Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander artikel

Gepubliceerd in: Neuropraxis 4/2018

04-07-2018 | Artikel

Worden kinderen slimmer van schaken?

Auteurs: Elsje de Vries, Martin F. Elderson, Yvonne Groen

Gepubliceerd in: Neuropraxis | Uitgave 4/2018

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Schaken is een van oudsher klassiek bordspel waarbij veel cognitieve vaardigheden nodig zijn, zoals concentratie, planning en inhibitie. Daarom zijn het vaak de slimme kinderen die kiezen voor schaakles of zelfs eerder toegang krijgen tot het volgen van schaakles, binnen en buiten school. Maar zijn het de slimme kinderen die schaaklessen gaan volgen of worden kinderen ook slimmer van schaken? Om slimmer te worden van schaakles zou ‘far transfer’ van leren moeten optreden. Dit is overdracht van vaardigheden tussen minder sterk gerelateerde domeinen, zoals lijkt te gebeuren bij schaken en rekenvaardigheid, omdat beide domeinen kenmerken delen (numerieke en ruimtelijke vaardigheden). Daarnaast zijn er prille aanwijzingen dat schaken een positieve invloed heeft op het executief functioneren van kinderen, zoals cognitieve flexibiliteit, planning en inhibitie. Omdat betere executieve functies zijn gerelateerd aan betere schoolvaardigheden hypothetiseren wij een mediërende rol voor executieve functies in de relatie tussen schaakles en schoolvaardigheden. Schaken kan in dit geval gezien worden als een vorm van executieve functietraining, waarbij de principes van dergelijke trainingen gevolgd kunnen worden om cognitieve functies bij kinderen te verbeteren (zoals het uitdagend maken van de training). Deze training kan onder andere ingezet worden bij achterblijvende schoolprestaties en cognitieve ontwikkeling. Schaken is dus niet alleen voor slimme kinderen. Voor ieder niveau zijn er varianten op het klassieke schaakspel, waardoor iedereen, ook jonge kinderen, op een speelse en ontdekkende manier met schaken in aanraking kunnen komen.
Literatuur
1.
go back to reference Sigirtmac AD. Does chess training affect conceptual development of six-year-old children in Turkey? Early Child Dev Care. 2012;182(6):797–806. CrossRef Sigirtmac AD. Does chess training affect conceptual development of six-year-old children in Turkey? Early Child Dev Care. 2012;182(6):797–806. CrossRef
2.
go back to reference Boruch R. Does playing chess improve math learning? Promising (and inexpensive) results from Italy. 2011. Educ 680. University of Pennsylvania. Niet gepubliceerd. Boruch R. Does playing chess improve math learning? Promising (and inexpensive) results from Italy. 2011. Educ 680. University of Pennsylvania. Niet gepubliceerd.
3.
go back to reference Sala G, Burgoyne AP, Macnamara BN, Hambrick DZ, Campitelli G, Gobet F. Checking the ‘Academic selection’ argument. Chess players outperform non-chess players in cognitive skills related to intelligence: a meta-analysis. Intelligence. 2017;61:130–9. CrossRef Sala G, Burgoyne AP, Macnamara BN, Hambrick DZ, Campitelli G, Gobet F. Checking the ‘Academic selection’ argument. Chess players outperform non-chess players in cognitive skills related to intelligence: a meta-analysis. Intelligence. 2017;61:130–9. CrossRef
4.
go back to reference Aciego R, García L, Betancort M. The benefits of chess for the intellectual and social-emotional enrichment in schoolchildren. Span J Psychol. 2012;15:551–9. CrossRefPubMed Aciego R, García L, Betancort M. The benefits of chess for the intellectual and social-emotional enrichment in schoolchildren. Span J Psychol. 2012;15:551–9. CrossRefPubMed
5.
go back to reference Gobet F, Campitelli G. Intelligence and chess. In: Retschitzki J, Haddad-Zubel R, redactie. Step by step. Proceedings of the 4th colloquium Board games in academia. Fribourg: Edition Universitaires; 2002. pag. 103–12. Gobet F, Campitelli G. Intelligence and chess. In: Retschitzki J, Haddad-Zubel R, redactie. Step by step. Proceedings of the 4th colloquium Board games in academia. Fribourg: Edition Universitaires; 2002. pag. 103–12.
6.
go back to reference Sala G, Foley JP, Gobet F. The effects of chess instruction on pupils’ cognitive and academic skills: state of the art and theoretical challenges. Front Psychol. 2017;8:238. PubMedPubMedCentral Sala G, Foley JP, Gobet F. The effects of chess instruction on pupils’ cognitive and academic skills: state of the art and theoretical challenges. Front Psychol. 2017;8:238. PubMedPubMedCentral
