Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander hoofdstuk

2020 | OriginalPaper | Hoofdstuk

11. Schemagerichte therapie bij cliënten met antisociaal gedrag en persoonlijkheidsproblematiek; werken met modi

Auteur: Dr. M. J. N. (Madeleine) Rijckmans

Gepubliceerd in: Praktijkboek antisociaal gedrag en persoonlijkheidsproblematiek

Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum

share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Schema focused therapy (SFT) is een integratieve psychotherapie die met name geschikt is voor cliënten die kampen met aan gehechtheid gerelateerde, chronische psychische stoornissen die tot dusver als moeilijk te behandelen werden beschouwd. Dit hoofdstuk gaat in op de theoretische onderbouwing van SFT, de aanpassingen die zijn gemaakt (Bernstein et al. 2007) om de therapie geschikt te maken voor de behandeling van cliënten met een antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASPS) en enkele veelgebruikte technieken. Deze technieken lichten we kort toe en illustreren we via verbatim verslagen van cliëntgesprekken uit de praktijk. Hierbij geven we enkele tips en handvatten voor veelvoorkomende valkuilen in de behandeling van SFT bij cliënten met ASPS-problematiek. Het hoofdstuk is bedoeld om een beeld te geven van de mogelijkheden voor behandeling middels SFT in de praktijk.
Literatuur
go back to reference Bernstein, D. P., Arntz, A., & Keulen-de Vos, M. (2007). Schemagerichte therapie in de forensische setting: Theoretisch model en richtlijnen voor best clinical practice. Tijdschrift voor Psychotherapie, 33(2), 76–86. CrossRef Bernstein, D. P., Arntz, A., & Keulen-de Vos, M. (2007). Schemagerichte therapie in de forensische setting: Theoretisch model en richtlijnen voor best clinical practice. Tijdschrift voor Psychotherapie, 33(2), 76–86. CrossRef
go back to reference Bernstein, D., Kersten, T., & Keulen-De Vos, M. (2015). Schematherapie voor psychopathische en andere antisociale patiënten. In D. Van Beek, L. Claes, L. Gijs, I. Jeandarme, E. Klein Haneveld & W. Canton (Red.), Handboek psychopathie en de antisociale persoonlijkheidsstoornis. Utrecht: De Tijdstroom. Bernstein, D., Kersten, T., & Keulen-De Vos, M. (2015). Schematherapie voor psychopathische en andere antisociale patiënten. In D. Van Beek, L. Claes, L. Gijs, I. Jeandarme, E. Klein Haneveld & W. Canton (Red.), Handboek psychopathie en de antisociale persoonlijkheidsstoornis. Utrecht: De Tijdstroom.
go back to reference Bernstein, D. P., Nijman, H. L. I., Karos, K., Keulen-de Vos, M., De Vogel, V., & Lucker, T. P. (2012). Schema therapy for forensic patients with personality disorders: Design and preliminary findings of a multicenter randomized clinical trial in the Netherlands. International Journal of Forensic Mental Health, 11, 312–324. CrossRef Bernstein, D. P., Nijman, H. L. I., Karos, K., Keulen-de Vos, M., De Vogel, V., & Lucker, T. P. (2012). Schema therapy for forensic patients with personality disorders: Design and preliminary findings of a multicenter randomized clinical trial in the Netherlands. International Journal of Forensic Mental Health, 11, 312–324. CrossRef
go back to reference Chakhssi, F., De Ruiter, C., & Bernstein, D. (2009). Change during forensic treatment in psychopathic versus nonpsychopathic offenders. Journal of Forensic Psychiatry & Psychology, 21(5), 660–682. CrossRef Chakhssi, F., De Ruiter, C., & Bernstein, D. (2009). Change during forensic treatment in psychopathic versus nonpsychopathic offenders. Journal of Forensic Psychiatry & Psychology, 21(5), 660–682. CrossRef
go back to reference Chakhssi, F, Kersten, T., De Ruiter, C., & Bernstein, D. P. (2014). Treating the untreatable: A single case study of a psychopathic inpatient treated with schema therapy. Psychotherapy, 51, 447–461. Chakhssi, F, Kersten, T., De Ruiter, C., & Bernstein, D. P. (2014). Treating the untreatable: A single case study of a psychopathic inpatient treated with schema therapy. Psychotherapy, 51, 447–461.
go back to reference Cima, M., Tonnaer, F., & Lobbestael, J. (2007). Moral emotion in reactive and proactive offenders using implicit measures. Nederlands Journal of Psychology, 63, 144–155. Cima, M., Tonnaer, F., & Lobbestael, J. (2007). Moral emotion in reactive and proactive offenders using implicit measures. Nederlands Journal of Psychology, 63, 144–155.
go back to reference Crawford, M. J., Sahib, L., Bratton, H., Tyler, P., & Davidson, K. (2009). Service provision for men with antisocial personality disorder who make contact with mental health care services. Personality and Mental Health, 3(3), 165–171. Crawford, M. J., Sahib, L., Bratton, H., Tyler, P., & Davidson, K. (2009). Service provision for men with antisocial personality disorder who make contact with mental health care services. Personality and Mental Health, 3(3), 165–171.
