Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Nederlands Tijdschrift voor Traumachirurgie 6/2011

01-01-2011 | origineel artikel

Vitamine D-deficiëntie bij patiënten met een heupfractuur

Auteurs: H. Wijnen, M. Jansen, S. Stalpers-Konijnenburg, A. Vreeling, H. de Boer

Gepubliceerd in: Nederlands Tijdschrift voor Traumachirurgie | Uitgave 6/2011

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

In Nederland treden jaarlijks ruim 19.000 heupfracturen op. Het betreft vaak de kwetsbare oudere patiënt met meerdere (chronische) aandoeningen en een verhoogd risico op complicaties en functieverlies. Voor een optimale behandeling van heupfracturen is het dan ook van belang om beïnvloedbare factoren te achterhalen die de morbiditeit verminderen en daarmee herstel bevorderen. Er zijn diverse aanwijzingen dat de vitamine D-status waarschijnlijk zo’n belangrijke factor is.
De prevalentie van vitamine D-deficiëntie is bij patiënten met een heupfractuur groter dan 80%. Uit diverse meta-analysen is gebleken dat een adequate vitamine D-spiegel, in combinatie met voldoende calciumintake, leidt tot een betere functie van de onderste extremiteiten, afname van het valrisico en reductie van toekomstige fracturen. Het effect op vallen en fractuurreductie is groter naarmate er sprake is van een ernstigere deficiëntie, een betere compliance en adequate suppletie. Ondanks uitgebreid onderzoek is er geen duidelijkheid over de optimale dosering voor correctie van een vitamine D-deficiëntie, noch omtrent de onderhoudsdosering. Wel is bekend dat vitamine D-suppletie met oplaaddosering leidt tot snellere normalisatie van de vitamine D-spiegel. Hiermee treden de potentiële voordelen van vitamine D-suppletie eerder op.
Naar aanleiding van dit artikel zijn er drie aanbevelingen voor de dagelijkse praktijk. Ten eerste dient bij patiënten met een heupfractuur bij opname een vitamine D-spiegel bepaald te worden (25 OHD-spiegel). Indien sprake is van deficiëntie, dient suppletie te worden gestart op basis van een oplaaddosis berekend volgens de formule 40 × (75 - serum 25(OH)D) × lichaamsgewicht). Ten slotte moet er sprake zijn van voldoende calciuminname. Bij onvoldoende voedingsintake dient calciumsuppletie plaats te vinden.
Literatuur
1.
go back to reference Nationaal Kompas Volksgezondheid. Rijksinstituut voor Volksgezondheid. Versie 4.2, 9. 2010. Nationaal Kompas Volksgezondheid. Rijksinstituut voor Volksgezondheid. Versie 4.2, 9. 2010.
2.
go back to reference Boereboom FT, Raymakers JA, Duursma SA. Mortality and causes of death after hip fractures in The Netherlands. Neth J Med. 1992;41(1-2):4–10.PubMed Boereboom FT, Raymakers JA, Duursma SA. Mortality and causes of death after hip fractures in The Netherlands. Neth J Med. 1992;41(1-2):4–10.PubMed
3.
go back to reference Osteoporose 2e herziende richtlijn. CBO, kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg. Utrecht: CBO; 2002. Osteoporose 2e herziende richtlijn. CBO, kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg. Utrecht: CBO; 2002.
4.
go back to reference Richtlijn Preventie van valincidentie bij ouderen. CBO, kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg. Utrecht: CBO; 2004. Richtlijn Preventie van valincidentie bij ouderen. CBO, kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg. Utrecht: CBO; 2004.
5.
go back to reference LeBoff M, Hawkes J, Glowacki J, e.a. Vitamin D-deficiency and post-fracture changes in lower extremity function and falls in women with hip fractures. Osteoporosis Int. 2008;19:1283–1290.CrossRef LeBoff M, Hawkes J, Glowacki J, e.a. Vitamin D-deficiency and post-fracture changes in lower extremity function and falls in women with hip fractures. Osteoporosis Int. 2008;19:1283–1290.CrossRef
6.
go back to reference Sitsen J, Cohen A, Franson K, e.a. Farmacologie. Maarsen: Elsevier Gezondheidszorg; 2009. Sitsen J, Cohen A, Franson K, e.a. Farmacologie. Maarsen: Elsevier Gezondheidszorg; 2009.
