Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 3/2005

01-06-2005 | Klinische les

Medicamenteuze behandeling van de ziekte van Alzheimer. De klinische praktijk in Nederland

Klinische les

Auteur: C. J. M. Schölzel-Dorenbos

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie | Uitgave 3/2005

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

samenvatting

Dementie treft op dit moment in Nederland 195.000 patiënten van 65 jaar en ouder. De meest frequente etiologie van dementie is de ziekte van Alzheimer (ZvA). De acetylcholinesteraseremmers rivastigmine en galantamine en de NMDA (N-methyl-D-aspartate) antagonist memantine zijn in ons land geregistreerd voor behandeling van de ZvA, respectievelijk voor de milde tot matig ernstige en matig ernstige tot ernstig vorm. Alle middelen worden op dit moment onder bepaalde voorwaarden vergoed. Rivastigmine en galantamine hebben een gering effect dat goed is onderzocht. Memantine heeft mogelijk bij een klein deel van de patiënten een zeer bescheiden effect, de respons op drie domeinen is na een behandeling van zes maanden nog onvoldoende aangetoond. Wij beschrijven een aantal patiënten die worden behandeld met deze medicijnen, om de dagelijkse praktijk toe te lichten en bespreken het voor en tegen van medicamenteuze behandeling bij de ziekte van Alzheimer. Voor optimale behandeling van patiënten en de juiste advisering en begeleiding van hun verzorgers zijn kennis van farmacotherapie en andere vormen van behandeling en begeleiding en van de diagnostiek van dementie een noodzakelijke voorwaarde.
Literatuur
go back to reference Dementie 2002. Den Haag: Gezondheidsraad, 2002; Publicatienummer 2002/04 Dementie 2002. Den Haag: Gezondheidsraad, 2002; Publicatienummer 2002/04
go back to reference Treurniet H, Mulder S. Een probleem van formaat. Ongevalsletsels hebben grote impact op de volksgezondheid. MC 2003, 51:1990-3. Treurniet H, Mulder S. Een probleem van formaat. Ongevalsletsels hebben grote impact op de volksgezondheid. MC 2003, 51:1990-3.
go back to reference Schölzel-Dorenbos CJM. Prioriteit voor dementie. Geheugenpolikliniek verbetert diagnostiek en behandeling. MC 2003;43:1655-8. Schölzel-Dorenbos CJM. Prioriteit voor dementie. Geheugenpolikliniek verbetert diagnostiek en behandeling. MC 2003;43:1655-8.
go back to reference Scheltens P, Leys D, Barkhof F, Huglo D, Weinstein HC, Vermersch P, et al. Atrophy of medial temporal lobes on MRI in "probable" Alzheimer's disease and normal ageing: diagnostic value and neuropsychological correlates. J Neurol, Neurosurg and Psychiatry 1992;55:967-972.CrossRef Scheltens P, Leys D, Barkhof F, Huglo D, Weinstein HC, Vermersch P, et al. Atrophy of medial temporal lobes on MRI in "probable" Alzheimer's disease and normal ageing: diagnostic value and neuropsychological correlates. J Neurol, Neurosurg and Psychiatry 1992;55:967-972.CrossRef
go back to reference Verhey FRJ, Heeren TJ, Scheltens Ph, Gool WA van. Cholinesteraseremmers bij de ziekte van Alzheimer: voorlopige aanbevelingen voor de praktijk. Ned Tijdschr Geneesk 1998;142:2091-6. Verhey FRJ, Heeren TJ, Scheltens Ph, Gool WA van. Cholinesteraseremmers bij de ziekte van Alzheimer: voorlopige aanbevelingen voor de praktijk. Ned Tijdschr Geneesk 1998;142:2091-6.
go back to reference Derix M, Teunisse S, Hijdra A, Wens L, Hofstede A, Walstra G, et al. CAMDEX-N, Dutch version of the Cambridge Examination for Mental Disorders of the Elderly Examination. Swets & Zeitlinger: Lisse. 1992. Derix M, Teunisse S, Hijdra A, Wens L, Hofstede A, Walstra G, et al. CAMDEX-N, Dutch version of the Cambridge Examination for Mental Disorders of the Elderly Examination. Swets & Zeitlinger: Lisse. 1992.
