook of personality: Theory and research (pp. 549-569). New York: Guilford. Caspi, A., & Bem, D.J. (1990). Personality continuity and change across the life course. In L.A. Pervin (Red.). Handbook of personality: Theory and research (pp. 549-569). New York: Guilford.
go back to reference Kagan, J. (1969). The three faces of continuity in human development. In D.A. Goslin (Red.). Handbook of socialization theory and research (pp 53-65). Chicago: Rand McNally. Kagan, J. (1969). The three faces of continuity in human development. In D.A. Goslin (Red.). Handbook of socialization theory and research (pp 53-65). Chicago: Rand McNally.
go back to reference Avina, C., O’Donohue, W.T., & Fisher, J.E. (2000). Sexual dysfunction in later life. In S. Krauss Whitbourne (Red.). Psychopathology in later adulthood (pp.173-187). New York: John Wiley & Sons Inc. Avina, C., O’Donohue, W.T., & Fisher, J.E. (2000). Sexual dysfunction in later life. In S. Krauss Whitbourne (Red.). Psychopathology in later adulthood (pp.173-187). New York: John Wiley & Sons Inc.
go back to reference Clarkin, J.F., Spielman, L.A., & Klausner, E. (1999). Conceptual overview of personality disorders in the elderly. In E. Rosowsky, R.C. Abrams & R.A. Zweig (Red.). Personality disorders in older adults (pp. 3-15). Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates. Clarkin, J.F., Spielman, L.A., & Klausner, E. (1999). Conceptual overview of personality disorders in the elderly. In E. Rosowsky, R.C. Abrams & R.A. Zweig (Red.). Personality disorders in older adults (pp. 3-15). Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates.
go back to reference Van Alphen, S.P.J., Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., & Derksen, J.J.L. (2004). Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Een overzicht. Tijdschrift voor Psychiatrie, 46, 145-156. Van Alphen, S.P.J., Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., & Derksen, J.J.L. (2004). Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Een overzicht. Tijdschrift voor Psychiatrie, 46, 145-156.
go back to reference Edelstein, B.A., Martin, R.R., McKee, D.R. (2000). Assessment of older adult psychopathology. In S. Krauss Whitbourne (Red.). Psychopathology in later adulthood (pp 61-87). New York: John Wiley & Sons Inc. Edelstein, B.A., Martin, R.R., McKee, D.R. (2000). Assessment of older adult psychopathology. In S. Krauss Whitbourne (Red.). Psychopathology in later adulthood (pp 61-87). New York: John Wiley & Sons Inc.
go back to reference De Maio, T. (1980). Refusals: who, where and why. Public Opinion Quarterly, 44, 223-233.CrossRef De Maio, T. (1980). Refusals: who, where and why. Public Opinion Quarterly, 44, 223-233.CrossRef
go back to reference Herzog, A.R., & Rodgers, W.L. (1988). Age and response rates to interview sample surveys. Journal of Gerontology: Social Sciences, 43, 200-205. Herzog, A.R., & Rodgers, W.L. (1988). Age and response rates to interview sample surveys. Journal of Gerontology: Social Sciences, 43, 200-205.
go back to reference Colsher, P., & Wallace, R.B. (1989). Data quality and age: health and psychobehavioral correlates of item non response and inconsistent responses. Journal of Gerontology: Psychological Sciences, 44, 45-52. Colsher, P., & Wallace, R.B. (1989). Data quality and age: health and psychobehavioral correlates of item non response and inconsistent responses. Journal of Gerontology: Psychological Sciences, 44, 45-52.
go back to reference Okun, M. (1976). Adult age and cautioness in decision: a review of the literature. Human Development, 19, 220-233.CrossRefPubMed Okun, M. (1976). Adult age and cautioness in decision: a review of the literature. Human Development, 19, 220-233.CrossRefPubMed
go back to reference Eurelings-Bontekoe, E.H.M., & Snellen, W.M. (2003). Multidimensionale diagnostiek. In E.H.M Eurelings-Bontekoe & W.M. Snellen (Red.). Dynamische persoonlijkheidsdiagnostiek (pp. 15-63). Lisse: Swets & Zeitlinger publichers. Eurelings-Bontekoe, E.H.M., & Snellen, W.M. (2003). Multidimensionale diagnostiek. In E.H.M Eurelings-Bontekoe & W.M. Snellen (Red.). Dynamische persoonlijkheidsdiagnostiek (pp. 15-63). Lisse: Swets & Zeitlinger publichers.
go back to reference Sprey, A. (2002). Praktijkboek persoonlijkheidsstoornissen. Diagnostiek, cognitieve gedragstherapie en therapeutische relatie. Houten/Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum. Sprey, A. (2002). Praktijkboek persoonlijkheidsstoornissen. Diagnostiek, cognitieve gedragstherapie en therapeutische relatie. Houten/Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum.
go back to reference Evers, A., Van Vliet-Mulder, J.C., & Ter Laak, J. (1992). Documentatie van tests en testresearch in Nederland. Assen, Maastricht, Amsterdam: Van Gorcum/NIP Evers, A., Van Vliet-Mulder, J.C., & Ter Laak, J. (1992). Documentatie van tests en testresearch in Nederland. Assen, Maastricht, Amsterdam: Van Gorcum/NIP
go back to reference Van Alphen, S.P.J., Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., Van der Staak, C.P.F., & Derksen, J.J.L. (2003). Een Delphi-onderzoek naar persoonlijkheidsdiagnostiek in de (a)GGZ bij ouderen. Tijdschri Gerontol Geriatr, 34, 208-214. Van Alphen, S.P.J., Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., Van der Staak, C.P.F., & Derksen, J.J.L. (2003). Een Delphi-onderzoek naar persoonlijkheidsdiagnostiek in de (a)GGZ bij ouderen. Tijdschri Gerontol Geriatr, 34, 208-214.
