Skip to main content
main-content
Top

14-12-2018 | Psychologie | Nieuws

Psychische gezondheid in de luchtvaart: regelgeving of cultuur?

Ruim drie jaar geleden liet een co-piloot van het Duitse Germanwings moedwillig zijn Airbus A320 neerstorten in de Franse Alpen. Daarbij kwamen 150 mensen om het leven. Afgelopen zomer vaardigde de Europese Unie nieuwe regels uit die een dergelijke tragedie in de toekomst moeten voorkomen. 


Zo moeten verkeersvliegers voortaan psychologisch worden gescreend en worden piloten onaangekondigd gecontroleerd op alcohol en drugsgebruik. Ook dienen luchtvaartmaatschappijen te zorgen voor zogeheten peer support-programma´s, opdat piloten met psychische problemen steun kunnen krijgen van speciaal daarvoor getrainde collega´s.

Geschikt instrument?

De vraag is in hoeverre regelgeving het meest geschikte instrument is om het risico op psychische problemen te verminderen. Psychologische testen kunnen zinvol zijn om te voorspellen of iemand de intellectuele capaciteiten heeft om een vliegtuig te besturen en of iemand professioneel met collega’s kan samenwerken; de kans dat een piloot met zijn vliegtuig vol passagiers zelfmoord pleegt, is echter dermate klein dat dit niet betrouwbaar valt te voorspellen met een psychologische test. Psychologische testen zijn daar eenvoudigweg niet gevoelig genoeg voor. De kans dat daarmee onterecht piloten aan de kant worden gezet, is aanzienlijk, evenals de kans dat piloten waarbij wel sprake is van een risico, worden gemist. 

Controleren op alcohol- en drugsgebruik roept ook verwarring op. Uiteraard kan een piloot onder invloed van alcohol of drugs niet veilig vliegen. Alcohol- en drugscontroles lossen echter geen psychische problemen op, en het is de vraag of deze controles de vliegveiligheid daadwerkelijk verbeteren.

Angstcultuur

De kans bestaat dat er door dit soort controlerende (EU-)maatregelen een angstcultuur ontstaat, waarbij psychische klachten worden gezien als een probleem dat moet worden opgespoord en geëlimineerd. 

Misschien is werken aan een cultuuromslag zinvoller. Idealiter ontstaat er in de luchtvaart een cultuur waarin psychische klachten bespreekbaar en geaccepteerd zijn, uiteraard met de kanttekening dat deze niet tot risico’s voor anderen mogen leiden. Gelukkig wordt door de EU nu ook de zogenaamde peer support verplicht. Hierbij ondersteunen piloten elkaar in geval van psychische klachten. Dergelijke regelgeving, die uitgaat van helpen in plaats van controleren, lijkt ons zinvoller, met name omdat dit kan bijdragen aan vermindering van het stigma van psychische klachten. 

Voor ggz-professionals is het belangrijk om op de hoogte te zijn van deze nieuwe ontwikkelingen. In de eerste plaats om hen die door de controlerende maatregelen worden getroffen, zo goed mogelijk te kunnen helpen. Maar ook om de peer support-programma’s met onze kennis en kunde te ondersteunen wanneer dat nodig is.

Deze bijdrage uit GZ-Psychologie 5/2018, rubriek Rechten en plichten,  is gebaseerd op een eerder verschenen opiniestuk in Trouw (23-08-2018): ‘Geef piloten de ruimte om open te zijn over psychische problemen’ van Diederik de Rooy en Sanne Mulder (student geneeskunde, Leids Universitair Medisch Centrum).

Diederik de Rooy is arts en jurist en is verbonden aan het Leids Universitair Medisch Centrum als psychiater in opleiding

Gerelateerde informatie

Aanbevolen

Tijdschrift

GZ - Psychologie

Het vakblad over gezondheidszorgpsychologie, psychotherapie en psychiatrie

GZ-Psychologie is een onafhankelijk tijdschrift en richt zich geheel op de
snelgroeiende beroepsgroep van gz-psychologen, waarvan er inmiddels meer dan 15.000 zijn. GZ-Psychologie wil de identiteit en de positie van de gz-psychologen versterken en …


Onze productaanbevelingen

BSL Psychologie Totaal

Met BSL Psychologie Totaal blijft u als professional steeds op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen binnen uw vak. Met het online abonnement heeft u toegang tot een groot aantal boeken, protocollen, vaktijdschriften en e-learnings op het gebied van psychologie en psychiatrie. Zo kunt u op uw gemak en wanneer het u het beste uitkomt verdiepen in uw vakgebied.

Beeldrechten