go back to reference Schölzel-Dorenbos CJM. Meting van kwaliteit van leven bij patiënten met dementie van het Alzheimertype en hun verzorgers; Schedule for the Evaluation of Individual Quality of Life (SEIQoL). Tijdschr Gerontol Geriatr 2000; 31, 23-7.PubMed Schölzel-Dorenbos CJM. Meting van kwaliteit van leven bij patiënten met dementie van het Alzheimertype en hun verzorgers; Schedule for the Evaluation of Individual Quality of Life (SEIQoL). Tijdschr Gerontol Geriatr 2000; 31, 23-7.PubMed
go back to reference Schölzel-Dorenbos C en Jellesma-Eggenkamp M. Een meetmethode voor individuele kwaliteit van leven bij Nederlandse ouderen. Ned Tijdschr Psychol 2001;56:16-8 Schölzel-Dorenbos C en Jellesma-Eggenkamp M. Een meetmethode voor individuele kwaliteit van leven bij Nederlandse ouderen. Ned Tijdschr Psychol 2001;56:16-8
go back to reference Pot AM, Dijck R van, Deeg DJH. Ervaren druk door informele zorg: constructie van een schaal. Tijdschr Gerontol Geriatr 1995;26:214-9.PubMed Pot AM, Dijck R van, Deeg DJH. Ervaren druk door informele zorg: constructie van een schaal. Tijdschr Gerontol Geriatr 1995;26:214-9.PubMed
go back to reference Oorspronkelijke versie: Zarit S, Orr, Zarit. The hidden victims of Alzheimer's disease: Families under stress. New York: New York University Press 1985. Korte versie en validering door Bedart e.a., Gerontologist 2001. Oorspronkelijke Nederlandse vertaling 2002, met toestemming. Vertaling: J.A.H.R. Claassen, UMC St. Radboud, afdeling geriatrie. Oorspronkelijke versie: Zarit S, Orr, Zarit. The hidden victims of Alzheimer's disease: Families under stress. New York: New York University Press 1985. Korte versie en validering door Bedart e.a., Gerontologist 2001. Oorspronkelijke Nederlandse vertaling 2002, met toestemming. Vertaling: J.A.H.R. Claassen, UMC St. Radboud, afdeling geriatrie.
go back to reference Moryl E, Danysz W, Quack G. Potential antidepressive properties of amantadine, memantine and bifemelane. Pharmacol Toxicol 1993;72:394-7.CrossRefPubMed Moryl E, Danysz W, Quack G. Potential antidepressive properties of amantadine, memantine and bifemelane. Pharmacol Toxicol 1993;72:394-7.CrossRefPubMed
go back to reference Doody RS, Stevens JC, Beck C. Practice parameter: management of dementia (an evidence-based review). Report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology 2001;56:1154-66.PubMed Doody RS, Stevens JC, Beck C. Practice parameter: management of dementia (an evidence-based review). Report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology 2001;56:1154-66.PubMed
go back to reference Corey-Bloom J, Anand R, Veach J for the ENA 713 B352 Study Group. A randomized trial evaluating the efficacy and safety of ENA 713 (rivastigmine tartrate), a new acetylcholinesterase inhibitor, in patients with mild to moderately severe Alzheimer’s disease. Int J Geriatr Psychopharmacol 1998;1:55-65. Corey-Bloom J, Anand R, Veach J for the ENA 713 B352 Study Group. A randomized trial evaluating the efficacy and safety of ENA 713 (rivastigmine tartrate), a new acetylcholinesterase inhibitor, in patients with mild to moderately severe Alzheimer’s disease. Int J Geriatr Psychopharmacol 1998;1:55-65.
go back to reference Forette F, Anand R, Gharabawi G. A phase II study in patients with Alzheimer’s disease to assess the preliminary efficacy and maximum tolerated dose of Rivastigmine (Exeloninfinity). Eur J Neurol 1999;6:423-9.CrossRefPubMed Forette F, Anand R, Gharabawi G. A phase II study in patients with Alzheimer’s disease to assess the preliminary efficacy and maximum tolerated dose of Rivastigmine (Exeloninfinity). Eur J Neurol 1999;6:423-9.CrossRefPubMed
