13. Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen

Aanhoudende lichamelijke klachten zijn ondergebracht in de hoofdgroep somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen. Tot deze hoofdgroep behoren de somatisch-symptoomstoornis, ziekteangststoornis en conversiestoornis.

Bij een somatisch-symptoomstoornis is sprake van aanhoudende overbezorgdheid bij ten minste matige lichamelijke klachten. Mensen met de ziekteangststoornis zijn uitzonderlijk bezorgd dat zij aan een ernstige lichamelijke ziekte (gaan) lijden. Zij bezoeken allerlei artsen voor hoogstens lichte lichamelijke klachten. Bij een conversiestoornis is – meestal na een ingrijpende gebeurtenis – op medisch onverklaarbare wijze de werking van spieren of zintuigen verstoord.

Veel cliënten met deze stoornissen staan niet (meteen) open voor een psychologische benadering. In hun ogen is dit een miskenning van hun aanhoudende lichamelijke problemen. Grondig medisch onderzoek is zeker noodzakelijk, maar mag niet nodeloos worden herhaald, omdat dit het ziektegedrag versterkt.

Met cognitieve gedragstherapie worden de onderliggende overtuigingen en gedachten aangepakt en wordt de aandacht verlegd naar andere onderwerpen. Het doel is dat cliënten beter leren omgaan met hun overbezorgdheid en (de gevolgen van) de lichamelijke problemen. Een multidisciplinaire aanpak met verschillende vormen van (ook lichaamsgerichte) therapie is vaak nodig.