Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander artikel

Gepubliceerd in: Huisarts en wetenschap 5/2017

01-05-2017 | Onderzoek

Ondersteuning bij de zorg voor laaggeletterde patiënten

Auteurs: Anne van Ee, Maria van den Muijsenbergh

Gepubliceerd in: Huisarts en wetenschap | Uitgave 5/2017

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Van Ee A, Van den Muijsenbergh METC. Ondersteuning bij de zorg voor laaggeletterde patiënten. Huisarts Wet 2017;60(5):208-11.

Doel

Nederland telt 11% laaggeletterden; onder migranten is dat zelfs 30%. Zij zijn in het algemeen minder gezond en hebben vaker chronische ziekten. Hoewel ze de huisarts vaker bezoeken, zijn hun gezondheidsuitkomsten slechter. Daarom is het belangrijk dat huisartsen laaggeletterde patiënten kunnen herkennen en hun communicatie aan hen kunnen aanpassen. Wij onderzochten in hoeverre huisartsen zich daarin bekwaam voelen. Ook keken we in hoeverre de bestaande hulpmiddelen en trainingen voldoen en daadwerkelijk gebruikt worden.

Methode

We nodigden een geselecteerde groep van driehonderd huisartsen, van wie de helft werkzaam is in achterstandswijken, uit om een online vragenlijst in te vullen en analyseerden de antwoorden met SPSS versie 22.

Resultaten

We ontvingen 102 ingevulde vragenlijsten (respons 34%). Slechts een derde (35%) van de respondenten registreerde laaggeletterdheid in het elektronisch patiëntendossier; minder dan de helft (43%) was bekend met een of meer hulpmiddelen om huisartsen te ondersteunen in de communicatie met laaggeletterde patiënten. Driekwart (74%) van de respondenten ondervond weleens problemen in de communicatie en vier vijfde (80%) zou meer ondersteunend materiaal willen hebben. Van de huisartsen die al bekend waren met de hulpmiddelen had de helft (50%) nog steeds behoefte aan extra ondersteuning.