7.
go back to reference Pearce S, Cheetham T. Diagnosis and management of vitamin D deficiency, clinical review. BMJ. 2010;340. Pearce S, Cheetham T. Diagnosis and management of vitamin D deficiency, clinical review. BMJ. 2010;340.
8.
go back to reference Wielders J, Muskiet A, Wiel A. Nieuw licht op vitamine D. Ned Tijdschr Geneesk. 2010;154:A1810. Wielders J, Muskiet A, Wiel A. Nieuw licht op vitamine D. Ned Tijdschr Geneesk. 2010;154:A1810.
9.
go back to reference Gezondheidsraad. Naar een toereikende inname van vitamine D. Den Haag: Gezondheidsraad; 2008. Publicatienr. 2008/15. Gezondheidsraad. Naar een toereikende inname van vitamine D. Den Haag: Gezondheidsraad; 2008. Publicatienr. 2008/15.
10.
go back to reference Lips P. Vitamine D-deficiëntie en secundaire hyperparathyreoïdie bij ouderen diagnostiek en consequenties. Ned Tijdschr Klin Chem. 2000;25:5. Lips P. Vitamine D-deficiëntie en secundaire hyperparathyreoïdie bij ouderen diagnostiek en consequenties. Ned Tijdschr Klin Chem. 2000;25:5.
12.
go back to reference Holick MF. High prevalence of vitamin D inadequacy and implications for health. Mayo Clin Proc. 2006;81:353–73.PubMedCrossRef Holick MF. High prevalence of vitamin D inadequacy and implications for health. Mayo Clin Proc. 2006;81:353–73.PubMedCrossRef
14.
go back to reference Bischoff-Ferrari H, Giovannucci E, Willett WC, e.a. Estimation of optimal serum concentrations of 25-hydroxyvitamin D for multiple health outcomes. Am J Clin Nutr. 2006;84:18–28.PubMed Bischoff-Ferrari H, Giovannucci E, Willett WC, e.a. Estimation of optimal serum concentrations of 25-hydroxyvitamin D for multiple health outcomes. Am J Clin Nutr. 2006;84:18–28.PubMed
15.
go back to reference Hollis B. Circulating 25-hydroxyvitamin D levels indicative of vitamin D sufficiency: Implications for establishing a new effective dietary intake recommendation for vitamine D. J Nutr. 2005;317–22. Hollis B. Circulating 25-hydroxyvitamin D levels indicative of vitamin D sufficiency: Implications for establishing a new effective dietary intake recommendation for vitamine D. J Nutr. 2005;317–22.
16.
go back to reference Hintpeter B, Mensink GB, Thierfelder W, e.a. Vitamin D status and health correlates among German adults. Eur J Clin Nutr. 2008;62(9):1079–89.CrossRef Hintpeter B, Mensink GB, Thierfelder W, e.a. Vitamin D status and health correlates among German adults. Eur J Clin Nutr. 2008;62(9):1079–89.CrossRef
17.
go back to reference Lips P, Consequences for bone loss and fractures and therapeutic implications vitamin D deficiency and secondary hyperparathyroidism in the elderly. Endocr Rev. 2001;22:477–501.PubMedCrossRef Lips P, Consequences for bone loss and fractures and therapeutic implications vitamin D deficiency and secondary hyperparathyroidism in the elderly. Endocr Rev. 2001;22:477–501.PubMedCrossRef
18.
