Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander artikel

Gepubliceerd in: Neuropraxis 6/2019

05-11-2019 | Artikel

Sociale cognitie bij psychose: is meten ook weten?

Auteurs: Steven de Jong, Anouar Gallouh, Stynke Castelein, G. H. Marieke Pijnenborg

Gepubliceerd in: Neuropraxis | Uitgave 6/2019

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

In de problematiek van psychotische stoornissen lijkt sociale cognitie een grote rol te spelen. Er kunnen echter zowel empirische als theoretische vragen gesteld worden bij de meetinstrumenten die sociale cognitie meten. Deze instrumenten zijn vaak relatief eenvoudig, zoals emotieherkenning in foto’s of zelfrapportagevragenlijsten. De afgelopen jaren is er echter steeds meer aandacht gekomen voor het construct metacognitie (‘denken over denken en voelen’) en hoe dit construct gemeten kan worden. Wij hebben onderzocht op welke manier metacognitie samenhangt met bestaande maten van sociale cognitie, en of metacognitie als maat een toegevoegde waarde heeft bij onderzoek en diagnostiek op het gebied van sociale cognitie bij psychotische stoornissen. In dit artikel bespreken wij onderzoek waaruit naar voren komt dat vragenlijsten over empathie (Interpersonal Reactivity Index, Questionnaire of Cognitive and Affective Empathy) enkel met elkaar correleren, maar niet met de Faux Pas-test, een vignettaak van Theory of Mind, noch met een multimodale test van empathie, de Empathic Accuracy Task. Daarnaast bespreken wij onderzoek dat evidentie levert voor de toegevoegde diagnostische waarde van meetinstrumenten rond neurocognitie, empathie, theory of mind, multimodale empathie en metacognitie om te voorspellen of deelnemers met een psychotische stoornis uit een forensische of niet-forensische sample komen, aangezien enkel de scores op de Empathic Accuracy Task en de Metacognition Assessment Scale‑A voorspellend bleken te zijn. Wij relateren deze bevindingen aan bestaande literatuur en raden bij psychotische stoornissen het gebruik van vragenlijsten voor constructen als empathie af. Voorts raden wij aan om scores op ‘eenvoudige’ taken (bijv. de Faux Pas-test) niet te generaliseren naar het brede, overkoepelende construct (zoals theory of mind).
Literatuur
1.
go back to reference American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5e druk. 2013. CrossRef American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5e druk. 2013. CrossRef
2.
go back to reference Galbusera L, Finn MT, Fuchs T. Interactional synchrony and negative symptoms: an outcome study of body-oriented psychotherapy for schizophrenia. Psychother Res. 2018;28(3):457–69. PubMedCrossRef Galbusera L, Finn MT, Fuchs T. Interactional synchrony and negative symptoms: an outcome study of body-oriented psychotherapy for schizophrenia. Psychother Res. 2018;28(3):457–69. PubMedCrossRef
3.
go back to reference Cornelius HR. Het kernsymptoom der schizophrenie en het “praecoxgevoel”. Ned Tijdschr Geneeskd. 1941;85:4516–21. Cornelius HR. Het kernsymptoom der schizophrenie en het “praecoxgevoel”. Ned Tijdschr Geneeskd. 1941;85:4516–21.
5.
go back to reference Ungvari GS, Xiang YT, Hong Y, Leung HCM, Chiu HFK. Diagnosis of schizophrenia: reliability of an operationalized approach to “praecox-feeling.”. Psychopathology. 2010;43(5):292–9. PubMedCrossRef Ungvari GS, Xiang YT, Hong Y, Leung HCM, Chiu HFK. Diagnosis of schizophrenia: reliability of an operationalized approach to “praecox-feeling.”. Psychopathology. 2010;43(5):292–9. PubMedCrossRef
6.