go back to reference Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (2014). Persoonlijkheidsstoornissen; zorgprogramma voor forensisch psychiatrische patiënten met persoonlijkheidsstoornissen (rapport). Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (2014). Persoonlijkheidsstoornissen; zorgprogramma voor forensisch psychiatrische patiënten met persoonlijkheidsstoornissen (rapport).
go back to reference Genderen, H., Jacob, G., & Seebauer, L. (2012). Patronen doorbreken. Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds. Genderen, H., Jacob, G., & Seebauer, L. (2012). Patronen doorbreken. Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds.
go back to reference Gezondheidsraad (2006). Preventie en behandeling van de antisociale persoonlijkheidsstoornis. Den Haag: Gezondheidsraad; publicatie nr 2006/07. Gezondheidsraad (2006). Preventie en behandeling van de antisociale persoonlijkheidsstoornis. Den Haag: Gezondheidsraad; publicatie nr 2006/07.
go back to reference Giesen-Bloo, J., Van Dyck, R., Spinhoven, P., Van Tilburg, W., Dirksen, C., Van Asselt, T., et al. (2006). Outpatient psychotherapy for borderline personality disorder. Randomized trial of schema-focused therapy versus transference-focused therapy. Archives of General Psychiatry, 63, 649–658. CrossRef Giesen-Bloo, J., Van Dyck, R., Spinhoven, P., Van Tilburg, W., Dirksen, C., Van Asselt, T., et al. (2006). Outpatient psychotherapy for borderline personality disorder. Randomized trial of schema-focused therapy versus transference-focused therapy. Archives of General Psychiatry, 63, 649–658. CrossRef
go back to reference Hildebrand, M., & De Ruiter, C. (2004). PCL-R psychopathy and its relation to DSM-IV Axis I and Axis II disorders in a sample of male forensic psychiatric patients in the Netherlands. International Journal of Law and Psychiatry, 27, 233–248. CrossRef Hildebrand, M., & De Ruiter, C. (2004). PCL-R psychopathy and its relation to DSM-IV Axis I and Axis II disorders in a sample of male forensic psychiatric patients in the Netherlands. International Journal of Law and Psychiatry, 27, 233–248. CrossRef
go back to reference Kersten, T. (2008). Schematherapie bij persoonlijkheidsproblematiek en verslaving. In M. Vreeswijk, J. Broersen & M. Nadort (Red.), Handboek schematherapie. Houten: Bohn Stafleu Loghum. Kersten, T. (2008). Schematherapie bij persoonlijkheidsproblematiek en verslaving. In M. Vreeswijk, J. Broersen & M. Nadort (Red.), Handboek schematherapie. Houten: Bohn Stafleu Loghum.
go back to reference Keulen-de Vos, M. E., Bernstein, D. P., & Arntz, A. (2014). Schema therapy for offenders with aggressive personality disorders. In R. C. Tafrate & D. Mitchell (Eds.), Forensic CBT: A practitioners guide. Chichester: Wiley Blackwell. Keulen-de Vos, M. E., Bernstein, D. P., & Arntz, A. (2014). Schema therapy for offenders with aggressive personality disorders. In R. C. Tafrate & D. Mitchell (Eds.), Forensic CBT: A practitioners guide. Chichester: Wiley Blackwell.
go back to reference Keulen-de Vos, M. E., Bernstein, D. P., Vanstipelen, S., De Vogel, V., Lucker, T. P. C., Slaats, M., et al. (2016). Schema modes in criminal and violent behavior of forensic cluster B PD patients: A retrospective and prospective study. Legal and Criminological Psychology, 21(1), 56–76. CrossRef Keulen-de Vos, M. E., Bernstein, D. P., Vanstipelen, S., De Vogel, V., Lucker, T. P. C., Slaats, M., et al. (2016). Schema modes in criminal and violent behavior of forensic cluster B PD patients: A retrospective and prospective study. Legal and Criminological Psychology, 21(1), 56–76. CrossRef
go back to reference Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ (2008). Multidisciplinaire richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen. Richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van volwassen patiënten met een persoonlijkheidsstoornis. Utrecht: Trimbos-instituut. Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ (2008). Multidisciplinaire richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen. Richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van volwassen patiënten met een persoonlijkheidsstoornis. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference Lobbestael, J., Arntz, A., & Sieswerda, S. (2005). Schema modes and childhood abuse in borderline and antisocial personality disorders. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 36, 240–253. CrossRef Lobbestael, J., Arntz, A., & Sieswerda, S. (2005). Schema modes and childhood abuse in borderline and antisocial personality disorders. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 36, 240–253. CrossRef
go back to reference Lobbestael, J., Van Vreeswijk, M. F., & Arntz, A. (2008). An empirical test of schema mode conceptualizations in personality disorders. Behaviour Research and Therapy, 46(7), 854–860. CrossRef Lobbestael, J., Van Vreeswijk, M. F., & Arntz, A. (2008). An empirical test of schema mode conceptualizations in personality disorders. Behaviour Research and Therapy, 46(7), 854–860. CrossRef