go back to reference Baker M, Mc Donnall H, Peacock M, e.a. Plasma 25-hydroxy vitamin D concentrations in patients with fractures of the femoral neck. BMJ. 1979;1:589.PubMedCrossRef Baker M, Mc Donnall H, Peacock M, e.a. Plasma 25-hydroxy vitamin D concentrations in patients with fractures of the femoral neck. BMJ. 1979;1:589.PubMedCrossRef
19.
go back to reference Autier P, Gandini S. Vitamin D supplementation and total mortality: a meta-analysis of randomized controlled trials. Arch Intern Med. 2007;167:1730–7.PubMedCrossRef Autier P, Gandini S. Vitamin D supplementation and total mortality: a meta-analysis of randomized controlled trials. Arch Intern Med. 2007;167:1730–7.PubMedCrossRef
20.
go back to reference Ginde A, Scragg R, Schwartz R, e.a. Prospective study of serum 25-hydroxyvitamin D level, cardiovascular disease mortality, and all cause mortality in older adults. J Am Geriatr Soc. 2009;57:1595–603.PubMedCrossRef Ginde A, Scragg R, Schwartz R, e.a. Prospective study of serum 25-hydroxyvitamin D level, cardiovascular disease mortality, and all cause mortality in older adults. J Am Geriatr Soc. 2009;57:1595–603.PubMedCrossRef
21.
go back to reference Zittermann A, Schleithoff S, Frisch S, e.a. Circulating calcitriolconcentrations and total mortality. Clinical Chemistry. 2009;55:6.CrossRef Zittermann A, Schleithoff S, Frisch S, e.a. Circulating calcitriolconcentrations and total mortality. Clinical Chemistry. 2009;55:6.CrossRef
22.
go back to reference Pittas A, Lau J, Hu F, e.a. The role of vitamin D and calcium in type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. J Clin Endocrinol Metabol. 2007;92:2017–29.CrossRef Pittas A, Lau J, Hu F, e.a. The role of vitamin D and calcium in type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. J Clin Endocrinol Metabol. 2007;92:2017–29.CrossRef
23.
go back to reference Doetsch A, Faber J, Lynnerup N, e.a. The effect of calcium and vitamin D3 supplementation on the healing of the proximal humerus fracture: a randomized placebocontrolled study. Calcif Tissue Int. 2004:75(3):183–8.PubMedCrossRef Doetsch A, Faber J, Lynnerup N, e.a. The effect of calcium and vitamin D3 supplementation on the healing of the proximal humerus fracture: a randomized placebocontrolled study. Calcif Tissue Int. 2004:75(3):183–8.PubMedCrossRef
24.
go back to reference Tang B, Eslick G, Nowson C, e.a. Use of calcium or calcium in combination with vitamin D supplementation to prevent fractures and bone loss in people aged 50 years or older: a metaanalysis. Lancet. 2007;370:657–66.PubMedCrossRef Tang B, Eslick G, Nowson C, e.a. Use of calcium or calcium in combination with vitamin D supplementation to prevent fractures and bone loss in people aged 50 years or older: a metaanalysis. Lancet. 2007;370:657–66.PubMedCrossRef
25.
go back to reference Avenell A, Gillespie W, Gillespie L, e.a. Vitamin D and vitamin D analogues for preventing fractures associated with involutional and post-menopausal osteoporosis. Cochrane Database Syst Rev. 2009(2). Art. No.: CD000227. Avenell A, Gillespie W, Gillespie L, e.a. Vitamin D and vitamin D analogues for preventing fractures associated with involutional and post-menopausal osteoporosis. Cochrane Database Syst Rev. 2009(2). Art. No.: CD000227.
26.
go back to reference Cranney A, Horsley T, O’Donnell S, e.a. Effectiveness and safety of vitamin D in relation to bone health. Rockville, MD: Agency for Healthcare Research and Quality. 2007:158. Cranney A, Horsley T, O’Donnell S, e.a. Effectiveness and safety of vitamin D in relation to bone health. Rockville, MD: Agency for Healthcare Research and Quality. 2007:158.
