Skip to main content
main-content
Top

Inhoudsopgave

Voorwerk

Hygiënische maatregelen ten behoeve van de basiszorg

1 Het wassen van de handen

Samenvatting
Handen wassen moet voor helpend personeel een automatisme te zijn. Het is een van de belangrijkste maatregelen om (ziekenhuis)infecties te voorkomen en te bestrijden omdat zo het overbrengen van pathogene micro-organismen op zorgvragers en personeel voorkomen wordt.
G. Afink, J. Oldenburger

Ondersteuning bieden bij de lichamelijke hygiëne en uiterlijke verzorging van een zorgvrager

2 Het geven van een volledige wasbeurt op bed, onder de douche of in bad

Samenvatting
Een goede lichaamsverzorging is belangrijk voor het gaaf en gezond houden van de huid. Dat is nodig omdat de huid de functie heeft de mens te beschermen tegen infecties. Verder is de huid van belang voor de regeling van de lichaamstemperatuur en de uitscheiding van afvalstoffen.
G. Afink, J. Oldenburger

3 Het helpen bij gezichtsverzorging

Samenvatting
In de lederhuid bevinden zich verschillende kliertjes die de huid van de nodige vetten moeten voorzien en de afvalstoffen naar buiten moeten voeren. Onvoldoende schoonmaken van de poriën en de extra belasting door de (vaak) droge en warme lucht in het ziekenhuis maken de kans op infectie groot. Het elastisch bindweefsel gaat namelijk onvoldoende functioneren en de huid van het gezicht kan uitdrogen. Water en zeep zijn voor het verzorgen van de gezichtshuid dan ook niet altijd genoeg.
G. Afink, J. Oldenburger

4 Het opbrengen van (basis)make-up

Samenvatting
Make-upartikelen zijn in grote verscheidenheid en onder zeer veel merknamen in de handel. Het gebruik van make-up is afhankelijk van de gewoonte en de leefregels van de zorgvrager.
G. Afink, J. Oldenburger

5 Het verzorgen van de vinger- en teennagels

Samenvatting
De nagelverzorging is bij de meeste mensen een onderdeel van de dagelijkse persoonlijke hygiëne. Nagels worden gereinigd bij het handen wassen (of apart geborsteld) en worden geknipt als ze te lang zijn.
G. Afink, J. Oldenburger

6 Het reinigen van het gebit en de gebitsprothese

Samenvatting
Mondverzorging bestaat uit het borstelen van het gebit en het tandvlees en het reinigen van de mondholte. De hulp die de verpleegkundige biedt kan uiteenlopen van het aanreiken van een glas water tot het volledig verzorgen van de mond. Normaal gesproken wordt het gebit driemaal daags gereinigd en bij voorkeur na de maaltijd. De frequentie van de mondverzorging is verder afhankelijk van de situatie waarin de zorgvrager zich bevindt en van de wensen van de zorgvrager.
G. Afink, J. Oldenburger

7 Het verzorgen van de mondholte

Samenvatting
Onder het verzorgen van de mondholte wordt verstaan het reinigen van het slijmvlies van de mond.
G. Afink, J. Oldenburger

8 Het verzorgen van de ogen, neus en oren

Samenvatting
De verzorging van ogen, oren en neus vormt een vast onderdeel van de dagelijkse verzorging. De mate van hulp en de frequentie zijn sterk afhankelijk van de situatie van de zorgvrager. Wanneer bij een zorgvrager de natuurlijke reiniging van het neusslijmvlies wegvalt moet men eveneens op een speciale verzorging ervan overgaan.
G. Afink, J. Oldenburger

9 Het scheren van een mannelijke zorgvrager (droog en nat)

Samenvatting
De verzorging van baard en snor vormt een vast onderdeel van de dagelijkse verzorging van een (mannelijke) zorgvrager. Voor een zorgvrager die gewend is zich regelmatig te scheren kan het een onaangenaam gevoel zijn niet op tijd goed geschoren en verzorgd te worden.
G. Afink, J. Oldenburger