go back to reference Rosler M, Anand R, Cicin-Sain A. Efficacy and safety of Rivastigmine in patients with Alzheimer’s disease: international randomised controlled trial. B Med J 1999;318:633-8. Rosler M, Anand R, Cicin-Sain A. Efficacy and safety of Rivastigmine in patients with Alzheimer’s disease: international randomised controlled trial. B Med J 1999;318:633-8.
go back to reference Birks J, Grimley Evans J, Iakovidou V. Rivastigmine for Alzheimer’s disease (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, Issue 4, 2002. Oxford: Updat Software. Birks J, Grimley Evans J, Iakovidou V. Rivastigmine for Alzheimer’s disease (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, Issue 4, 2002. Oxford: Updat Software.
go back to reference Olin J, Schneider L, Galantamine fot Alzheimer’s disease. (Cochrane Review) In: The Cochrane Library, Isue 2, 2003. Oxford: Update Software. Olin J, Schneider L, Galantamine fot Alzheimer’s disease. (Cochrane Review) In: The Cochrane Library, Isue 2, 2003. Oxford: Update Software.
go back to reference Raskind MA, Peskind ER, Wessel T, Yuan W; and the Galantamine USA-1 Study Group. Galantamine in AD. A 6-month randomized, placebo-controlled trial with a 6-month extension. Neurology 2000;54:2261-8.iPubMed Raskind MA, Peskind ER, Wessel T, Yuan W; and the Galantamine USA-1 Study Group. Galantamine in AD. A 6-month randomized, placebo-controlled trial with a 6-month extension. Neurology 2000;54:2261-8.iPubMed
go back to reference Wilcock GK, Lilienfeld S, Gaens E on behalf of the Galantamine International-1 Study Group. Efficacy and safety of galantamine in patients with mild to moderate Alzheimer’s disease: multicentre randomised controlled trial. B Med J 2000;321:1445-9.CrossRef Wilcock GK, Lilienfeld S, Gaens E on behalf of the Galantamine International-1 Study Group. Efficacy and safety of galantamine in patients with mild to moderate Alzheimer’s disease: multicentre randomised controlled trial. B Med J 2000;321:1445-9.CrossRef
go back to reference Tariot PN, Solomon PR, Morris JC, Kershaw P, Lilienfeld S, Ding C; and the Galantamine USA-10 Study Group. A 5-month, randomized, placebo-controlled trial of galantamine in AD. Neurology 2000;54:2269-76.PubMed Tariot PN, Solomon PR, Morris JC, Kershaw P, Lilienfeld S, Ding C; and the Galantamine USA-10 Study Group. A 5-month, randomized, placebo-controlled trial of galantamine in AD. Neurology 2000;54:2269-76.PubMed
go back to reference Committee for Propietary Medicinal Products. The European Public Assessment Report, Exelon. 1998 Committee for Propietary Medicinal Products. The European Public Assessment Report, Exelon. 1998
go back to reference Summary of Product Characteristics (SmPC) Galantamine, July 2000 Summary of Product Characteristics (SmPC) Galantamine, July 2000
go back to reference Aguglia E, Onor ML, Saina M, Maso E. Comparison of rivastigmine, donepezil and galantamine in the real-world setting. Poster presented at the 6th International Conference on Alzheimer’s and Parkinson’s. Seville, Spain, 8-12 may 2003. Aguglia E, Onor ML, Saina M, Maso E. Comparison of rivastigmine, donepezil and galantamine in the real-world setting. Poster presented at the 6th International Conference on Alzheimer’s and Parkinson’s. Seville, Spain, 8-12 may 2003.
go back to reference Wilcock G, Howe I, Coles H, Lilienfeld S, Truyen L, Zhu Y, et al. A long-term comparison of galantamine and donepezil in the treatment of Alzheimer’s disease. Drugs Aging 2003;20:777-89.CrossRefPubMed Wilcock G, Howe I, Coles H, Lilienfeld S, Truyen L, Zhu Y, et al. A long-term comparison of galantamine and donepezil in the treatment of Alzheimer’s disease. Drugs Aging 2003;20:777-89.CrossRefPubMed