Conclusie

De meeste huisartsen erkennen dat laaggeletterdheid een probleem is en zijn bereid er meer geld en tijd in te investeren. De implementatiegraad van de beschikbare hulpmiddelen en trainingen is laag. Nader onderzoek is nodig om te kijken hoe bestaande hulpmiddelen beter onder de aandacht van de huisarts gebracht kunnen worden en welke aanpassingen er nodig zijn om ze toegankelijker voor gebruik te maken.
Literatuur
1.
go back to reference OECD/Statistics Canada. Literacy for life: Further results from the Adult Literacy and Life Skills Survey. Paris: OECD Publishing, 2011. OECD/Statistics Canada. Literacy for life: Further results from the Adult Literacy and Life Skills Survey. Paris: OECD Publishing, 2011.
2.
go back to reference Bekker MH, Lhajoui M. Health and literacy in first- and second-generation Moroccan Berber women in the Netherlands: ill literacy? Int J Equity Health 2004;3:8. CrossRefPubMedPubMedCentral Bekker MH, Lhajoui M. Health and literacy in first- and second-generation Moroccan Berber women in the Netherlands: ill literacy? Int J Equity Health 2004;3:8. CrossRefPubMedPubMedCentral
3.
go back to reference De Greef M, Segers M, Nijhuis N. Feiten & amp; cijfers geletterdheid, Overzicht van de gevolgen van laaggeletterdheid en opbrengsten van investeringen voor samenleving en individu. Maastricht: Maastricht University School of Business and Economics Educational Research & amp; Development, 2014. De Greef M, Segers M, Nijhuis N. Feiten & amp; cijfers geletterdheid, Overzicht van de gevolgen van laaggeletterdheid en opbrengsten van investeringen voor samenleving en individu. Maastricht: Maastricht University School of Business and Economics Educational Research & amp; Development, 2014.
4.
go back to reference Twickler Th B, Hoogstraten E, Reuver A, Singels L, Stronks K, Essink-Bot M-L. Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden vragen om een antwoord in de zorg. Ned Tijdschr Geneeskd 2009;153:A25–0. Twickler Th B, Hoogstraten E, Reuver A, Singels L, Stronks K, Essink-Bot M-L. Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden vragen om een antwoord in de zorg. Ned Tijdschr Geneeskd 2009;153:A25–0.
5.
go back to reference Fransen M, Haris VC, Essink-Bot ML. Beperkte gezondheidsvaardigheden bij patiënten van allochtone herkomst. Ned Tijdschr Geneeskd 2013;157:A558–1. Fransen M, Haris VC, Essink-Bot ML. Beperkte gezondheidsvaardigheden bij patiënten van allochtone herkomst. Ned Tijdschr Geneeskd 2013;157:A558–1.
6.
go back to reference Lindau ST, Tomori C, Lyons T, Langseth L, Bennett CL, Garcia P. The association of health literacy with cervical cancer prevention knowledge and health behaviors in a multiethnic cohort of women. Am J Obstet Gynacol 2002;186:938–43. CrossRef Lindau ST, Tomori C, Lyons T, Langseth L, Bennett CL, Garcia P. The association of health literacy with cervical cancer prevention knowledge and health behaviors in a multiethnic cohort of women. Am J Obstet Gynacol 2002;186:938–43. CrossRef
7.
go back to reference Rademakers J. Gezondheidsvaardigheden: niet voor iedereen vanzelfsprekend. Kennissynthese. Utrecht: NIVEL, 2014. Rademakers J. Gezondheidsvaardigheden: niet voor iedereen vanzelfsprekend. Kennissynthese. Utrecht: NIVEL, 2014.
8.
go back to reference Andrulis DP, Brach C. Integrating literacy, culture and language to improve health care quality for diverse populations. Am J Health Behav 2007;31 Suppl 1:S122–33. CrossRefPubMed Andrulis DP, Brach C. Integrating literacy, culture and language to improve health care quality for diverse populations. Am J Health Behav 2007;31 Suppl 1:S122–33. CrossRefPubMed
9.
go back to reference Stewart M. Reflections on the doctor-patient relationship: from evidence and experience. Br J Gen Pract 2005;55:793–801. PubMedPubMedCentral Stewart M. Reflections on the doctor-patient relationship: from evidence and experience. Br J Gen Pract 2005;55:793–801. PubMedPubMedCentral
10.