10 Het wassen van de haren bij een bedlegerige zorgvrager

Samenvatting
Een verzorgd kapsel is voor de meeste mensen belangrijk.
G. Afink, J. Oldenburger

11 Het verwijderen van hoofdluis

Samenvatting
De hoofdluis is slank, 2 mm lang, grijs of geel van kleur, met zwarte vlekjes op de rand van de buikdelen. De hoofdluis bevindt zich vaak in de nek of achter de oren.
G. Afink, J. Oldenburger

12 Het bestrijden van schurftmijt

Samenvatting
De schurftmijt, die ongeveer een halve millimeter groot is, graaft zich onder de opperhuid en veroorzaakt allergische reacties.
G. Afink, J. Oldenburger

13 Het aan- en uitkleden van een zorgvrager en het knopen van een stropdas

Samenvatting
Kleding moet de mens beschermen tegen schadelijke invloeden van buitenaf, bijvoorbeeld weersinvloeden zoals kou en zonnestralen.
G. Afink, J. Oldenburger

14 Het aantrekken van elastische kousen

Samenvatting
Elastische kousen worden voorgeschreven aan zorgvragers bij wie de bloedcirculatie te wensen overlaat.
G. Afink, J. Oldenburger

15 Het helpen bij het gebruik en onderhoud van een hoortoestel

Samenvatting
Zorg voor het hoortoestel (gehoorapparaat) is een belangrijk onderdeel bij de verpleging/verzorging van de slechthorende of dove zorgvrager. Vooral oudere mensen hebben moeite met het instellen van het toestel, vooral met het bedienen van het kleine wieltje van de volumeregelaar en het kleine knopje voor de aan/uitschakelaar. Ook het inbrengen van het oorstukje in de gehoorgang kan problemen opleveren.
G. Afink, J. Oldenburger

16 Het helpen verzorgen van (harde en zachte) contactlenzen: verwijderen, reinigen en inbrengen

Samenvatting
Een contactlens ligt direct op de pupil van het oog. Een (soft)lens is, in tegenstelling tot een harde lens, flexibel en plooibaar. Contactlenzen worden vaak uit esthetisch oogpunt gedragen en kunnen voor bepaalde oogafwijkingen een corrigerende werking hebben die met een bril niet haalbaar is. Iemand met contactlenzen is minder in zijn bewegingsvrijheid beperkt dan een brildrager.
G. Afink, J. Oldenburger

17 Het helpen bij gebruik en onderhoud van een bril

Samenvatting
Het spreekt vanzelf dat een goed onderhoud (schoonhouden) van hulpmiddelen en prothesen voor een zorgvrager van groot belang is. Vooral de zorg voor de bril wordt nogal eens vergeten. De mate waarin hulp nodig is hangt sterk af van de situatie en de zelfredzaamheid van de zorgvrager.
G. Afink, J. Oldenburger

18 Het helpen bij het verzorgen van een oogprothese

Samenvatting
De meeste zorgvragers met een oogprothese hebben vaak hun eigen manier om deze te verzorgen. Het meest gebruikelijk is de prothese een keer per dag te reinigen maar meermalen per dag (drie keer) komt ook voor. De mate waarin hulp nodig is, wordt bepaald door de situatie en de zelfredzaamheid van de zorgvrager. Het omgaan met oogprothesen vereist specifieke ervaring en dient bij voorkeur aan de zorgvrager zelf te worden overgelaten.
G. Afink, J. Oldenburger

De voedingstoestand van een zorgvrager stimuleren en ondersteunen

19 Het helpen van een zorgvrager bij het eten en het drinken

Samenvatting
Optimale voeding verbetert de voedingstoestand en maakt de zorgvrager sterker. De kans dat de gezondheidsproblemen eerder of gemakkelijker verdwijnen neemt daarmee toe. Om een goede voorlichting over voeding te kunnen geven is niet alleen inzicht nodig in de benodigde voedingsstoffen maar ook in de speciale eisen die aan de voeding van een zieke hulpvrager worden gesteld. Het al dan niet inschakelen van de arts of diëtist is afhankelijk van de verpleegsituatie.
G. Afink, J. Oldenburger