go back to reference Mroczek, D.K., Hurt, S.W., & Berman, W.H. (1999). Conceptual and methodological issues in the assessment of personality disorders in older adults. In E. Rosowsky, R.C Abrams & R.A. Zweig (Red.). Personality disorders in older adults (pp. 135-150). Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates. Mroczek, D.K., Hurt, S.W., & Berman, W.H. (1999). Conceptual and methodological issues in the assessment of personality disorders in older adults. In E. Rosowsky, R.C Abrams & R.A. Zweig (Red.). Personality disorders in older adults (pp. 135-150). Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates.
go back to reference Overduin, J. D. (1999). Multi-dimensionele persoonlijkheidsdiagnostiek en meetinstrumenten in de ouderenzorg. In G.J.J.A. Engelen (Red.). Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen (pp. 19-28). Amsterdam: Lundbeck. Overduin, J. D. (1999). Multi-dimensionele persoonlijkheidsdiagnostiek en meetinstrumenten in de ouderenzorg. In G.J.J.A. Engelen (Red.). Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen (pp. 19-28). Amsterdam: Lundbeck.
go back to reference Segal, D.L., Coolidge, F.L., & Rosowsky, E. (2000). Personality disorders. In S. Krauss Whitbourne (Red.). Psychopathology in later adulthood (pp 89-115). New York: John Wiley & Sons Inc. Segal, D.L., Coolidge, F.L., & Rosowsky, E. (2000). Personality disorders. In S. Krauss Whitbourne (Red.). Psychopathology in later adulthood (pp 89-115). New York: John Wiley & Sons Inc.
go back to reference American Psychological Association. (2004). Guidelines for psychological practice with older adults, 59, 236-260. American Psychological Association. (2004). Guidelines for psychological practice with older adults, 59, 236-260.
go back to reference Ter Laak, J.J.F. (1995). Psychologische diagnostiek. Inhoudelijke en methodologische grondslagen. Lisse: Swets & Zeitlinger. Ter Laak, J.J.F. (1995). Psychologische diagnostiek. Inhoudelijke en methodologische grondslagen. Lisse: Swets & Zeitlinger.
go back to reference Spitzer, R.L. (1983). Psychiatric diagnosis: are clinicians still necessary? Comprehensive Psychiatry, 24, 399-411.CrossRefPubMed Spitzer, R.L. (1983). Psychiatric diagnosis: are clinicians still necessary? Comprehensive Psychiatry, 24, 399-411.CrossRefPubMed
go back to reference Verheul, R., & Van den Brink, W. (1999). Persoonlijkheidsstoornissen. In A. de Jong, W. Van den Brink, J. Ormel, D. Wiersma. (Red.). Handboek psychiatrische epidemiologie (pp. 347-378). Maarsen: Elsevier/De Tijdstroom. Verheul, R., & Van den Brink, W. (1999). Persoonlijkheidsstoornissen. In A. de Jong, W. Van den Brink, J. Ormel, D. Wiersma. (Red.). Handboek psychiatrische epidemiologie (pp. 347-378). Maarsen: Elsevier/De Tijdstroom.
go back to reference Van Alphen, S.P.J. (2005). De oudere patiënt met een persoonlijkheidsstoornis. Bijblijven, 21, 39-44. Van Alphen, S.P.J. (2005). De oudere patiënt met een persoonlijkheidsstoornis. Bijblijven, 21, 39-44.
go back to reference Van Alphen, S.P.J., Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., Hoijtink, H., & Derksen, J.J.L. (2004). Constructie van een schaal voor de signalering van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Tijdschr Gerontol Geriatr, 35, 170-179. Van Alphen, S.P.J., Engelen, G.J.J.A., Kuin, Y., Hoijtink, H., & Derksen, J.J.L. (2004). Constructie van een schaal voor de signalering van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Tijdschr Gerontol Geriatr, 35, 170-179.
go back to reference Hofstee, W.K.B. (1999). Big-five-profielen van persoonlijkheidsstoornissen. De psycholoog, 381-384. Hofstee, W.K.B. (1999). Big-five-profielen van persoonlijkheidsstoornissen. De psycholoog, 381-384.
go back to reference Andreoli, A., Bressot, G., Aapro, N., Tricot, L., & Gognalons, M.Y. (1989). Personality disorders as a predictor of outcome. Journal of Personality Disorders, 3, 307-320. Andreoli, A., Bressot, G., Aapro, N., Tricot, L., & Gognalons, M.Y. (1989). Personality disorders as a predictor of outcome. Journal of Personality Disorders, 3, 307-320.
go back to reference Gradman, T., Thompson, L., & Gallagher-Thompson, D. (1999). Personality disorders and treatment outcome. In E. Rosowsky, R.C Abrams & R.A. Zweig (Red.). Personality disorders in older adults (pp. 69-94). Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates. Gradman, T., Thompson, L., & Gallagher-Thompson, D. (1999). Personality disorders and treatment outcome. In E. Rosowsky, R.C Abrams & R.A. Zweig (Red.). Personality disorders in older adults (pp. 69-94). Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates.
Metagegevens
Titel
Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen: diagnostische aspecten
Auteur
Dr. S. P. J. van Alphen
Publicatiedatum
01-06-2006
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie / Uitgave 3/2006
Print ISSN: 0167-9228
Elektronisch ISSN: 1875-6832
DOI
https://doi.org/10.1007/BF03074776

Andere artikelen Uitgave 3/2006

Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 3/2006 Naar de uitgave

Proefschrift in discussie

Epidemiology of late life depression

Signalementen

Signalementen

Publicaties

Publicaties