go back to reference Zandbelt LC, Smets EM, Oort FJ, Godfried MH, De Haes HC. Patient participation in the medical specialist encounter: does physicians' patient-centred communication matter? Patient Educ Couns 2007;65:396–406. CrossRefPubMed Zandbelt LC, Smets EM, Oort FJ, Godfried MH, De Haes HC. Patient participation in the medical specialist encounter: does physicians' patient-centred communication matter? Patient Educ Couns 2007;65:396–406. CrossRefPubMed
11.
go back to reference Di Blasi Z, Harkness E, Ernst E, Georgiou A, Kleijnen J. Influence of context effects on health outcomes: a systematic review. Lancet 2001;357:757–62. CrossRefPubMed Di Blasi Z, Harkness E, Ernst E, Georgiou A, Kleijnen J. Influence of context effects on health outcomes: a systematic review. Lancet 2001;357:757–62. CrossRefPubMed
12.
go back to reference Stewart M, Brown JB, Donner A, McWhinney IR, Oates J, Weston WW, et al. The impact of patient-centered care on outcomes. J Fam Pract 2000;49:796–804. PubMed Stewart M, Brown JB, Donner A, McWhinney IR, Oates J, Weston WW, et al. The impact of patient-centered care on outcomes. J Fam Pract 2000;49:796–804. PubMed
13.
go back to reference Van Os TW, Van den Brink RH, Tiemens BG, Jenner JA, Van der MK, Ormel J. Communicative skills of general practitioners augment the effectiveness of guideline-based depression treatment. J Affect Disord 2005;84:43–51. CrossRefPubMed Van Os TW, Van den Brink RH, Tiemens BG, Jenner JA, Van der MK, Ormel J. Communicative skills of general practitioners augment the effectiveness of guideline-based depression treatment. J Affect Disord 2005;84:43–51. CrossRefPubMed
14.
go back to reference Bass PF, Wilson JF, Griffith CH, Barnett DR. Residents' ability to identify patients with poor literacy skills. Acad Med 2002;77:1039–41. CrossRefPubMed Bass PF, Wilson JF, Griffith CH, Barnett DR. Residents' ability to identify patients with poor literacy skills. Acad Med 2002;77:1039–41. CrossRefPubMed
15.
go back to reference Gezondheidsraad. Laaggeletterdheid te lijf. Den Haag: Centrum voor ethiek en gezondheid, 2011. Gezondheidsraad. Laaggeletterdheid te lijf. Den Haag: Centrum voor ethiek en gezondheid, 2011.
16.
go back to reference Van Velzen T. Het taalgebruik van de huisarts. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, 2012. Van Velzen T. Het taalgebruik van de huisarts. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, 2012.
17.
go back to reference Fransen MP, Beune EJAJ, Baim-Lance AM, Bruessing RC, Essink-Bot M. Diabetes self-management support for patients with low health literacy: Perceptions of patients and providers. J Diabetes 2015;7:418–25. CrossRefPubMed Fransen MP, Beune EJAJ, Baim-Lance AM, Bruessing RC, Essink-Bot M. Diabetes self-management support for patients with low health literacy: Perceptions of patients and providers. J Diabetes 2015;7:418–25. CrossRefPubMed
18.
go back to reference Oosterberg E, Bakx J, van Bommel H, Elbrink S. Visueel voorlichtingsmateriaal voor laaggeletterden. Tijdschrift voor Praktijkondersteuning 2012;7:150–4. Oosterberg E, Bakx J, van Bommel H, Elbrink S. Visueel voorlichtingsmateriaal voor laaggeletterden. Tijdschrift voor Praktijkondersteuning 2012;7:150–4.
19.
go back to reference Baker R, Mainous AG 3rd, Gray DP, Love MM. Exploration of the relationship between continuity, trust in regular doctors and patient satisfaction with consultations with family doctors. Scand J Prim Health Care 2003;21:27–32. CrossRefPubMed Baker R, Mainous AG 3rd, Gray DP, Love MM. Exploration of the relationship between continuity, trust in regular doctors and patient satisfaction with consultations with family doctors. Scand J Prim Health Care 2003;21:27–32. CrossRefPubMed
20.
go back to reference Devillé W, Wiegers TA. Herijking stedelijke achterstandsgebieden 2012. Utrecht: NIVEL, 2012. Devillé W, Wiegers TA. Herijking stedelijke achterstandsgebieden 2012. Utrecht: NIVEL, 2012.
21.
