Thoraxchirurgie

Inhoudsopgave

1. Voorwerk

2. Introductie

   1. Voorwerk

   2. 1. Geschiedenis van de thoraxchirurgie en algemene principes van dit boek

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk worden de basisbegrippen van de hartchirurgie besproken. Met een algemene introductie en een kort historisch overzicht van de ontwikkeling van dit specialisme. Ook wordt de indeling van het boek uitgelegd.

   3. 2. Anatomie

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk wordt de globale anatomie van thorax en hart beschreven.

   4. 3. Diagnostiek

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk wordt de meest relevante preoperatieve diagnostiek besproken, onder andere de thoraxfoto en het elektrocardio- en echocardiogram.

   5. 4. Standaardprocedure openhartoperatie en inrichting van thoraxchirurgische operatiekamer

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      Dit hoofdstuk behandelt de standaardprocedures van het openen van de thorax via een mediane sternotomie, het aan- en afkoppelen van de patiënt aan de hart-longmachine en het sluiten van de sternotomiewond. Hierbij is ook aandacht voor een aantal specialistische apparaten zoals defibrillator en hart-longmachine. De verschillende vormen van cardioplegie, de standaardbenodigdheden voor een openhartoperatie, thoraxdrainage en de algemene postoperatieve zorg voor deze patiëntencategorie worden besproken. Met de korte- en langetermijn-postoperatieve complicaties na een openhartoperatie sluiten we dit hoofdstuk af. De volgende hoofdstukken (hartchirurgie) zullen regelmatig naar dit hoofdstuk verwijzen.

3. Hart

   1. Voorwerk

   2. 5. Coronaire bypassoperatie (CABG)

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      De coronaire bypassoperatie, als meest uitgevoerde operatie, staat centraal in dit hoofdstuk. De standaardprocedure, als ook de off-pumpvariant (zonder hart-longmachine) worden beschreven. Uitgaande van de onderliggende ziekte komen diverse aspecten zoals de keuze van graftmateriaal en specifieke benodigdheden aan bod. Bij de operatiebeschrijving zullen de graft-uitname (arteria mammaria interna (IMA) en vena saphena magna of arteria radialis) en de eigenlijke bypassprocedure beschreven worden. Het openen en sluiten van de thorax en het aan- en afkoppelen van de hart-longmachine komen in H. 4 aan bod bij de standaardprocedures. Het verloop van de postoperatieve fase en de meest frequente complicaties en de te verwachten resultaten completeren dit hoofdstuk.

   3. 6. Hartklepchirurgie

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk dienen de conventionele aortaklepvervanging en de mitralisklepplastiek als voorbeelden voor de verschillende hartklepoperaties. Beginnend bij onderliggende pathologie worden de diverse hartklepprothesen en anulusringen en het voorbereiden daarvan voor de implantatie besproken. Na een kort stappenplan volgen de specifieke benodigdheden. De operatiebeschrijving behandelt alleen de hartklepvervanging. Voor de sternotomie en het aan- en afkoppelen van de hart-longmachine wordt verwezen naar H. 4 (standaardprocedures). Naast de conventionele hartklepvervanging wordt ook de hartklepvervanging met een sutureless aortaklepprothese kort beschreven. In het tweede deel van dit hoofdstuk komt de mitralisklepchirurgie aan bod. De introductie met specifieke benodigdheden en mogelijke manieren van benadering van de mitralisklep wordt gevolgd door een gedetailleerde beschrijving van de operatie via een linker atriotomie. Het openen en sluiten van de thorax et cetera wordt in H. 4 (standaardprocedures) behandeld. In het kort worden de specifieke complicaties benoemd. De transkatheterkleppen worden bij de minimaal invasieve procedures besproken.

   4. 7. Aortachirurgie

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      Twee belangrijke ziektebeelden, het aneurysma aortae en de acute aortadissectie, staan in dit hoofdstuk centraal. Na een beknopte anatomische beschrijving volgt uitleg omtrent de onderliggende pathologie van deze twee aandoeningen. Ook wordt de antegrade selectieve cerebrale perfusie (ASCP) hier toegelicht, omdat deze regelmatig bij de aortachirurgie toegepast wordt. Aansluitend komen de specifieke benodigdheden en de preoperatieve voorbereiding op deze ingreep aan bod. Hierna wordt de acute aortadissectie behandeld. Met een stappenplan wordt de operatie inzichtelijk gemaakt. Er volgt een gedetailleerde beschrijving van alle stappen. Zoals bij de eerdere hoofdstukken wordt voor de sternotomie en het aan- en afkoppelen aan de hart-longmachine verwezen naar de standaardprocedures in H. 4. Als onderdeel van deze ingreep zal ook het circulatoir arrest beschreven worden. Afsluitend komt de postoperatieve fase aan bod met de eventueel te verwachten complicaties op de korte en op de lange termijn.