go back to reference Sagi G, Schwartz M. The “praecox feeling” in the diagnosis of schizophrenia; a survey of Manhattan psychiatrists. Schizophr Res. 1989;2(1):35. CrossRef Sagi G, Schwartz M. The “praecox feeling” in the diagnosis of schizophrenia; a survey of Manhattan psychiatrists. Schizophr Res. 1989;2(1):35. CrossRef
7.
go back to reference Bleuler E. Dementia praecox, or the group of schizophrenias. 1911. Bleuler E. Dementia praecox, or the group of schizophrenias. 1911.
8.
go back to reference Moskowitz A, Heim G. Eugen Bleuler’s dementia praecox or the group of schizophrenias (1911): a centenary appreciation and reconsideration. Schizophr Bull. 2011;37(3):471–9. PubMedPubMedCentralCrossRef Moskowitz A, Heim G. Eugen Bleuler’s dementia praecox or the group of schizophrenias (1911): a centenary appreciation and reconsideration. Schizophr Bull. 2011;37(3):471–9. PubMedPubMedCentralCrossRef
9.
go back to reference Veluw SJ van, Chance SA. Differentiating between self and others: an ALE meta-analysis of fMRI studies of self-recognition and theory of mind. Brain Imaging Behav. 2014;8(1):24–38. PubMedCrossRef Veluw SJ van, Chance SA. Differentiating between self and others: an ALE meta-analysis of fMRI studies of self-recognition and theory of mind. Brain Imaging Behav. 2014;8(1):24–38. PubMedCrossRef
10.
go back to reference Meer L van der, Costafreda S, Aleman A, David AS. Self-reflection and the brain: a theoretical review and meta-analysis of neuroimaging studies with implications for schizophrenia. Neurosci Biobehav Rev. 2010;34(6):935–46. PubMedCrossRef Meer L van der, Costafreda S, Aleman A, David AS. Self-reflection and the brain: a theoretical review and meta-analysis of neuroimaging studies with implications for schizophrenia. Neurosci Biobehav Rev. 2010;34(6):935–46. PubMedCrossRef
11.
go back to reference Brüne M. Emotion recognition, “theory of mind,” and social behavior in schizophrenia. Psychiatry Res. 2005;133(2–3):135–47. PubMedCrossRef Brüne M. Emotion recognition, “theory of mind,” and social behavior in schizophrenia. Psychiatry Res. 2005;133(2–3):135–47. PubMedCrossRef
12.
go back to reference Brüne M. “Theory of mind” in schizophrenia: a review of the literature. Schizophr Bull. 2005;31(1):21–42. PubMedCrossRef Brüne M. “Theory of mind” in schizophrenia: a review of the literature. Schizophr Bull. 2005;31(1):21–42. PubMedCrossRef
14.
go back to reference Janssens M, Lataster T, Simons CJP, Oorschot M, Lardinois M, Os J van, et al. Emotion recognition in psychosis: no evidence for an association with real world social functioning. Schizophr Res. 2012;142(1–3):116–21. PubMedCrossRef Janssens M, Lataster T, Simons CJP, Oorschot M, Lardinois M, Os J van, et al. Emotion recognition in psychosis: no evidence for an association with real world social functioning. Schizophr Res. 2012;142(1–3):116–21. PubMedCrossRef
15.
go back to reference Fett AKJ, Viechtbauer W, Dominguez MG de, Penn DL, Os J van, Krabbendam L. The relationship between neurocognition and social cognition with functional outcomes in schizophrenia: a meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev. 2011;35(3):573–88. PubMedCrossRef Fett AKJ, Viechtbauer W, Dominguez MG de, Penn DL, Os J van, Krabbendam L. The relationship between neurocognition and social cognition with functional outcomes in schizophrenia: a meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev. 2011;35(3):573–88. PubMedCrossRef
16.
go back to reference Dimaggio G, Popolo R, Salvatore G, Lysaker PH. Mentalizing in schizophrenia is more than just solving theory of mind tasks. Front Psychol. 2013;4:83. PubMedPubMedCentralCrossRef Dimaggio G, Popolo R, Salvatore G, Lysaker PH. Mentalizing in schizophrenia is more than just solving theory of mind tasks. Front Psychol. 2013;4:83. PubMedPubMedCentralCrossRef
