Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander hoofdstuk

2022 | OriginalPaper | Hoofdstuk

14. Problematisch alcoholgebruik

Auteurs: drs. Mary Janssen van Raay, drs. Ineke de Noord

Gepubliceerd in: Gendersensitieve huisartsgeneeskunde

Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum

share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Alcoholgebruik onder volwassenen in Nederland is wijdverspreid. Dat is zichtbaar in de cijfers: acht op de tien Nederlanders boven de 18 jaar drinkt wel eens alcohol. Onder vrouwen is het alcoholgebruik en problematisch alcoholmisbruik minder prevalent dan bij mannen; in specifieke subgroepen is het echter meer prevalent. Vrouwen gebruiken eerder alcohol vanuit relatieproblemen, angst, depressie of traumagerelateerde klachten, mannen eerder vanuit een positieve beleving. De meerderheid van volwassenen die voor een alcoholprobleem hulp zoekt is man. Alcohol leidt bij vrouwen tot meer intoxicaties en lichamelijke gevolgen doordat ze een minder actief alcoholdehydrogenase hebben en een lagere vocht/vetverhouding dan mannen. De behandeling van problematisch gebruik van alcohol richt zich op de onderliggende mechanismen. Farmacologisch is de ondersteuning van het onthoudingsbeeld bij vrouwen niet anders dan bij mannen. De keuze voor een anti-cravingmiddel kan mede door het sekseverschil worden bepaald, omdat vrouwen meer last hebben van de bijwerkingen van naltrexon.
Literatuur
1.
go back to reference Association AP. Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen (DSM-5) [Diagnostic and statistical manual of mental disorders]. Dutch translation. Amsterdam: Uitgeverij Boom; 2014. Association AP. Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen (DSM-5) [Diagnostic and statistical manual of mental disorders]. Dutch translation. Amsterdam: Uitgeverij Boom; 2014.
2.
go back to reference Van Laar M, Cruts AAN, Miltenburg CJAv, Strada L, Ketelaars APM, Croes EAr, et al. Nationale drugsmonitor 2019. Utecht: Trimbos-instituut; 2019, 2020. Contract No.: AF1643. Van Laar M, Cruts AAN, Miltenburg CJAv, Strada L, Ketelaars APM, Croes EAr, et al. Nationale drugsmonitor 2019. Utecht: Trimbos-instituut; 2019, 2020. Contract No.: AF1643.
3.
go back to reference Scheffers-van Schayck T, Den Hollander W, Van Belzen E, Monshouwer K, Tuithof M. Monitor Middelengebruik en Zwangerschap 2018. Middelengebruik van vrouwen en hun partners vóór, tijdens en na de zwangerschap. Utrecht: Trimbos-instituut; 2019. Scheffers-van Schayck T, Den Hollander W, Van Belzen E, Monshouwer K, Tuithof M. Monitor Middelengebruik en Zwangerschap 2018. Middelengebruik van vrouwen en hun partners vóór, tijdens en na de zwangerschap. Utrecht: Trimbos-instituut; 2019.
4.
go back to reference Denny L, Coles S, Blitz R. Fetal alcohol syndrome and fetal alcohol spectrum disorders. Am Fam Physician. 2017;96(8):515–22. PubMed Denny L, Coles S, Blitz R. Fetal alcohol syndrome and fetal alcohol spectrum disorders. Am Fam Physician. 2017;96(8):515–22. PubMed
5.
go back to reference Van Wieringen H, Letteboer TG, Rodrigues Pereira R, De Ruiter S, Balemans WA, Lindhout D. Diagnostiek van foetale alcoholspectrumstoornissen. Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154(34). Van Wieringen H, Letteboer TG, Rodrigues Pereira R, De Ruiter S, Balemans WA, Lindhout D. Diagnostiek van foetale alcoholspectrumstoornissen. Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154(34).
6.
