Skip to main content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander hoofdstuk

2016 | OriginalPaper | Hoofdstuk

25. Persoonlijkheidskenmerken

Auteur : Dr. S.P.J. van Alphen

Gepubliceerd in: Inleiding in de gerontologie en geriatrie

Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum

share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

De term ‘persoonlijkheid’ duidt iemands karakteristieke stijl van denken, voelen en gedragen aan. Persoonlijkheidskenmerken spelen een cruciale rol in de behandeling en bejegening van ouderen met psychische of somatische ziekten. Verschijningsvormen van de persoonlijkheid worden verdeeld in adaptieve (gezonde) en maladaptieve (pathologische) persoonlijkheidskenmerken.
Een persoonlijkheidsstoornis wordt in de DSM-5 gedefinieerd als persoonlijkheidskenmerken die afwijken van de populatienorm ofwel van de norm van de (sub)culturele context van het individu. Deze maladaptieve persoonlijkheidskenmerken zijn star, leiden tot sociale en/of functionele beperkingen, hebben een duurzaam patroon waarvan het begin kan worden teruggevoerd naar ten minste de adolescentie of vroege volwassenheid. In de DSM-5 wordt uitgegaan van tien specifieke persoonlijkheidsstoornissen. De paranoïde, de schizoïde, de vermijdende en de dwangmatige persoonlijkheidsstoornis komen relatief vaak voor bij ouderen.
Er wordt steeds meer wetenschappelijk bewijs gevonden voor de effectiviteit van psychotherapie. Medicamenteuze behandeling van persoonlijkheidsstoornissen is symptoomgericht en kan zinvol zijn bij onder meer een geringe ontvankelijkheid voor psychotherapie.
Literatuur
go back to reference Alphen SPJ van, Royen RJJ van, Videler AC. Gedragsadvisering. In: Alphen SPJ van, redactie. Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Diagnostiek, behandeling & gedragsadvisering. Amsterdam: Hogrefe; 2010. Pp. 145–62. Alphen SPJ van, Royen RJJ van, Videler AC. Gedragsadvisering. In: Alphen SPJ van, redactie. Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Diagnostiek, behandeling & gedragsadvisering. Amsterdam: Hogrefe; 2010. Pp. 145–62.
go back to reference Alphen SPJ van, Sadavoy J, Derksen JJL, Rosowsky E. Editorial: features and challenges of personality disorders in late life. Aging Ment Health. 2012a;16:805–10. CrossRefPubMed Alphen SPJ van, Sadavoy J, Derksen JJL, Rosowsky E. Editorial: features and challenges of personality disorders in late life. Aging Ment Health. 2012a;16:805–10. CrossRefPubMed
go back to reference Alphen SPJ van, Bolwerk N, Videler AC, Tummers JHA, Van Royen RJJ, Barendse HPJ, et al. Age related aspects and clinical implementations of diagnosis and treatment of personality disorders in older adults. Clin Gerontol. 2012b;1:27–41. CrossRef Alphen SPJ van, Bolwerk N, Videler AC, Tummers JHA, Van Royen RJJ, Barendse HPJ, et al. Age related aspects and clinical implementations of diagnosis and treatment of personality disorders in older adults. Clin Gerontol. 2012b;1:27–41. CrossRef
go back to reference American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5th ed. Arlington: American Psychiatric Association; 2013. American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5th ed. Arlington: American Psychiatric Association; 2013.
go back to reference Debast I, Alphen SPJ van, Rossi G, Tummers JHA, Bolwerk N, Derksen JLL, Rosowsky E. Personality traits and personality disorders in late middle and old age: do they remain stable? A literature review. Clin Gerontol. 2014;37:253–71. CrossRef Debast I, Alphen SPJ van, Rossi G, Tummers JHA, Bolwerk N, Derksen JLL, Rosowsky E. Personality traits and personality disorders in late middle and old age: do they remain stable? A literature review. Clin Gerontol. 2014;37:253–71. CrossRef
go back to reference Ingenhoven T, Lafay P, Rinne T, Passchier J, Duivenvoorden H. Effectiveness of pharmacotherapy for severe personality disorders: meta-analyses of randomized controlled trials. J Clin Psychiatry. 2010;71:14–25. CrossRefPubMed Ingenhoven T, Lafay P, Rinne T, Passchier J, Duivenvoorden H. Effectiveness of pharmacotherapy for severe personality disorders: meta-analyses of randomized controlled trials. J Clin Psychiatry. 2010;71:14–25. CrossRefPubMed
go back to reference Lynch TR, Cheavens JS, Cukrowitz KC, Thorp SR, Bronner L, Beyer J. Treatment of adults with co-morbid personality disorder and depression: a dialectical behaviour therapy approach. Int J Geriatr Psychiatry. 2007;22:131–43. CrossRefPubMed Lynch TR, Cheavens JS, Cukrowitz KC, Thorp SR, Bronner L, Beyer J. Treatment of adults with co-morbid personality disorder and depression: a dialectical behaviour therapy approach. Int J Geriatr Psychiatry. 2007;22:131–43. CrossRefPubMed
go back to reference Oltmanns TF, Balsis S. Personality disorders in later life: Questions about the measurement, course, and impact of disorders. Annu Rev Clin Psychol. 2011;27:321–49. CrossRef Oltmanns TF, Balsis S. Personality disorders in later life: Questions about the measurement, course, and impact of disorders. Annu Rev Clin Psychol. 2011;27:321–49. CrossRef
go back to reference Videler AC, Rossi G, Schoevaars MH, Van der Feltz-Cornelis CM, Van Alphen SPJ. Effects of schema group therapy in older outpatients: a proof of concept study. Int Psychogeriatr. 2014;26:1709–17. CrossRefPubMed Videler AC, Rossi G, Schoevaars MH, Van der Feltz-Cornelis CM, Van Alphen SPJ. Effects of schema group therapy in older outpatients: a proof of concept study. Int Psychogeriatr. 2014;26:1709–17. CrossRefPubMed
Metagegevens
Titel
Persoonlijkheidskenmerken
Auteur
Dr. S.P.J. van Alphen
Copyright
2016
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
DOI
https://doi.org/10.1007/978-90-368-0444-8_25