17.
go back to reference Jong S de, Donkersgoed RJM van, Arends J, Lysaker PH, Wunderink L, Gaag M van der, et al. Metacognitie bij psychotische stoornissen : van concept naar interventie. Tijdschr Psychiatr. 2016;58(6):455–62. PubMed Jong S de, Donkersgoed RJM van, Arends J, Lysaker PH, Wunderink L, Gaag M van der, et al. Metacognitie bij psychotische stoornissen : van concept naar interventie. Tijdschr Psychiatr. 2016;58(6):455–62. PubMed
18.
go back to reference Lysaker PH, Klion RE. Recovery, meaning-making, and severe mental illness: a comprehensive guide to metacognitive reflection and insight therapy. 1e druk. New York: Routledge; 2017. CrossRef Lysaker PH, Klion RE. Recovery, meaning-making, and severe mental illness: a comprehensive guide to metacognitive reflection and insight therapy. 1e druk. New York: Routledge; 2017. CrossRef
19.
go back to reference Lysaker PH, Carcione A, Dimaggio G, Johannesen JK, Nicolò G, Procacci M, et al. Metacognition amidst narratives of self and illness in schizophrenia: associations with neurocognition, symptoms, insight and quality of life. Acta Psychiatr Scand. 2005;112(1):64–71. PubMedCrossRef Lysaker PH, Carcione A, Dimaggio G, Johannesen JK, Nicolò G, Procacci M, et al. Metacognition amidst narratives of self and illness in schizophrenia: associations with neurocognition, symptoms, insight and quality of life. Acta Psychiatr Scand. 2005;112(1):64–71. PubMedCrossRef
20.
go back to reference Fonagy P, Bateman AA, Bateman AA. The widening scope of mentalizing: a discussion. Psychol Psychother Theor Res Pract. 2011;84(1):98–110. CrossRef Fonagy P, Bateman AA, Bateman AA. The widening scope of mentalizing: a discussion. Psychol Psychother Theor Res Pract. 2011;84(1):98–110. CrossRef
21.
go back to reference Kemps SJLM, Kooiman CG. Het meten van mentaliseren: Een poging met de Reflective Functioning Rating Scale. Tijdschr Psychiatr. 2015;57(9):645–55. PubMed Kemps SJLM, Kooiman CG. Het meten van mentaliseren: Een poging met de Reflective Functioning Rating Scale. Tijdschr Psychiatr. 2015;57(9):645–55. PubMed
22.
go back to reference Lysaker PH, Dimaggio G, Carcione A, Procacci M, Buck KD, Davis LW, et al. Metacognition and schizophrenia: the capacity for self-reflectivity as a predictor for prospective assessments of work performance over six months. Schizophr Res. 2010;122(1–3):124–30. PubMedCrossRef Lysaker PH, Dimaggio G, Carcione A, Procacci M, Buck KD, Davis LW, et al. Metacognition and schizophrenia: the capacity for self-reflectivity as a predictor for prospective assessments of work performance over six months. Schizophr Res. 2010;122(1–3):124–30. PubMedCrossRef
23.
go back to reference Semerari A, Carcione A, Dimaggio G, Falcone M, Nicolò G, Procacci M, et al. How to evaluate metacognitive functioning in psychotherapy? The metacognition assessment scale and its applications. Clin Psychol Psychother. 2003;10(4):238–61. CrossRef Semerari A, Carcione A, Dimaggio G, Falcone M, Nicolò G, Procacci M, et al. How to evaluate metacognitive functioning in psychotherapy? The metacognition assessment scale and its applications. Clin Psychol Psychother. 2003;10(4):238–61. CrossRef
24.