go back to reference Wattendorf DJ, Muenke M. Fetal alcohol spectrum disorders. Am Fam Physician. 2005;72(2):279–82, 85. Wattendorf DJ, Muenke M. Fetal alcohol spectrum disorders. Am Fam Physician. 2005;72(2):279–82, 85.
7.
go back to reference Milic J, Glisic M, Voortman T, Borba LP, Asllanaj E, Rojas LZ, et al. Menopause, ageing, and alcohol use disorders in women. Maturitas. 2018;111:100–9. CrossRef Milic J, Glisic M, Voortman T, Borba LP, Asllanaj E, Rojas LZ, et al. Menopause, ageing, and alcohol use disorders in women. Maturitas. 2018;111:100–9. CrossRef
8.
go back to reference Van Beusekom G, Kuyper L. LGBT Monitor 2018. 2018. Van Beusekom G, Kuyper L. LGBT Monitor 2018. 2018.
9.
go back to reference Nestler E, Kenny P, Russo S, Schaefer A. Molecular neuropharmacology: a foundation for clinical neuroscience, Fourth Edition: McGraw-Hill; 2020. Nestler E, Kenny P, Russo S, Schaefer A. Molecular neuropharmacology: a foundation for clinical neuroscience, Fourth Edition: McGraw-Hill; 2020.
10.
go back to reference Agabio R, Pisanu C, Luigi Gessa G, Franconi F. Sex differences in alcohol use disorder. Curr Med Chem. 2017;24(24):2661–70. CrossRef Agabio R, Pisanu C, Luigi Gessa G, Franconi F. Sex differences in alcohol use disorder. Curr Med Chem. 2017;24(24):2661–70. CrossRef
11.
go back to reference Kushner MG, Anker JJ. Negative emotions and alcohol use disorder treatment. Neuroscience of Alcohol: Elsevier; 2019; p. 613–21. Kushner MG, Anker JJ. Negative emotions and alcohol use disorder treatment. Neuroscience of Alcohol: Elsevier; 2019; p. 613–21.
12.
go back to reference Dai Y, Hu R, Pei G, Zhang H, Zhao Z, Jia P. Diverse types of genomic evidence converge on alcohol use disorder risk genes. J Med Genet. 2020;57(11):733–43. Dai Y, Hu R, Pei G, Zhang H, Zhao Z, Jia P. Diverse types of genomic evidence converge on alcohol use disorder risk genes. J Med Genet. 2020;57(11):733–43.
13.
go back to reference Vanderplasschen W, Derluyn I, Broekaert E. Opvoedingsondersteuning van drugsverslaafde ouders en hun jonge kinderen. Handboek verslaving: hulpverlening, preventie en beleid: Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2002. p. 1–24. Vanderplasschen W, Derluyn I, Broekaert E. Opvoedingsondersteuning van drugsverslaafde ouders en hun jonge kinderen. Handboek verslaving: hulpverlening, preventie en beleid: Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2002. p. 1–24.
14.
go back to reference Hines LA, Morley KI, Mackie C, Lynskey M. Genetic and environmental interplay in adolescent substance use disorders. Current addiction reports. 2015;2(2):122–9. CrossRef Hines LA, Morley KI, Mackie C, Lynskey M. Genetic and environmental interplay in adolescent substance use disorders. Current addiction reports. 2015;2(2):122–9. CrossRef
15.
go back to reference Hallers-Haalboom E, Langeland W, Kunst L, Bekker M. Sekse en gender bij problematisch alcoholgebruik of een stoornis in het gebruik van alcohol. Tilburg; 2017. Hallers-Haalboom E, Langeland W, Kunst L, Bekker M. Sekse en gender bij problematisch alcoholgebruik of een stoornis in het gebruik van alcohol. Tilburg; 2017.
16.
go back to reference Hallers-Haalboom E, Kunst L, Bekker M. Sekse en gender in Alcohol-en opiaatverslaving. Tilburg: 2016. Hallers-Haalboom E, Kunst L, Bekker M. Sekse en gender in Alcohol-en opiaatverslaving. Tilburg: 2016.
17.