27.
go back to reference Bischoff-Ferrari HA, Borchers M, Gudat F, e.a. Vitamin D receptor expression in human musele tissue decreases with age. J Bone Miner Res. 2004;19:2.CrossRef Bischoff-Ferrari HA, Borchers M, Gudat F, e.a. Vitamin D receptor expression in human musele tissue decreases with age. J Bone Miner Res. 2004;19:2.CrossRef
28.
go back to reference Bischoff-Ferrari H, Dawson Hughes B, Willet W, e.a. Effect of vitamin D on falls: a meta analysis. JAMA. 2004;29:1999–2006.CrossRef Bischoff-Ferrari H, Dawson Hughes B, Willet W, e.a. Effect of vitamin D on falls: a meta analysis. JAMA. 2004;29:1999–2006.CrossRef
29.
go back to reference Bischoff-Ferrari H, Dietrich T, Orav E, e.a. Higher 25-hydroxyvitamin D concentrations are associated with better lowerextremity function in both active and inactive persons aged > or = 60 y. Am J Clin Nutr. 2004;80:752–8.PubMed Bischoff-Ferrari H, Dietrich T, Orav E, e.a. Higher 25-hydroxyvitamin D concentrations are associated with better lowerextremity function in both active and inactive persons aged > or = 60 y. Am J Clin Nutr. 2004;80:752–8.PubMed
30.
go back to reference Bischoff H, Stahelin H, Dick W, e.a. Effect of vitamin D and calcium supplementation on falls: a randomized controlled trail. J Bone Miner Res. 2003;18:343–51.PubMedCrossRef Bischoff H, Stahelin H, Dick W, e.a. Effect of vitamin D and calcium supplementation on falls: a randomized controlled trail. J Bone Miner Res. 2003;18:343–51.PubMedCrossRef
31.
go back to reference Flicker L, Macinnis R, Stein M, e.a. Should older people in residential care receive vitamin D to prevent falls? Results of a randomized trail. J Am Geriatr Soc. 2005;53:1881–8.PubMedCrossRef Flicker L, Macinnis R, Stein M, e.a. Should older people in residential care receive vitamin D to prevent falls? Results of a randomized trail. J Am Geriatr Soc. 2005;53:1881–8.PubMedCrossRef
32.
go back to reference Broe K, Chen T, Weinberg J, e.a. A higher dose of vitamin D reduces the risk of falls in nursing home residents; a randomized multiple-dose study. J Am Geriatr Soc. 2007;55:234–9.PubMedCrossRef Broe K, Chen T, Weinberg J, e.a. A higher dose of vitamin D reduces the risk of falls in nursing home residents; a randomized multiple-dose study. J Am Geriatr Soc. 2007;55:234–9.PubMedCrossRef
33.
go back to reference Heaney R, Davies M, Chen C, e.a. Human serum 25-hydroxycholecalciferol response to extended oral dosing with cholecalciferol. Am J Clin Nutr. 2003;77:204–10.PubMed Heaney R, Davies M, Chen C, e.a. Human serum 25-hydroxycholecalciferol response to extended oral dosing with cholecalciferol. Am J Clin Nutr. 2003;77:204–10.PubMed
34.
go back to reference Vieth R. Vitamin D supplementation, 25-hydroxyvitamin D concentrations and safety. Am J Clin Nutr. 1999;69:842.PubMed Vieth R. Vitamin D supplementation, 25-hydroxyvitamin D concentrations and safety. Am J Clin Nutr. 1999;69:842.PubMed
35.
go back to reference Bischoff-Ferrari H, Shao A, Dawson-Hughes B, e.a. Benefit-risk assessment of vitamin D supplementation. Osteoporosis Int. 2010;21:1121–32.CrossRef Bischoff-Ferrari H, Shao A, Dawson-Hughes B, e.a. Benefit-risk assessment of vitamin D supplementation. Osteoporosis Int. 2010;21:1121–32.CrossRef
36.
go back to reference Vieth R, Chan P, MacFarland G. Efficacy and safety of vitamin Ds intake exceeding the lowest obserded adverse effect level. Am J Clin Nutr. 2001;73:88–94. Vieth R, Chan P, MacFarland G. Efficacy and safety of vitamin Ds intake exceeding the lowest obserded adverse effect level. Am J Clin Nutr. 2001;73:88–94.
