Skip to main content
main-content

09-09-2015 | Ouderen | Nieuws

Casus

Hartfalen bij kwetsbare oudere

Johanna Tolberg is een kordate, zelfstandig wonende 86-jarige weduwe. Doordat ze zo helder is, komt ze veel beter over dan zij eigenlijk is. Ze heeft nog maar weinig energie terwijl ze nog graag vooruit zou willen. Met de rollator kan ze zich zelf in huis aardig redden, maar zelf eten koken is er niet meer bij. Na het wassen en aankleden is ze bekaf en kan alleen nog maar zitten op een stoel aan tafel. Eenmaal op adem gekomen lijkt ze weer een hele piet.

Bij een griepje is ze volkomen onthand en al een paar keer heel benauwd opgenomen. Kortom; het is een wankel evenwicht. Het is belangrijk om in dit geval het gesprek aan te gaan met patiënte en te kijken wat zij nog wil.
Mevrouw Tolberg is bekend met wisselende mate van hartfalen, overgehouden aan een voorwand infarct in het verleden met permanent atrium fibrilleren, COPD Gold II, gonartrose en stadium IV chronische nierinsufficiëntie. Door een zomergriepje, met de bijkomende renale anemie, is zij afgelopen zomer heftig benauwd opgenomen geweest met acute decompensatio cordis. Zij had daarbij een RR 100/60, pols 120 irreg (na opname 80/min irreg), O2 saturatie 94% in rust, Hb 6.1 mmol/l (7.5-10), Ht 0.31 l/l (0.35-0.45), verder normaal bloedbeeld, Na 143 mmol/l (135-145), K 4.9 mmol/l (3.5-5.1), Kreatinine 175 mmol/l (53-106), eGFR (MDRD) 25 ml/min/1.73 m2 (>45), NT-proBNP 4000 pg/ml (>75 jaar >1800 pg/ml hartfalen waarschijnlijk). De medicatie is: pantoprazol, alprazolam zo nodig, berodual, seretide, combivent via vernevelaar, ropinirol, perindopril, acenocoumarol, colchicine, bisoprolol, bumetanide, vitamine D3, oxycodon, colex klysma (zo nodig) en lactulose siroop. Daarnaast krijgt zij wekelijks Aranesp-injecties om haar bloedgehalte op te vijzelen.

Gesprek aangaan

Nu mevrouw Tolberg weer thuis is na haar opname gaan we in gesprek over wat zij nog wil. Het liefste zou ze naar een ouderwets verzorgingshuis gaan, waar ze zich met de rolstoel naar het restaurant kan laten brengen en kan deelnemen aan activiteiten, zodat ze minder eenzaam is. Zoals het nu gaat, is er voor haar niet veel lol meer aan, maar vooralsnog krijgen we de indicatie via het CIZ niveau 4 niet rond. Dit is voor ons beiden onvoorstelbaar, bezwaar is aangetekend. Zij heeft een wilsverklaring en een niet-reanimerenverklaring, voor het geval ze een beroerte krijgt, waardoor zij nog afhankelijker wordt en zelf niet meer in staat zou zijn om haar wensen kenbaar te maken. Ze wil nog graag een beetje verder leven en voelt er niet voor om de medicatie af te bouwen, behalve als ze daardoor minder duizelig zou zijn. Gelukkig krijgt ze het wel in een rol aangeleverd, anders zou ze echt het overzicht kwijtraken.

Met haar huidige lage bloeddruk zou vermindering van de bisoprolol de voorkeur hebben, maar dat durft ze zelf nog niet goed aan omdat de laatste opname met benauwdheid heel naar geweest is. Op grond van de start/stopp criteria is er voor haar medicatie aanwijzing dat het de kans op heropname vermindert en ze minder exacerbaties zal krijgen. Er is geen reden om het te stoppen, behalve bij klachten.

We hebben afgesproken over een maand te kijken of de bisoprolol wat verlaagd kan worden om haar duizeligheid wat te verminderen. Ze is blij dat ze voor de nacht morfine heeft gekregen, dit scheelt enorm in de pijn van haar artrose, waardoor haar nachtrust sterk verbeterd is. Nu haar bloedgehalte beter is, voelt ze zich in rust duidelijk fitter en helderder. Ze kan hierdoor weer puzzelen en een boekje lezen. Jammer genoeg kan ze niet meer naar buiten met haar rollator, omdat daar de lucht voor ontbreekt, maar inmiddels is via de ergotherapeut een rolstoel aangevraagd.

De naam Johanna van Tolberg is fictief.

Auteur: E. Wesseling, kaderhuisarts hart en vaatziekten, adjunct-hoofd Huisartsopleiding Erasmus MC

Tijdens het Jaarcongres HartVaatHAG, op vrijdag 25 september, geeft Ester Wesseling een parallelsessie over hartfalen in de huisartsenpraktijk. Meer informatie over het programma en aanmelding vindt u hier.

Bronnen:

  • Multidisciplinaire Richtlijn Polyfarmacie bij ouderen 2012
  • Ned Tijdschr Geneeskd. 2014 18 januari; 158(3):A6491 Aanpassen medicatie: Voorkeur oudere patiënt telt mee. Jan Schuling, Renée Sytema en Annette J. Berendsen.
  • NTvG (Ned Tijdschr Geneeskd 2015;159:A8904). Onjuist geneesmiddelgebruik bij ouderen opsporen. DE HERZIENE STOPP- EN START-CRITERIA, STAND VAN ZAKEN 24-04-2015. Wilma Knol, Monique M. Verduijn, A.C.A.M. (Rian) Lelie-van der Zande, Rob J. van Marum, J. R.B.J. (Koos) Brouwers, Tischa J.M. van der Cammen, Mirko Petrovic en Paul A.F. Jansen

Take home message

  • Hartfalen is meer dan alleen maar pillen.
  • Bespreek de behandelvoorkeuren van de patiënt: Wil de patiënt langer leven, onafhankelijkheid behouden, pijn verlichten of klachten verminderen?
  • Het huidige beleid is gericht op het langer thuisblijven van patiënten, maar wat wil de oudere zelf?

Maak ook de e-learning Polyfarmacie bij ouderen, geaccrediteerd met 1 punt bij Bureau Cluster 1.
Studieduur: ongeveer 1 uur

Onze productaanbevelingen

BSL Huisarts Totaal

Met BSL Huisarts Totaal bouwt u efficiënt aan uw vakkennis. U krijgt digitale toegang tot boeken, veelgestelde vragen, casuïstiek en zes vaktijdschriften voor huisartsen. Daarnaast vindt u praktijkgerichte nascholing: geaccrediteerde e-learnings, web-tv’s en toetsen. Alles om u nóg beter te maken in uw vak.