Skip to main content
main-content
Top

22-10-2015 | Nieuws

Q & A

Waarom is kussmaul-ademhaling bij kind een alarmteken?

Kussmaul-ademhaling (diep en langzaam) bij een jong kind wordt soms geduid als een astma-aanval of als pseudokroep. Het kan echter duiden op nog niet gediagnostiseerde type 1 diabetes. Daarom is het raadzaam ook te kijken naar het drinkgedrag, tekenen van dehydratie en eventueel aanwezige buikpijn. De auteurs van Kindergeneeskunde geven uitleg.


Type 1-diabetes bij het jonge kind manifesteert zich meestal abrupt met polyurie, polydipsie, vermagering en matige tot extreme vermoeidheid. Dit kan al snel leiden tot tekenen van ernstige dehydratie, kussmaul-ademhaling en hevige buikpijn, wijzend op een dreigend ketoacidotisch coma. Omdat de huisarts maar zelden te maken krijgt met een kind waarbij type 1-diabetes ontstaat, worden de klachten niet altijd als zodanig herkend.

Prikkelbaarheid wordt bij kleine kinderen meestal pas in retrospectief verklaard door een zich ontwikkelende hyperglykemie. Veel plassen wordt soms geïnterpreteerd als vaak plassen, zodat de diagnostiek wordt gericht op een urineweginfectie. Kussmaul-ademhaling (diep en langzaam) wordt soms geduid als een astma-aanval of als pseudokroep. Door metabole acidose veroorzaakte buikpijn kan worden geïnterpreteerd als suggestief voor appendicitis.

Valkuilen vermijden

Omdat hyperglykemie vooral bij jonge kinderen binnen enkele dagen of zelfs uren kan uitmonden in een levensbedreigende ketoacidose, is het van groot belang dat de huisarts deze valkuilen probeert te vermijden. Nycturie bij een kind dat tevoren ’s nachts zindelijk was, moet altijd aanleiding zijn tot bepaling van de bloedglucosespiegel. Hetzelfde geldt voor luiers die veel natter zijn dan de verzorgers gewend waren.
Bij een onderzoek in de jaren 2000-2003 onder 350 Nederlandse kinderen met nieuw ontdekte diabetes bleek dat de duur van de klachten samenhing met de leeftijd: hoe jonger het kind, des te sneller de klachten ontstonden. Maar liefst 65 procent van de kinderen had bij opname een ketoacidose.

Snel doorverwijzen

Bij kinderen met klachten veroorzaakt door hyperglykemie is dus één enkele meting van een willekeurige bloedglucosewaarde boven 11,1 mmol/l of een nuchtere waarde boven 7,0 mmol/l voldoende voor het stellen van de diagnose; bepaling van HbA1c is niet nodig. Wanneer de huisarts de diagnose diabetes heeft bevestigd – en dat kan in de praktijk snel dankzij de mobiele geijkte bloedglucosemeter – dan moet het kind nog dezelfde dag in het ziekenhuis worden gezien, ook al zijn er nog nauwelijks klachten. Het criterium is de glucosewaarde; lichte ketonurie zonder hyperglykemie kan ook voorkomen bij gastro-enteritis en na lang vasten, bijvoorbeeld na de relatief lange nachtpauze van een jong kind. In de huidige praktijk komt deze valkuil niet vaak voor, omdat er nauwelijks of geen ‘harde indicatie’ is voor het bepalen van ketonurie door de huisarts.
De diagnostiek van de kinderarts wordt voor een groot deel bepaald door de ernst van de klachten. Vooral de autoantistoftiter is relevant voor de kans op type 1-diabetes.

Bron
Boek Kindergeneeskunde, P.J.E. Bindels, C.M.F. Kneepkens, prof. dr. P.J.E. Bindels, dr. C.M.F. Kneepkens, ISBN 978-90-313-9138-7.

Meer lezen

  • Boek Klinische genetica, mw. prof.dr. C. T. R. M. Schrander-Stumpel, prof.dr. L. M. G. Curfs, prof.dr. J. W. van Ree, ISBN 978-90-313-3939-6.

Onze productaanbevelingen

BSL Huisarts Totaal

Met BSL Huisarts Totaal bouwt u efficiënt aan uw vakkennis. U krijgt digitale toegang tot boeken, veelgestelde vragen, casuïstiek en zes vaktijdschriften voor huisartsen. Daarnaast vindt u praktijkgerichte nascholing: geaccrediteerde e-learnings, web-tv’s en toetsen. Alles om u nóg beter te maken in uw vak.

Beeldrechten