De zorgvrager ondersteuning bieden bij de uitscheiding

20 Het geven van een urinaal/po/schuitje bij een bedlegerige zorgvrager

Samenvatting
Het geven en weghalen van een po is in een verpleegsituatie al snel een routinehandeling. Voor veel zorgvragers is het een nieuwe en vaak vervelende, beschamende ervaring. Ook kunnen culturele aspecten een grote rol spelen.
G. Afink, J. Oldenburger

21 Hulp bieden bij het opgeven van sputum

Samenvatting
Het losmaken en ophoesten van slijm uit de luchtwegen kan de longventilatie aanzienlijk bevorderen. Dit kan met de handen gebeuren maar ook met een vibrator of vibrax. Dit is een elektrisch instrument dat trillende bewegingen maakt en hetzelfde effect heeft als tapotage.
G. Afink, J. Oldenburger

22 Hulp bieden bij het braken

Samenvatting
Bij het braken komt de inhoud van de maag met opwaartse peristaltische bewegingen vanuit de maag, via de slokdarm en mondholte naar buiten. Vaak gaat het gepaard met een gevoel van misselijkheid of wordt daardoor voorafgegaan. De zorgvrager kan transpireren en andere verschijnselen vertonen, zoals hevige angst, verslikken, snelle ademhaling, daling van de bloeddruk en verhoging van de pols(slag). Soms blijven verschijnselen als lichte duizeligheid en hoofdpijn over. Om de oorzaak van braken te kunnen achterhalen is het noodzakelijk zowel het braken als het braaksel goed te observeren.
G. Afink, J. Oldenburger

23 Het verzorgen van een zorgvrager bij de menstruatie

Samenvatting
Bij de menstruatie wordt het baarmoederslijmvlies op de basale laag na afgestoten. Dit uit zich in een maandelijks of periodiek terugkerend bloedverlies via de vagina. Enige dagen voor de menstruatie kan een gevoel van spanning in de buik en de borsten optreden, gepaard gaand met verschijnselen van vermoeidheid, hoofdpijn en een algeheel gevoel van malaise.
G. Afink, J. Oldenburger

24 Het aanbrengen en verwisselen van incontinentiemateriaal

Samenvatting
Disposable opvangmaterialen zijn er in verschillende soorten en maten.
G. Afink, J. Oldenburger

De mobiliteit van een zorgvrager stimuleren en ondersteunen

25 Het hoog leggen van een arm of been

Samenvatting
Het hoog leggen van een arm of een been kan verschillende redenen hebben. In veel gevallen gebeurt het om oedeem te bestrijden of een veneuze afvoer te bevorderen.
G. Afink, J. Oldenburger

26 Het helpen van een bedlegerige en hulpbehoevende zorgvrager in een voor hem goede houding

Samenvatting
Zorgvragers hebben vaak voorkeur voor een bepaalde houding omdat zij deze als prettig ervaren. Het is niet altijd mogelijk om deze houding in bed aan te nemen omdat de arts vaak een bepaalde houding voorschrijft om onder andere de genezing te bevorderen of complicaties te voorkomen.
G. Afink, J. Oldenburger

27 Het vervoer van een zorgvrager per bed/brancard/rolstoel

Samenvatting
Als een zorgvrager het bed moet houden, kan besloten worden de zorgvrager per bed te vervoeren. Een nadeel is dat je dat altijd met twee personen moet doen omdat een bed zo onhandelbaar is.
G. Afink, J. Oldenburger

28 Het tillen van een bedlegerige en hulpbehoevende zorgvrager met behulp van een mechanische lift

Samenvatting
De patiëntenlift, mechanische lift, ook wel stalen verpleegster genoemd, is een hulpmiddel bij het tillen. Er bestaan vele modellen, die bijna hetzelfde zijn en in detail iets van elkaar afwijken. Ze kunnen worden gebruikt voor verschillende doeleinden, o.a. voor het tillen van zware zorgvragers, uit bed op de stoel of omgekeerd.
G. Afink, J. Oldenburger

