Skip to main content
main-content

30-05-2017 | Tandheelkunde | Nieuws

Groene tandheelkunde

Auteur:
Marijke Simons

In feite niets nieuws onder de zon, maar toch opeens weer volop in de actualiteit: zowel op de radio als in de krant wordt tandarts Frencken opeens weer aan de tand gevoeld over zijn manier van gaatjes vullen via ART: Atraumatic Restorative Treatment. Een uit nood geboren, zeer oude, simpele behandelwijze die kostenbesparend en uitermate effectief blijkt en die door Frencken al meer dan 30 jaar met succes uitgevoerd wordt.


Vooral bij het behandelen van kinderen, mensen met een beperking en ouderen is deze behandelwijze het ei van Columbus.

Uit nood geboren

Misschien door het duurzame aspect, het ‘back-to-the-basics’ idee, de zorgkosten die met de vergrijzing de pan uit rijzen, of vanwege het feit dat nu pas langzaam in Nederland doordringt dat tandarts Frencken vorig jaar drie grote onderscheidingen voor ART ontving, waaronder de hoogste wetenschapsprijs van China, feit is dat deze oude behandelwijze opnieuw in de belangstelling staat.

Frencken is de eerste om de prestigieuze wetenschapsprijs te relativeren. Volgens hem is ART misschien geen hoge wetenschap, maar is het wel van  grote praktische waarde voor China, met een bevolking van 1, 2 miljard, waarvan velen afgelegen op het platteland wonen.

Dat is precies waarom Frencken in 1984 zelf teruggreep naar deze oude techniek, toen hij in Tanzania bij het opzetten van een tandartsopleiding geconfronteerd werd met gebrek aan schoon water en elektriciteit en patiënten met cariës die in afgelegen dorpen en sloppenwijken woonden. Zijn mobiele uitrusting met complete tandartsstoelen en apparatuur en loodzware metalen koffers bleken niet inzetbaar in die omstandigheden, waar bovendien de benzinegenerator voor stroomvoorziening steeds vastliep. Frencken vulde daarom de gaatjes met handinstrumenten: hij haalde het aangetaste glazuur langs de randen weg met behulp van een beiteltje dat hij langzaam in het gat ronddraaide. Daarna maakte hij het gat schoon, stopte er vulmateriaal (zinkfosfaatcement of polycarboxylaat) in, drukte het aan met de vinger en haalde het eventueel teveel aan vulmateriaal met een scherp schrapertje weg. Het werd de standaard behandelmethode in ontwikkelingslanden.

De resultaten bleken echter dermate goed (van 28 vullingen faalde er bijvoorbeeld 1 door een ontsteking) dat er ook de westerse landen opnieuw belangstelling naar ART uitging en de WHO de uitvoering van deze oeroude tandzorg goedkeurde. Volgens Frencken zou het eerste keus moeten zijn in behandeling van kinderen en mensen met een beperking. Bij deze patiëntengroepen spelen boor en verdovingsprik een grote rol bij angst voor de tandarts.

Oeroude techniek in nieuw jasje

In de prehistorie werden gaten en tanden al schoongemaakt en met teer gevuld.

Het verschil met ART anno nu is dat er in plaats van teer moderne vulmaterialen gebruikt worden. Glasionomeren zijn sterk en plakken goed en daardoor bij uitstek geschikt om bij ART te gebruiken. Onderzoek heeft uitgewezen dat ART effectief is. De klinische aspecten van ART werden in 2016 uitgebreid behandeld in het Nederlandse Tijdschrift voor Tandartsen (‘Klinische aspecten van de Atraumatic Restorative Treatment’, J.Frencken). Daarin viel te lezen dat het doel van ART het voorkomen van cariëslaesies en het stoppen van progressie ervan is en dat dit gebeurt door het verzegelen van putten en fissuren in glazuur met glasionemeercement met een hoge viscositeitsgraad.

