Skip to main content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander artikel

Gepubliceerd in: Bijblijven 6/2015

15-07-2015

Slaap en metabolisme

Auteur: Drs. Reindert P. van Steenwijk

Gepubliceerd in: Bijblijven | Uitgave 6/2015

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Extract

Behalve de welbekende effecten van slaapfragmentatie op humeur en psychisch en intellectueel functioneren, zijn er ook effecten van metabole aard. Tijdens de slaap is de energiebehoefte afgenomen door verminderde motorische activiteit en iets gedaald basaal metabolisme. Ook het glucosegebruik van de hersenen daalt licht met name tijdens de diepe of ‘slow wave sleep’ (SWS). Korte en kwalitatief slechte slaap worden steeds meer herkend als een risicofactor voor metabole aandoeningen. Hoewel niet alle literatuur daarop wijst, is de algemene tendens dat een niet-adequate slaap een risicofactor is voor de ontwikkeling van obesitas en type 2-diabetes [ 1]. Slaaptekort is in epidemiologische studies geassocieerd met een verhoogde ochtendglucosespiegel en afgenomen glucosetolerantie [ 2]. De glucosetolerantie, een maat in hoeverre het lichaam in staat is om exogeen glucose te verwerken, neemt af na slaapdeprivatie van ruim 72 uur. Ook met een beperkte slaapbeperking van vier tot zes uur per nacht kunnen verminderde glucosetolerantie en afgenomen insulinegevoeligheid worden aangetoond [ 2]. Slaap heeft belangrijke effecten op de productie van verschillende hormonen. De productie van groeihormoon (GH) en prolactine vindt vooral plaats tijdens de SWS, terwijl die van andere, zoals cortisol en thyroïdstimulerend hormoon (TSH), worden geremd. Met name GH en cortisol hebben een belangrijke rol in het glucosemetabolisme. GH is van belang voor de groei, spieropbouw en gluconeogenese, terwijl cortisol de glucogenolyse stimuleert. De afgifte van GH is afhankelijk van de aanwezigheid en kwaliteit van slaap. Cortisol wordt primair als reactie op stress afgegeven. Zo zou slaapdeprivatie leiden tot toegenomen sympathische activiteit, toegenomen spiegels van GH overdag en toegenomen spiegels van cortisol ’s nachts. Dit leidt dan weer tot een afgenomen glucosetolerantie [ 1]. Door slaapdeprivatie stijgt de ghrelinespiegel en daalt het leptinegehalte. Samen met insuline spelen deze hormonen een belangrijke rol bij het regelen van de voedselinname en honger [ 3]. Leptine wordt na voedselinname geproduceerd in de adipocyten en regelt het gevoel van verzadiging. Ghreline wordt geproduceerd in cellen in de maag en darmen met name vóór de maaltijd en tijdens vasten. Ghrelinespiegels dalen snel na voedselinname. Beide hormonen beïnvloeden direct en via het hypocretine/orexinesysteem het verzadigingscentrum voor voedsel in de hersenen. …
Literatuur
1.
go back to reference Knutson KL, Van Cauter E. Associations between sleep loss and increased risk of obesity and diabetes. Ann N Y Acad Sci. 2008;1129:287–304. doi:10.1196/annals.1417.033. PubMedCentralCrossRefPubMed Knutson KL, Van Cauter E. Associations between sleep loss and increased risk of obesity and diabetes. Ann N Y Acad Sci. 2008;1129:287–304. doi:10.1196/annals.1417.033. PubMedCentralCrossRefPubMed
2.
go back to reference Spiegel K, Leproult R, Van Cauter E. Impact of sleep debt on metabolic and endocrine function. Lancet 1999;354(9188):1435–9. doi:10.1016/S0140-6736(99)01376-8. CrossRefPubMed Spiegel K, Leproult R, Van Cauter E. Impact of sleep debt on metabolic and endocrine function. Lancet 1999;354(9188):1435–9. doi:10.1016/S0140-6736(99)01376-8. CrossRefPubMed
4.
go back to reference Kent BD, Grote L, Ryan S, et al. Diabetes mellitus prevalence and control in sleep-disordered breathing. Chest J. 2014;146(4):982. doi:10.1378/chest.13-2403. CrossRef Kent BD, Grote L, Ryan S, et al. Diabetes mellitus prevalence and control in sleep-disordered breathing. Chest J. 2014;146(4):982. doi:10.1378/chest.13-2403. CrossRef
