Skip to main content
main-content

23-10-2015 | Nieuws

Tolerantie voor neurodiversiteit

Auteur:
Marijke Simons

Een pleidooi voor tolerantie op het gebied van de  'neurodiversiteit', zo omschrijft NRC-recensent Ellen de Bruin het boek 'NeuroTribes' van Steve Silberman. Het feit dat onlangs overleden neuroloog Oliver Sacks het voorwoord schreef, maakt meteen al duidelijk dat het hier een boek betreft dat zich vooral richt op de menselijke kant van neurologische afwijkingen.

Geschiedenis van autisme

In 'NeuroTribes: The legacy of Autism and the Future of Neurodiversity' geeft Silberman een overzicht van de geschiedenis van autisme. De Oostenrijkse kinderarts Hans Asperger en kinderpsychiater Leo Kanner in Baltimore schreven in de jaren 30 aan weerszijden van de oceaan gelijktijdig over deze aandoening, evenals psycholoog Bernard Rimland in de jaren 50, 60 en later ook de Britse psychiater Lorna Wing.

Bij elke onderzoeker die zich op autisme stortte veranderde het beeld ervan. Ooit werd het beschouwd als een zeldzame aandoening die louter kinderen trof en hun jonge levens volledig verwoestte, tegenwoordig spreekt men over 'autistische trekjes' die veel mensen bezitten. Ook ouders van autistische kinderen vinden autisme steeds opnieuw uit. Velen van hen worden amateuronderzoekers in hun pogingen hun kind te helpen.

En ook  autisten zelf moeten autisme voor zichzelf uitvinden, terwijl ze leren zich te redden in een wereld die niet bepaald op hun verlangens en behoeften is ingesteld. Sommigen van hen noemen zich Autisten, met een hoofdletter, zoals Doven ook hun eigen cultuur hebben.

Silberman vraagt zich af waarom er na zeventig jaar onderzoek nog steeds zo weinig over autisme bekend is. Tegenwoordig geloven de meeste onderzoekers dat bij autisten een cluster van oorzaken verschillende soorten gedrag oplevert, gedrag dat ook nog eens verandert met de leeftijd.

Biografische schetsen

De verschijningsvormen van autisme variëren van contact- en communicatieproblemen, repetitief gedrag, weerstand tegen verandering, zintuiglijke gevoeligheid tot zeer specifieke interesses of extreme talenten (hoofdrekenen, schilderen);  intelligentie blijkt overigens niet samen te hangen met autisme.

De verschillende gedragingen worden door Silberman aan de hand van biografische schetsen weergegeven. Van ouders met autistische kinderen, volwassen autisten tot vermoedelijke autisten, zoals de wetenschappers Henry Cavendish (1731-1810) en Paul Dirac (1902-`1984).

Silberman beschrijft ook hoe tijdens de Tweede Wereldoorlog Asperger zijn patiënten tegen de nazi's probeerde te beschermen (de nazi's vermoordden psychiatrische patiënten om een gezond arisch ras over te houden), maar uiteindelijk zelf als arts met de Wehrmacht naar Kroatië gestuurd werd.

Na de Tweede Wereldoorlog, in de jaren 50, opperde Kanner (en later ook kinderpsycholoog Bruno Bettelheim) dat autisme ontstaat door een te koele opvoeding, door een zogenoemde 'refrigerator mom', een koelkastmoeder. Een waanidee ontkiemd in een tijd waarin men van mening was dat hoogopgeleide, ambitieuze moeders geen warme gevoelens konden koesteren.

Ook het gerucht dat vaccins tegen kinderziekten autisme zouden veroorzaken blijft hardnekkig circuleren. Ondanks het ontbreken van enig wetenschappelijk bewijs durven sommige angstige ouders hun kinderen niet meer te laten inenten.

Natuurlijke variatie

De wanhopige speurtochten van ouders met een autistisch kind naar wonderdiëten en wondertherapieën gaan Silberman aan het hart. Men zou zich wat autisme betreft niet moeten richten op genezing, maar streven naar een wereld, die zich aanpast aan mensen met cognitieve beperkingen, net zoals die bestaat voor mensen met fysieke beperkingen (doven, blinden). Een wereld die tolerant is voor 'neurodiversiteit'.

Het boek vormt een aanzet tot leren denken in termen van natuurlijke variatie in plaats van stoornissen.

Bron: 'De stoornis is dood, leve het verschil', Ellen de Bruin, NRC      

Gerelateerd

Onze productaanbevelingen

BSL Psychologie Totaal

Met BSL Psychologie Totaal blijft u als professional steeds op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen binnen uw vak. Met het online abonnement heeft u toegang tot een groot aantal boeken, protocollen, vaktijdschriften en e-learnings op het gebied van psychologie en psychiatrie. Zo kunt u op uw gemak en wanneer het u het beste uitkomt verdiepen in uw vakgebied.

Beeldrechten