Ook werd in het artikel aandacht besteed aan een tweede toepassingsgebied, namelijk bij de behandeling van dentine cariës. Het verweekte gedemineraliseerde dentine kan met handinstrumenten effectief worden verwijderd. De zorgvuldig aangebrachte verzegelde restauratie voorkomt dat achtergebleven cariogene bacteriën het cariësproces doen opvlammen. Tot dan toe werd namelijk aangenomen dat een via ART verzegelde restauratie een risico vormde voor het ontstaan van abcessen en fistels, maar er bleek zich juist een extra beschermlaagje te hebben gevormd. 

Kwestie van aanzien

De voordelen van ART in het kort op een rijtje gezet:

  • het voorkomt cariës leasies en stopt progressie
  • het is preventief en minimaal invasief en daardoor weinig traumatisch voor de patiënt
  • qua instrumentarium volstaan enkele handinstrumenten, zoals glazuurmessen en excavators

En toch vormt ART niet de standaardbehandeling van cariës.

Waarom niet?

Volgens Frencken zijn collega’s niet allemaal even enthousiast, sommigen houden eigenwijs vast aan het idee dat een ART restauratie een groter risico op ontstekingen inhoudt en, ‘last but not least’, omdat met de terugkeer naar handinstrumentarium de hele praktijkentourage overbodig zou worden, hetgeen het aanzien van het tandheelkundig beroep zou schaden….

Frencken zou ART echter graag in de tandartsopleiding geïntegreerd willen zien, temeer daar een dergelijke behandelwijze ook een oplossing vormt voor de mondzorg bij ouderen. Terugtrekkend tandvlees veroorzaakt namelijk meer gaatjes aan de wortels.

Met ART kan bovendien ook aan huis behandeld worden.

Bron: NRC, NTvT

Gerelateerde informatie

Aanbevolen door de auteur(s)

01-06-2013 | Uitgave 6/2013

Cemmy, 4 jaar: zuigflescariës

Regelmatig krijgen wij patiënten verwezen met zuigflescariës. Het betreft vaak zeer jonge patiënten met sterk aangetaste dentities die niet eenvoudig te behandelen zijn. Ook Cemmy, 4 jaar jong en angstig, is met zuigflescariës naar ons verwezen. In d…


Aanbevolen door de auteur(s)

01-09-2007 | Restauratieve tandheelkunde | Uitgave 9/2007

Meer met glasionomeer?

Onder de titel ‘Glasionomeren 35 jaar in ontwikkeling’ werd door 3M Espe in het najaar van 2005 (24/11) de eerste Expertise studiebijeenkomst belegd over glasionomeercement in een reeks waarvoor veel belangstelling bestond. Er waren vier sprekers: pr…


Aanbevolen door de auteur(s)

12-12-2013 | Web-TV on demand | Web-TV

Jeugdige mondzorg: de nieuwe richtlijn

Tijdens deze uitzending van een uur hoort u de hoofdpunten uit de nieuwe richtlijn Mondzorg voor jeugdigen en hoe u deze kunt implementeren in uw eigen praktijk.


Aanbevolen door de auteur(s)

2013 | OriginalPaper | Hoofdstuk

46 Richtlijn Mondzorg voor jeugdigen

De werkgroep is van mening dat tijdens en/of kort na de zwangerschap een voorlichtingsgesprek over het kindergebit en de prenatale zorgverlening door de mondzorgverlener dient plaats te vinden.


Aanbevolen door de auteur(s)

2009 | OriginalPaper | Hoofdstuk

23 Prepareren en restaureren van carieuze melkelementen

In hoofdstuk 10 Diagnostiek en indicatie is beschreven op grond van welke overwegingen wordt besloten gebitselementen restauratief te behandelen. De meest gebruikte restauratiematerialen in de kindertandheelkunde zijn amalgaam, composiet en glasionom


Onze productaanbevelingen

BSL Tandarts Totaal

Met BSL houdt u eenvoudig en efficiënt uw vak bij. Met een online abonnement heeft u toegang tot een groot aantal boeken, tijdschriften en online nascholing, zoals e-learnings en web-tv's. Zo kunt u op uw gemak en wanneer het u het beste uitkomt verdiepen in uw vakgebied.