go back to reference NIVEL. Cijfers uit de registratie van huisartsen, peiling 2012. Utrecht: NIVEL, 2012. NIVEL. Cijfers uit de registratie van huisartsen, peiling 2012. Utrecht: NIVEL, 2012.
22.
go back to reference ThesisTools Online Enquêtes [internet]. Liessel: ThesisTools; z.j. http://​www.​thesistools.​com, geraadpleegd november 2016. ThesisTools Online Enquêtes [internet]. Liessel: ThesisTools; z.j. http://​www.​thesistools.​com, geraadpleegd november 2016.
23.
go back to reference LHV. Toolkit laaggeletterdheid. Utrecht: LHV, 2011. LHV. Toolkit laaggeletterdheid. Utrecht: LHV, 2011.
24.
go back to reference Begrijp je lichaam. Utrecht: Pharos. http://​www.​begrijpjelichaam​.​nl/​home, geraadpleegd november 2016. Begrijp je lichaam. Utrecht: Pharos. http://​www.​begrijpjelichaam​.​nl/​home, geraadpleegd november 2016.
25.
go back to reference Amsterdams Ondersteunings Fonds voor huisartsenzorg in achterstandswijken in Amsterdam. Amsterdam: AOF. https://​www.​aof-amsterdam.​nl/​, geraadpleegd november 2016. Amsterdams Ondersteunings Fonds voor huisartsenzorg in achterstandswijken in Amsterdam. Amsterdam: AOF. https://​www.​aof-amsterdam.​nl/​, geraadpleegd november 2016.
26.
go back to reference Laaggeletterdheid. Utrecht: Pharos. http://​www.​pharos.​nl/​nl/​kenniscentrum/​laaggeletterdhei​d-en-gezondheid/​laaggeletterdhei​d, geraadpleegd november 2016. Laaggeletterdheid. Utrecht: Pharos. http://​www.​pharos.​nl/​nl/​kenniscentrum/​laaggeletterdhei​d-en-gezondheid/​laaggeletterdhei​d, geraadpleegd november 2016.
27.
go back to reference Brez SM, Taylor M. Assessing literacy for patient teaching: perspectives of adults with low literacy skills. J Adv Nurs 1997;25:1040–7. CrossRefPubMed Brez SM, Taylor M. Assessing literacy for patient teaching: perspectives of adults with low literacy skills. J Adv Nurs 1997;25:1040–7. CrossRefPubMed
28.
go back to reference Grol R, Grimshaw J. Evidence-based implementation of evidence-based medicine. Jt Comm J Qual Improv 1999;25:503–13. PubMed Grol R, Grimshaw J. Evidence-based implementation of evidence-based medicine. Jt Comm J Qual Improv 1999;25:503–13. PubMed
29.
go back to reference Francke AL, Smit MC, De Veer AJ, Mistiaen P. Factors influencing the implementation of clinical guidelines for health care professionals: A systematic meta-review. BMC Med Inform Decis Mak 2008;8:3–8. CrossRef Francke AL, Smit MC, De Veer AJ, Mistiaen P. Factors influencing the implementation of clinical guidelines for health care professionals: A systematic meta-review. BMC Med Inform Decis Mak 2008;8:3–8. CrossRef
30.
go back to reference Burgers J, Ouwens M, Van Splunteren P, Øvretveit J. New perspectives on effective implementation of guidelines. Nijmegen/Utrecht: IQ Healthcare/Trimbosinstituut, 2011. Burgers J, Ouwens M, Van Splunteren P, Øvretveit J. New perspectives on effective implementation of guidelines. Nijmegen/Utrecht: IQ Healthcare/Trimbosinstituut, 2011.
31.
go back to reference Grumbach K, Bodenheimer T. Can health care teams improve primary care practice? JAMA 2004;291:1246–51. CrossRefPubMed Grumbach K, Bodenheimer T. Can health care teams improve primary care practice? JAMA 2004;291:1246–51. CrossRefPubMed
32.
go back to reference Kaplowitz MD, Hadlock TD, Levine R. A comparison of web and mail survey response rates. Public Opin Q 2004;68:94–101. CrossRef Kaplowitz MD, Hadlock TD, Levine R. A comparison of web and mail survey response rates. Public Opin Q 2004;68:94–101. CrossRef
33.
go back to reference Sheehan KB. E-mail survey response rates: A review. Journal of Computer-Mediated Communication 2001;6:0. Sheehan KB. E-mail survey response rates: A review. Journal of Computer-Mediated Communication 2001;6:0.
Metagegevens
Titel
Ondersteuning bij de zorg voor laaggeletterde patiënten
Auteurs
Anne van Ee
Maria van den Muijsenbergh
Publicatiedatum
01-05-2017
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Huisarts en wetenschap / Uitgave 5/2017
Print ISSN: 0018-7070
Elektronisch ISSN: 1876-5912
DOI
https://doi.org/10.1007/s12445-017-0136-2