4. Longen

   1. Voorwerk

   2. 8. Longchirurgie

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk wordt de chirurgische behandeling van aandoeningen van de longen besproken. Hierbij staan conventionele (open) procedures centraal. Allereerst komt de relevante anatomie van de longen aan bod, gevolgd door diagnostiek en een bespreking van de meest belangrijke longpathologie. Hierna volgen de algemene richtlijnen voor longchirurgie, het positioneren van de patiënt, de specifieke benodigdheden. De thoraxdrainage krijgt extra aandacht in dit hoofdstuk. Daarna wordt de standaard antero-laterale thoracotomie als de belangrijkste benadering voor de open longchirurgie besproken. Dit hoofdstukdeel wordt afgesloten met een overzicht van postoperatieve complicaties. In het volgende deel staan de lobectomie en de pneumonectomie in de focus. De respectievelijke operatiebeschrijvingen worden aangevuld met een beknopte inleiding met specifieke benodigdheden en instrumenten en een korte bespreking van de korte- en langetermijncomplicaties.

5. Transplantatie

   1. Voorwerk

   2. 9. Harttransplantatie

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk komen de hart- en de longtransplantatie aan bod. In de inleiding wordt de geschiedenis en de ontwikkelingen van de cardiothoracale transplantatiechirurgie belicht. Na een behandeling van de indicaties, contra indicaties en aspecten zoals transplantatiewachtlijsten, de stichting Eurotransplant en orgaandonoren wordt de harttransplantatie beschreven. Belangrijk onderdeel hiervan is de cardiëctomie (het wegnemen bij de donor van het te transplanteren hart). Uiteraard worden specifieke benodigdheden genoemd en wordt de postoperatieve zorg met mogelijke complicaties besproken.

   3. 10. Longtransplantatie

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk staat de longtransplantatie centraal. Ook dit hoofdstuk met een kort historisch overzicht en een bespreking van de indicaties en contra-indicaties. Daarna volgt de operatiebeschrijving van de heartbeating- en de non-heartbeatinglongdonatie. Aansluitend wordt de bilaterale longtransplantatie in detail beschreven. Dit wordt aangevuld met de postoperatieve zorg en de meest relevante complicaties op de korte en lange termijn.

   4. 11. Extra corporal life support (ECLS)/extracorporele membraanoxygenatie (ECMO), mechanische hartondersteuning en intra-aortale ballonpomp (IABP)

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      Een steeds belangrijkere rol in de cardiothoracale chirurgie spelen de diverse orgaan-ondersteunende apparaten zoals de extracorporele membraanoxygenatie (ECMO), de mechanische hartondersteuning (left/right ventricular assist device) en de intra-aortale ballonpomp (IABP). Deze technische apparaten komen in dit hoofdstuk aan bod. De verschillende systemen worden beschreven, alsmede de indicaties voor het inzetten ervan en de operatiebeschrijving voor implanteren van een steunhart (type Heartmate).

6. Minimaal invasieve chirurgie

   1. Voorwerk

   2. 12. Minimaal invasieve thoraxchirurgie

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      Als snel groeiende tak van sport komen in dit hoofdstuk minimaal invasieve procedures van de hart en de longchirurgie aan bod. Beginnend bij de video assisted thoracic surgery (VATS) worden algemene principes en specifieke benodigdheden en apparatuur benoemd. Hierna wordt de verschillende VATS-behandelingen besproken. Daarbij krijgen de bullectomie, de pleurodese, de (draadgeleide) wigexcisie en de VATS-lobectomie aandacht. Dit wordt steeds aangevuld met indicatiestellingen, specifieke benodigdheden en de pre- en postoperatieve zorg. De mediastinoscopie sluit dit deel van dit hoofdstuk af.

   3. 13. Minimaal invasieve hartchirurgie

      Jeanette Beukema, Daniël Pollack

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk staat de minimaal invasieve hartchirurgie centraal. Hierbij worden de minimaal invasieve mitralisklepchirurgie via anterolaterale minithoracotomie, de minimaal invasieve aortaklepchirurgie, de transkatheter-aortaklepvervanging (TAVI) en de plaatsing van epicardiale pacemaker-leads via een VATS beschreven. Uiteraard worden de operatiebeschrijvingen gesuppleerd met specifieke benodigdheden, operatie-indicaties en relevante postoperatieve complicaties.

7. Nawerk