37.
go back to reference Trang HM, Cole DEC, Rubin LA, e.a. Evidence that vitamin D3 increases serum 25OH vitamin D more efficiently than does vitamin D2. Am J Clin Nutr. 1998;68:854–8.PubMed Trang HM, Cole DEC, Rubin LA, e.a. Evidence that vitamin D3 increases serum 25OH vitamin D more efficiently than does vitamin D2. Am J Clin Nutr. 1998;68:854–8.PubMed
38.
go back to reference Armas LAG, Hollis B, Heaney RP. Vitamin D2 is much less effective than vitamin D3 in humans. J Clin Endocrinol Metabol. 2004:89:5387–91.CrossRef Armas LAG, Hollis B, Heaney RP. Vitamin D2 is much less effective than vitamin D3 in humans. J Clin Endocrinol Metabol. 2004:89:5387–91.CrossRef
39.
go back to reference Sanders KM, Stuart AL, Williamson EJ, e.a. Annual high dose oral vitamin D and falls and fractures in older women. JAMA. 2010;303:1815–22.PubMedCrossRef Sanders KM, Stuart AL, Williamson EJ, e.a. Annual high dose oral vitamin D and falls and fractures in older women. JAMA. 2010;303:1815–22.PubMedCrossRef
40.
go back to reference Groningen L van, Opdenoordt S, Sorge A van, e.a. Cholecalciferol loading dose guideline for vitamine D-deficient adults Eur J Endocrinol. 2010;162:805–11.PubMedCrossRef Groningen L van, Opdenoordt S, Sorge A van, e.a. Cholecalciferol loading dose guideline for vitamine D-deficient adults Eur J Endocrinol. 2010;162:805–11.PubMedCrossRef
41.
go back to reference Malabana A, Veroniks IE, Holick MF. Redefining vitamine D insufficiency. Lancet. 1998;351:805–6.CrossRef Malabana A, Veroniks IE, Holick MF. Redefining vitamine D insufficiency. Lancet. 1998;351:805–6.CrossRef
42.
go back to reference Wigg A, Prest C, Slobodian P, e.a. A system for improving vitamin D nutrition in residential care. MJA. 2006;185:195–8.PubMed Wigg A, Prest C, Slobodian P, e.a. A system for improving vitamin D nutrition in residential care. MJA. 2006;185:195–8.PubMed
43.
go back to reference Bolland MJ, Avenell, Reid IR. Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events. BMJ. 29 July 2010;341:3691. Bolland MJ, Avenell, Reid IR. Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events. BMJ. 29 July 2010;341:3691.
44.
go back to reference Lewis JR, Calver J, Zhu K, e.a. Calcium suppletion and the risk of atherosclerotic vascular disease in older women: results of a 5 year RCT and a 4,5 year follow-up. J Bone Miner Res. 2011;26:35–41.PubMedCrossRef Lewis JR, Calver J, Zhu K, e.a. Calcium suppletion and the risk of atherosclerotic vascular disease in older women: results of a 5 year RCT and a 4,5 year follow-up. J Bone Miner Res. 2011;26:35–41.PubMedCrossRef
Metagegevens
Titel
Vitamine D-deficiëntie bij patiënten met een heupfractuur
Auteurs
H. Wijnen
M. Jansen
S. Stalpers-Konijnenburg
A. Vreeling
H. de Boer
Publicatiedatum
01-01-2011
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Nederlands Tijdschrift voor Traumachirurgie / Uitgave 6/2011
Print ISSN: 2214-8736
Elektronisch ISSN: 2214-8744
DOI
https://doi.org/10.1007/s12506-011-0043-2

Andere artikelen Uitgave 6/2011

Nederlands Tijdschrift voor Traumachirurgie 6/2011 Naar de uitgave