29 Het verplaatsen van een zorgvrager in bed met behulp van de schaarliftmethode

Samenvatting
Meerdere keren per dag zal de zorgvrager door de helpende rechtop in bed worden gezet. Dit kan door verschillende tiltechnieken gebeuren. Een ervan is de schaarliftmethode, die uitgevoerd wordt door twee helpenden. De zorgvrager kan de benen buigen en meehelpen door zich met zijn voeten af te zetten.
G. Afink, J. Oldenburger

30 Het verplaatsen van een zorgvrager in bed in zijligging

Samenvatting
Kantelingen gebruik je bij kortdurende handelingen zoals bed verschonen, wassen, ondersteek plaatsen, wondverzorging. Tevens worden ze gebruikt om de zorgvrager langdurig op de zij te plaatsen.
G. Afink, J. Oldenburger

31 Het helpen van een zorgvrager bij het uit en in bed komen

Samenvatting
Afhankelijk van de toestand van de zorgvrager zul je als helpende hulp moeten bieden bij het mobiliseren. Mobiliseren betekent: in beweging brengen.
G. Afink, J. Oldenburger

32 Het helpen van een zorgvrager bij het lopen

Samenvatting
Zorgvragers die gerevalideerd worden, lopen vaak met hulpmiddelen. Deze hulpmiddelen worden voorgeschreven door de afdeling fysiotherapie. Er zijn echter ook zorgvragers die niet meer gerevalideerd worden, maar toch ondersteuning nodig hebben bij het lopen. Het is zeer afhankelijk van de toestand en het ziektebeeld van de zorgvrager welke hulp en/of hulpmiddelen hij krijgt. Overleg met de fysiotherapeut is van groot belang.
G. Afink, J. Oldenburger

33 Het helpen van een zorgvrager bij het gebruikmaken van loophulpmiddelen

Samenvatting
Onder een loophulpmiddel wordt verstaan een niet aan het lichaam bevestigde voorziening, waarop de zorgvrager is aangewezen ten einde te kunnen staan of lopen.
G. Afink, J. Oldenburger

34 Het helpen aanbrengen en verwijderen van een beenprothese bij een zorgvrager

Samenvatting
Prothesen (kunstmatige ledematen) zijn orthopedische hulpmiddelen die voor elke zorgvrager apart worden vervaardigd.
G. Afink, J. Oldenburger

35 Het aanbrengen en verwijderen van een beenspalk en een onderbeenbeugel (orthese)

Samenvatting
Beenspalken zijn er in verschillende soorten. De spalken kunnen onder andere dienen voor het ondersteunen van de spierfunctie, het immobiliseren van het been en het voorkomen van contracturen.
G. Afink, J. Oldenburger

Het slaap/waakribne van een zorgvrager stimuleren en ondersteunen

36 Het afhalen en opmaken van een bed zonder zorgvrager

Samenvatting
Het moderne ziekenhuisbed is anders dan het gewone bed:
G. Afink, J. Oldenburger

37 Het opmaken en afhalen van een bed met zorgvrager

Samenvatting
Afhankelijk van de beweeglijkheid en houding van de zorgvrager kies je de voor de zorgvrager meest ideale methode van bed opmaken.
G. Afink, J. Oldenburger

Basisvaardigheden tb. v. de oudere baby en de peuter

38 Het opmaken van een kinderledikantje

Samenvatting
In een ledikantje kan de baby/peuter het niet-wakende gedeelte van zijn eerste en tweede levensjaar doorbrengen.
G. Afink, J. Oldenburger

39 Het eten geven aan een oudere baby/peuter

Samenvatting
Naarmate het kind groter wordt, verandert de dikte van de voeding. De voeding kan dan beter met een lepeltje gegeven worden.
G. Afink, J. Oldenburger

40 Het baden van een peuter

Samenvatting
Een peuter wordt éénmaal per dag in bad gedaan. Dit zou ‘s avonds voor het slapengaan kunnen gebeuren.
G. Afink, J. Oldenburger

41 Het aan- en uitkleden van een baby/peuter

Samenvatting
De baby wordt aangekleed op een aankleedtafel, waarop een aankleedkussen ligt.
G. Afink, J. Oldenburger
Meer informatie