go back to reference Lysaker PH, Buck KD, Fogley RL, Ringer J, Harder S, Hasson-Ohayon I, et al. The mutual development of intersubjectivity and metacognitive capacity in the psychotherapy for persons with schizophrenia. J Contemp Psychother. 2013;43(2):63–72. CrossRef Lysaker PH, Buck KD, Fogley RL, Ringer J, Harder S, Hasson-Ohayon I, et al. The mutual development of intersubjectivity and metacognitive capacity in the psychotherapy for persons with schizophrenia. J Contemp Psychother. 2013;43(2):63–72. CrossRef
25.
go back to reference Baron-Cohen S, O’Riordan M, Stone V, Jones R, Plaisted K. Recognition of faux pas by normally developing children and children with Asperger syndrome or high-functioning autism. J Autism Dev Disord. 1999;29(5):407–18. PubMedCrossRef Baron-Cohen S, O’Riordan M, Stone V, Jones R, Plaisted K. Recognition of faux pas by normally developing children and children with Asperger syndrome or high-functioning autism. J Autism Dev Disord. 1999;29(5):407–18. PubMedCrossRef
26.
go back to reference Davis MH. Measuring individual differences in empathy: evidence for a multidimensional approach. J Pers Soc Psychol. 1983;44(1):113–26. CrossRef Davis MH. Measuring individual differences in empathy: evidence for a multidimensional approach. J Pers Soc Psychol. 1983;44(1):113–26. CrossRef
27.
go back to reference Rot M aan het, Hogenelst K. The influence of affective empathy and autism spectrum traits on empathic accuracy. PLoS ONE. 2014;9(6):1–7. Rot M aan het, Hogenelst K. The influence of affective empathy and autism spectrum traits on empathic accuracy. PLoS ONE. 2014;9(6):1–7.
30.
go back to reference Reniers RLEP, Corcoran R, Drake R, Shryane NM, Völlm BA. The QCAE: a questionnaire of cognitive and affective empathy. J Pers Assess. 2011;93(1):84–95. PubMedCrossRef Reniers RLEP, Corcoran R, Drake R, Shryane NM, Völlm BA. The QCAE: a questionnaire of cognitive and affective empathy. J Pers Assess. 2011;93(1):84–95. PubMedCrossRef
31.
go back to reference Schmand B, Bakker D, Saan R, Louman J. The Dutch reading test for adults: a measure of premorbid intelligence level. Tijdschr Gerontol Geriatr. 1991;22(1):15–9. PubMed Schmand B, Bakker D, Saan R, Louman J. The Dutch reading test for adults: a measure of premorbid intelligence level. Tijdschr Gerontol Geriatr. 1991;22(1):15–9. PubMed
32.
go back to reference Wechsler D. Manual for the Wechsler adult intelligence scale. Oxford: Psychological Corp; 1995. Wechsler D. Manual for the Wechsler adult intelligence scale. Oxford: Psychological Corp; 1995.
33.
go back to reference Jong S de, Donkersgoed R van, Renard S, Carter S, Bokern H, Lysaker PH, et al. Social-cognitive risk factors for violence in psychosis: a discriminant function analysis. Psychiatry Res. 2018;265:93–9. PubMedCrossRef Jong S de, Donkersgoed R van, Renard S, Carter S, Bokern H, Lysaker PH, et al. Social-cognitive risk factors for violence in psychosis: a discriminant function analysis. Psychiatry Res. 2018;265:93–9. PubMedCrossRef
34.
go back to reference Øie M, Sundet K, Rund BR. Neurocognitive decline in early-onset schizophrenia compared with ADHD and normal controls: evidence from a 13-year follow-up study. Schizophr Bull. 2010;36(3):557–65. PubMedCrossRef Øie M, Sundet K, Rund BR. Neurocognitive decline in early-onset schizophrenia compared with ADHD and normal controls: evidence from a 13-year follow-up study. Schizophr Bull. 2010;36(3):557–65. PubMedCrossRef
Metagegevens
Titel
Sociale cognitie bij psychose: is meten ook weten?
Auteurs
Steven de Jong
Anouar Gallouh
Stynke Castelein
G. H. Marieke Pijnenborg
Publicatiedatum
05-11-2019
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Neuropraxis / Uitgave 6/2019
Print ISSN: 1387-5817
Elektronisch ISSN: 1876-5785
DOI
https://doi.org/10.1007/s12474-019-00242-2