5.
go back to reference Kent BD, Ryan S, McNicholas WT. Obstructive sleep apnea and inflammation: relationship to cardiovascular co-morbidity. Respir Physiol Neurobiol. 2011;178(3):475–81. doi:10.1016/j.resp.2011.03.015. CrossRefPubMed Kent BD, Ryan S, McNicholas WT. Obstructive sleep apnea and inflammation: relationship to cardiovascular co-morbidity. Respir Physiol Neurobiol. 2011;178(3):475–81. doi:10.1016/j.resp.2011.03.015. CrossRefPubMed
6.
go back to reference Kiely JL, McNicholas WT. Cardiovascular risk factors in patients with obstructive sleep apnoea syndrome. Eur Respir J. 2000;16(1):128–33. CrossRefPubMed Kiely JL, McNicholas WT. Cardiovascular risk factors in patients with obstructive sleep apnoea syndrome. Eur Respir J. 2000;16(1):128–33. CrossRefPubMed
7.
go back to reference Hedner J, Grote L, Bonsignore M, et al. The European Sleep Apnoea Database (ESADA): report from 22 European sleep laboratories. Eur Respir J. 2011;38(3):635–42. doi:10.1183/09031936.00046710. CrossRefPubMed Hedner J, Grote L, Bonsignore M, et al. The European Sleep Apnoea Database (ESADA): report from 22 European sleep laboratories. Eur Respir J. 2011;38(3):635–42. doi:10.1183/09031936.00046710. CrossRefPubMed
8.
go back to reference Pepin J-L, Tamisier R, Levy P. Obstructive sleep apnoea and metabolic syndrome: put CPAP efficacy in a more realistic perspective. Thorax 2012;67(12):1025–7. doi:10.1136/thoraxjnl-2012-202807. CrossRefPubMed Pepin J-L, Tamisier R, Levy P. Obstructive sleep apnoea and metabolic syndrome: put CPAP efficacy in a more realistic perspective. Thorax 2012;67(12):1025–7. doi:10.1136/thoraxjnl-2012-202807. CrossRefPubMed
9.
go back to reference Newman AB, Foster G, Givelber R, Nieto FJ, Redline S, Young T. Progression and regression of sleep-disordered breathing with changes in weight: the Sleep Heart Health Study. Arch Intern Med. 2005;165(20):2408–13. doi:10.1001/archinte.165.20.2408. CrossRefPubMed Newman AB, Foster G, Givelber R, Nieto FJ, Redline S, Young T. Progression and regression of sleep-disordered breathing with changes in weight: the Sleep Heart Health Study. Arch Intern Med. 2005;165(20):2408–13. doi:10.1001/archinte.165.20.2408. CrossRefPubMed
10.
go back to reference Ashrafian H, Le Roux CW, Rowland SP, et al. Metabolic surgery and obstructive sleep apnoea: the protective effects of bariatric procedures. Thorax 2012;67(5):442–9. doi:10.1136/thx.2010.151225. CrossRefPubMed Ashrafian H, Le Roux CW, Rowland SP, et al. Metabolic surgery and obstructive sleep apnoea: the protective effects of bariatric procedures. Thorax 2012;67(5):442–9. doi:10.1136/thx.2010.151225. CrossRefPubMed
11.
go back to reference West SD, Kohler M, Nicoll DJ, Stradling JR. The effect of continuous positive airway pressure treatment on physical activity in patients with obstructive sleep apnoea: a randomised controlled trial. Sleep Med. 2009;10(9):1056–8. doi:10.1016/j.sleep.2008.11.007. CrossRefPubMed West SD, Kohler M, Nicoll DJ, Stradling JR. The effect of continuous positive airway pressure treatment on physical activity in patients with obstructive sleep apnoea: a randomised controlled trial. Sleep Med. 2009;10(9):1056–8. doi:10.1016/j.sleep.2008.11.007. CrossRefPubMed
12.
Metagegevens
Titel
Slaap en metabolisme
Auteur
Drs. Reindert P. van Steenwijk
Publicatiedatum
15-07-2015
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Bijblijven / Uitgave 6/2015
Print ISSN: 0168-9428
Elektronisch ISSN: 1876-4916
DOI
https://doi.org/10.1007/s12414-015-0053-x

Andere artikelen Uitgave 6/2015

Bijblijven 6/2015 Naar de uitgave