go back to reference Lobbestael, J., Arntz, A., Lobbes, A., & Cima, M. (2009). A comparative study of patients and therapists’ reports of schema modes. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 40(4), 571–579. CrossRef Lobbestael, J., Arntz, A., Lobbes, A., & Cima, M. (2009). A comparative study of patients and therapists’ reports of schema modes. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 40(4), 571–579. CrossRef
go back to reference Rafaeli, E., Bernstein, D. P., & Young, J. E. (2011). Schema therapy: Distinctive features. New York: Routledge. Rafaeli, E., Bernstein, D. P., & Young, J. E. (2011). Schema therapy: Distinctive features. New York: Routledge.
go back to reference Rijkeboer, M. M. (2005). Validatie schemavragenlijst. In M. Vreeswijk, J. Broersen & M. Nadort (Red.), Handboek schematherapie. Houten: Bohn Stafleu Loghum. Rijkeboer, M. M. (2005). Validatie schemavragenlijst. In M. Vreeswijk, J. Broersen & M. Nadort (Red.), Handboek schematherapie. Houten: Bohn Stafleu Loghum.
go back to reference Van Wijk-Herbrink, M. (2018). Schematherapy in adolescents with externalizing behavior problems: Bridging theory and practice. Marjolein van Wijk-Herbrink: Maastricht. Van Wijk-Herbrink, M. (2018). Schematherapy in adolescents with externalizing behavior problems: Bridging theory and practice. Marjolein van Wijk-Herbrink: Maastricht.
go back to reference Van Wijk-Herbrink, M. F., Broers, N. J., Roelofs, J., & Bernstein, D. P. (2017). Schema therapy in adolescents with disruptive behavior disorders. International Journal of Forensic Mental Health, 16, 261–279. CrossRef Van Wijk-Herbrink, M. F., Broers, N. J., Roelofs, J., & Bernstein, D. P. (2017). Schema therapy in adolescents with disruptive behavior disorders. International Journal of Forensic Mental Health, 16, 261–279. CrossRef
go back to reference Van den Bosch, L. M. C., Rijckmans, M. J. N., Decoene, S., & Chapman, A. L. (2018a). Treatment of antisocial personality disorder: Development of a practice focused framework. International Journal of Law and Psychiatry, 58, 72–78. Van den Bosch, L. M. C., Rijckmans, M. J. N., Decoene, S., & Chapman, A. L. (2018a). Treatment of antisocial personality disorder: Development of a practice focused framework. International Journal of Law and Psychiatry, 58, 72–78.
go back to reference Van den Bosch, L. M. C., Rijckmans, M. J. N., Decoene, S., Kaasenbrood, A., Bunningen, N., & Huijgen, T. (2018b). De antisociale-persoonlijkheidsstoornis en behandeling; De ontwikkeling van een praktijkgericht framework voor de As II-stoornis. Tijdschrift voor Psychotherapie, 44(3), 152–166. Van den Bosch, L. M. C., Rijckmans, M. J. N., Decoene, S., Kaasenbrood, A., Bunningen, N., & Huijgen, T. (2018b). De antisociale-persoonlijkheidsstoornis en behandeling; De ontwikkeling van een praktijkgericht framework voor de As II-stoornis. Tijdschrift voor Psychotherapie, 44(3), 152–166.
go back to reference Vreeswijk, M. F., Broersen, J., Giesen-Bloo, J., & Haeyen, S. (2008). Technieken in schematherapie. In M. Vreeswijk, J. Broersen, & M. Nadort (Red.), Handboek schematherapie. Houten: Bohn Stafleu Loghum. Vreeswijk, M. F., Broersen, J., Giesen-Bloo, J., & Haeyen, S. (2008). Technieken in schematherapie. In M. Vreeswijk, J. Broersen, & M. Nadort (Red.), Handboek schematherapie. Houten: Bohn Stafleu Loghum.
go back to reference Young, J. E. (1990). Cognitive therapy for personality disorders. Sarasota: Professional Resources Press. Young, J. E. (1990). Cognitive therapy for personality disorders. Sarasota: Professional Resources Press.
go back to reference Young, J. E. (1999). Cognitive therapy for personalitydisorders; a schema-focused approach (herziene druk). Sarasota: Professiona Resourses Press. Young, J. E. (1999). Cognitive therapy for personalitydisorders; a schema-focused approach (herziene druk). Sarasota: Professiona Resourses Press.
go back to reference Young, J. E., Klosko, J., & Weishaar, M. E. (2003). Schematherapy: A practitioner’s guide. New York: Guilford. Young, J. E., Klosko, J., & Weishaar, M. E. (2003). Schematherapy: A practitioner’s guide. New York: Guilford.
go back to reference Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2005). Schemagerichte therapie; handboek voor therapeuten. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. CrossRef Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2005). Schemagerichte therapie; handboek voor therapeuten. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. CrossRef
Metagegevens
Titel
Schemagerichte therapie bij cliënten met antisociaal gedrag en persoonlijkheidsproblematiek; werken met modi
Auteur
Dr. M. J. N. (Madeleine) Rijckmans
Copyright
2020
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
DOI
https://doi.org/10.1007/978-90-368-2295-4_11