go back to reference Castillo-Carniglia A, Keyes KM, Hasin DS, Cerdá M. Psychiatric comorbidities in alcohol use disorder. The Lancet Psychiatry. 2019;6(12):1068–80. CrossRef Castillo-Carniglia A, Keyes KM, Hasin DS, Cerdá M. Psychiatric comorbidities in alcohol use disorder. The Lancet Psychiatry. 2019;6(12):1068–80. CrossRef
18.
go back to reference Holzhauer CG, Cucciare M, Epstein EE. Sex and gender effects in recovery from alcohol use disorder. Alcohol Res Curr Rev. 2020;40(3):03. Holzhauer CG, Cucciare M, Epstein EE. Sex and gender effects in recovery from alcohol use disorder. Alcohol Res Curr Rev. 2020;40(3):03.
19.
go back to reference Taneri PE, Kiefte-de Jong JC, Bramer WM, Daan NMP, Franco OH, Muka T. Association of alcohol consumption with the onset of natural menopause: a systematic review and meta-analysis. Human Reproduction Update. 2016;22(4):516–28. CrossRef Taneri PE, Kiefte-de Jong JC, Bramer WM, Daan NMP, Franco OH, Muka T. Association of alcohol consumption with the onset of natural menopause: a systematic review and meta-analysis. Human Reproduction Update. 2016;22(4):516–28. CrossRef
20.
go back to reference Rachdaoui N, Sarkar DK. Pathophysiology of the effects of alcohol abuse on the endocrine system. Alcohol Res Curr Rev. 2017;38(2):255. Rachdaoui N, Sarkar DK. Pathophysiology of the effects of alcohol abuse on the endocrine system. Alcohol Res Curr Rev. 2017;38(2):255.
21.
go back to reference Richter L. Alcohol and women: unique risks, effects, and implications for clinical practice. Neurosci Alcohol: Elsevier. 2019:21–8. Richter L. Alcohol and women: unique risks, effects, and implications for clinical practice. Neurosci Alcohol: Elsevier. 2019:21–8.
22.
go back to reference Boomsma L, Drost I, Larsen I, Luijkx J, Meerkerk G, Valken N, et al. NHG-Zorgmodules Problematisch alcoholgebruik. NHG; 2014. Report No.: M10. Boomsma L, Drost I, Larsen I, Luijkx J, Meerkerk G, Valken N, et al. NHG-Zorgmodules Problematisch alcoholgebruik. NHG; 2014. Report No.: M10.
23.
go back to reference Flanagan O. The shame of addiction. Front Psychiatry. 2013;4(120). Flanagan O. The shame of addiction. Front Psychiatry. 2013;4(120).
24.
go back to reference Li J, Wang H, Li M, Shen Q, Li X, Rong X, et al. Efficacy of pharmacotherapeutics for patients comorbid with alcohol use disorders and depressive symptoms—A bayesian network meta-analysis. CNS Neurosci Ther. 2020;26(11):1185–97. CrossRef Li J, Wang H, Li M, Shen Q, Li X, Rong X, et al. Efficacy of pharmacotherapeutics for patients comorbid with alcohol use disorders and depressive symptoms—A bayesian network meta-analysis. CNS Neurosci Ther. 2020;26(11):1185–97. CrossRef
25.
go back to reference Riecher-Rössler A. Menopause and mental health. Mental Health Illness Women. 2020:147–73. Riecher-Rössler A. Menopause and mental health. Mental Health Illness Women. 2020:147–73.
26.
go back to reference Agabio R, Pani PP, Preti A, Gessa GL, Franconi F. Efficacy of medications approved for the treatment of alcohol dependence and alcohol withdrawal syndrome in female patients: a descriptive review. Eur Addict Res. 2016;22(1):1–16. CrossRef Agabio R, Pani PP, Preti A, Gessa GL, Franconi F. Efficacy of medications approved for the treatment of alcohol dependence and alcohol withdrawal syndrome in female patients: a descriptive review. Eur Addict Res. 2016;22(1):1–16. CrossRef
Metagegevens
Titel
Problematisch alcoholgebruik
Auteurs
drs. Mary Janssen van Raay
drs. Ineke de Noord
Copyright
2022
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
DOI
https://doi.org/10.1007/978-90-368-2707-2_14