Skip to main content
main-content

18-01-2018 | Psychologie | Nieuws

Hersenactiviteit bij extreme verlegenheid erfelijk en gerelateerd aan sociale angst

Eerder onderzoek toonde al aan dat extreme verlegenheid erfelijk is. Maar omdat ‘verlegenheid’ zo’n breed concept is, is het moeilijk om specifieke genen te vinden. Anita Harrewijn ontdekte bepaalde hersenmaten die hierbij kunnen helpen.


Bijna tien procent van de Nederlanders krijgt ergens in zijn of haar leven last van een sociale-angststoornis. Deze mensen zijn bang dat andere mensen hen vreemd of raar vinden, of ze zijn juist bang voor hun eigen reactie wanneer ze in sociale situaties terechtkomen. Denk bijvoorbeeld aan angst om te gaan trillen of blozen voor een groep mensen.

Overeenkomsten in hersenactiviteit

Eerder onderzoek liet al zien dat zo’n sociale-angststoornis – of ‘extreme verlegenheid’ – erfelijk is. Wie extreem verlegen ouders heeft, heeft een grotere kans op dezelfde verschijnselen. Maar het is moeilijk om specifieke genen te vinden, omdat sociale angststoornis zo’n breed concept is. In haar promotieonderzoek laat ontwikkelingspsychologe Harrewijn nu zien dat hersenactiviteit bij een ‘aanval’ van extreme verlegenheid ook erfelijk is en gerelateerd is aan sociale angst. De hersenactiviteit van familieleden met extreme verlegenheid vertoonde duidelijke overeenkomsten.

Verlegenheid prikkelen

Harrewijn onderzocht voor haar dissertatie in totaal 134 mensen uit negen verschillende families waarvan sommige leden te maken hebben met sociale fobie. Voordat ze zogeheten EEG-scans maakte van de hersenen, werd de extreme verlegenheid van de proefpersonen geprikkeld. Voor de eerste opdracht vertelde ze de deelnemers aan het experiment dat hun portretfoto beoordeeld zou worden door een leeftijdsgenoot. Voor de tweede opdracht moesten de proefpersonen een filmpje maken over hun goede en slechte eigenschappen, welke ook beoordeeld zou worden door een leeftijdsgenoot.   

Corticale en subcorticale gebieden

Die beoordeling door leeftijdsgenoten vond uiteindelijk niet plaats, maar de dreiging was voldoende om het stressniveau bij de deelnemers flink op te voeren. Dat was bijvoorbeeld te zien aan de hersenactiviteit vlak voor het maken van een filmpje, die bij deelnemers met sociale angst met name tussen de corticale en subcorticale gebieden in de hersenen verhoogd was. Harrewijn: ‘Waar het corticale gebied vooral de controle reguleert, gaat het subcorticale gebied juist over emotie. Het lijkt erop alsof beide gebieden strijden om de aandacht.’

Kopieergedrag

‘Deze bevindingen helpen toekomstig onderzoek naar de genetische achtergrond van sociale angst’ zegt Harrewijn. ‘Deze hersenactiviteit is specifieker dan de stoornis, en wordt dus waarschijnlijk beïnvloed door minder genen. Al kan de hersenactiviteit ook een kwestie zijn van kopieergedrag in plaats van genetische overeenkomsten: wellicht kan een kind van extreem verlegen ouders dat gedrag ook aanleren. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of we deze hersenactiviteit al zien bij kinderen voor ze sociale-angststoornis ontwikkelen, zodat we hen zo vroeg mogelijk kunnen helpen’.

De promotie van ontwikkelingspsychologe Anita Harrewijn vindt 18 januari 2018 plaats.

Bron: Universiteit Leiden

Gerelateerde informatie

Aanbevolen

2018 | hbo | Boek

Persoonlijkheidsdiagnostiek in de klinische praktijk

Dit boek helpt klinische professionals om het uiterste uit hun psychodiagnostische onderzoeksmateriaal te halen.


Aanbevolen

2017 | hbo | Boek

Handboek sociaal-emotionele vaardigheden

Basisvaardigheden van jeugdigen om gedrags- en leerproblemen te voorkomen en te verminderen

Dit boek behandelt een aantal elementaire vaardigheden die nodig zijn om goed te kunnen functioneren in het gezin, op school en in de vrije tijd.

invloed heeft en die het leven een onverwachte wending kunnen geven.

Maar het is wel mogelijk om …


Aanbevolen

2018 | hbo | Boek

Inleiding tot de gedragstherapie

Dit boek is al bijna vijftig jaar hét standaardwerk over achtergronden en praktijk van de gedragstherapie. 


Aanbevolen

2010 | Boek

Cognitieve therapie bij sociale angst

De kernangst van mensen met een sociale-angststoornis is de angst dat anderen hen negatief evalueren. Zo zijn ze bang dat anderen hen dom, raar, zwak, minder, oninteressant of arrogant vinden. Cogniti ...


Aanbevolen

2018 | hbo | Boek

Eenzaamheid bij jeugdigen

Dit boek behandelt een aantal elementaire vaardigheden die nodig zijn om goed te kunnen functioneren in het gezin, op school en in de vrije tijd.


Aanbevolen

2010 | hbo | Boek

Omgaan met bloosangst

Iedereen bloost wel eens en bijna niemand vindt het prettig om te blozen. Sommige mensen vinden blozen zo vervelend dat ze er een angst voor ontwikkelen. Bloosangst kan iemands leven erg belemmeren. Mensen met bloosangst vermijden veel situaties uit


Onze productaanbevelingen

BSL Psychologie Totaal

Met BSL Psychologie Totaal blijft u als professional steeds op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen binnen uw vak. Met het online abonnement heeft u toegang tot een groot aantal boeken, protocollen, vaktijdschriften en e-learnings op het gebied van psychologie en psychiatrie. Zo kunt u op uw gemak en wanneer het u het beste uitkomt verdiepen in uw vakgebied.

Beeldrechten