7.
go back to reference Nicotera A, Stuit D. Literature review of chess studies. Basis policy research. Saint Louis: Chess Club and Scholastic Centre of Saint Louis; 2014. Nicotera A, Stuit D. Literature review of chess studies. Basis policy research. Saint Louis: Chess Club and Scholastic Centre of Saint Louis; 2014.
8.
go back to reference Sala G, Gobet F. Do benefits of chess instruction transfer to academic and cognitive skills? A meta-analysis. Educ Res Rev. 2016;18:46–57. CrossRef Sala G, Gobet F. Do benefits of chess instruction transfer to academic and cognitive skills? A meta-analysis. Educ Res Rev. 2016;18:46–57. CrossRef
9.
go back to reference Sala G, Gobet F, Trinchero R, Ventura S. Does chess instruction enhance mathematical ability in children? A three-group design to control for placebo effects. Proceedings of the 38th annual meeting of the cognitive science society. 2016. Sala G, Gobet F, Trinchero R, Ventura S. Does chess instruction enhance mathematical ability in children? A three-group design to control for placebo effects. Proceedings of the 38th annual meeting of the cognitive science society. 2016.
11.
go back to reference Trinchero R. Chess training and mathematical problem-solving: the role of teaching heuristics in transfer of learning. J STEM Educ. 2016;12(3):655–68. Trinchero R. Chess training and mathematical problem-solving: the role of teaching heuristics in transfer of learning. J STEM Educ. 2016;12(3):655–68.
13.
go back to reference Scholz M, Niesch H, Steffen O, Ernst B, Loeffler M, Witruk E, et al. Impact of chess training on mathematics performance and concentration ability of children with learning disabilities. Int J Spec Educ. 2008;23(3):138–48. Scholz M, Niesch H, Steffen O, Ernst B, Loeffler M, Witruk E, et al. Impact of chess training on mathematics performance and concentration ability of children with learning disabilities. Int J Spec Educ. 2008;23(3):138–48.
15.
go back to reference Best JR, Miller PH, Naglieri JA. Relations between executive function and academic achievement from ages 5 to 17 in a large, representative national sample. Learn Individ Differ. 2011;21(4):327–36. CrossRefPubMedPubMedCentral Best JR, Miller PH, Naglieri JA. Relations between executive function and academic achievement from ages 5 to 17 in a large, representative national sample. Learn Individ Differ. 2011;21(4):327–36. CrossRefPubMedPubMedCentral
17.
go back to reference Grau-Pérez G, Moreira K. A study of the influence of chess on the executive functions in school-aged children. Stud Psychol (Bratisl). 2017;38(2):473–94. Grau-Pérez G, Moreira K. A study of the influence of chess on the executive functions in school-aged children. Stud Psychol (Bratisl). 2017;38(2):473–94.
18.
go back to reference Unterrainer JM, Kaller CP, Halsband U, Rahm B. Planning abilities and chess: a comparison of chess and non-chess players on the tower of London task. Br J Psychol. 2006;97(3):299–311. CrossRefPubMed Unterrainer JM, Kaller CP, Halsband U, Rahm B. Planning abilities and chess: a comparison of chess and non-chess players on the tower of London task. Br J Psychol. 2006;97(3):299–311. CrossRefPubMed
19.
go back to reference Demily C, Desmurget M, Chambon V, Franck N. The game of chess enhances cognitive abilities in schizophrenia. Schizophr Res. 2009;107(1):112–3. CrossRefPubMed Demily C, Desmurget M, Chambon V, Franck N. The game of chess enhances cognitive abilities in schizophrenia. Schizophr Res. 2009;107(1):112–3. CrossRefPubMed
20.
go back to reference De bruin ABH, Kok EM, Leppink J, Camp G. Practice, intelligence, and enjoyment in novice chess players: a prospective study at the earliest stage of a chess career. Intelligence. 2014;45:18–25. CrossRef De bruin ABH, Kok EM, Leppink J, Camp G. Practice, intelligence, and enjoyment in novice chess players: a prospective study at the earliest stage of a chess career. Intelligence. 2014;45:18–25. CrossRef
Metagegevens
Titel
Worden kinderen slimmer van schaken?
Auteurs
Elsje de Vries
Martin F. Elderson
Yvonne Groen
Publicatiedatum
04-07-2018
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Neuropraxis / Uitgave 4/2018
Print ISSN: 1387-5817
Elektronisch ISSN: 1876-5785
DOI
https://doi.org/10.1007/s12474-018-00196-x