go back to reference Goldlist B, Gordon M, Naglie G. Galantamine vs Donepezil in the Treatment of Alzheimer’s disease. Drugs Aging 2003;20:1139-40.CrossRefPubMed Goldlist B, Gordon M, Naglie G. Galantamine vs Donepezil in the Treatment of Alzheimer’s disease. Drugs Aging 2003;20:1139-40.CrossRefPubMed
go back to reference Small G, Mendiondo MS, Quarg P, Spiegel R. Efficacy of rivastigmine treatment in Alzheimer’s disease over 5 years. Poster presented at the 42nd American College of Neuropsychopharmacol Annual Meeting, San Juan, Puerto Rico, 7-11 december 2003. Small G, Mendiondo MS, Quarg P, Spiegel R. Efficacy of rivastigmine treatment in Alzheimer’s disease over 5 years. Poster presented at the 42nd American College of Neuropsychopharmacol Annual Meeting, San Juan, Puerto Rico, 7-11 december 2003.
go back to reference Görtelmeyer R, Erbler H. Memantine in the treatment of mild to moderate dementia syndrome: a double-blind placebo-controlled study. Arzneim-Forsch/Drug Res 1992;42:904-13. Görtelmeyer R, Erbler H. Memantine in the treatment of mild to moderate dementia syndrome: a double-blind placebo-controlled study. Arzneim-Forsch/Drug Res 1992;42:904-13.
go back to reference Ditzler K. Efficacy and tolerability of memantine in patients with dementia syndrome. Arzneim-Forsch/Drug Res 1991;41:773-6. Ditzler K. Efficacy and tolerability of memantine in patients with dementia syndrome. Arzneim-Forsch/Drug Res 1991;41:773-6.
go back to reference Reisberg B, Doody R, Stöffler A, Schmitt F, Ferris S, Mobius HJ. Memantine study group. Memantine in moderate-to-severe Alzheimer’s disease. N Engl J Med 2003;348:1333-41.CrossRefPubMed Reisberg B, Doody R, Stöffler A, Schmitt F, Ferris S, Mobius HJ. Memantine study group. Memantine in moderate-to-severe Alzheimer’s disease. N Engl J Med 2003;348:1333-41.CrossRefPubMed
go back to reference Winblad B, Poritis N. Memantine in severe dementia: results of the 9M- BEST study (Benefit and efficacy in severely demented patients during treatment with memantine). Int J Geriat Psychiatry 1999;14:135-46.CrossRef Winblad B, Poritis N. Memantine in severe dementia: results of the 9M- BEST study (Benefit and efficacy in severely demented patients during treatment with memantine). Int J Geriat Psychiatry 1999;14:135-46.CrossRef
go back to reference Gool WA van, Eikelenboom P. Memantine bij dementia. Ned Tijdschr Geneesk 2003;147:2101-3. Gool WA van, Eikelenboom P. Memantine bij dementia. Ned Tijdschr Geneesk 2003;147:2101-3.
go back to reference McKhann G, Drachman D, Folstein M, Katzman R, Price D, Stadlan EM. Clinical diagnosis of Alzheimer’s disease: report of the NINCDS ADRDA workgroup under the auspices of the Department of Health and Human Services task force on Alzheimer’s disease. Neurology 1984;34:939-44.PubMed McKhann G, Drachman D, Folstein M, Katzman R, Price D, Stadlan EM. Clinical diagnosis of Alzheimer’s disease: report of the NINCDS ADRDA workgroup under the auspices of the Department of Health and Human Services task force on Alzheimer’s disease. Neurology 1984;34:939-44.PubMed
go back to reference Tariot PN, Farlow MR, Grossberg GT, Graham SM, McDonald S, Gergel I, for the Memantine Study Group. Memantine Treatment in Patients With Moderate to Severe Alzheimer Disease Already Receiving Donepezil. A Randomized Controlled Trial. JAMA 2004;291:31725. Tariot PN, Farlow MR, Grossberg GT, Graham SM, McDonald S, Gergel I, for the Memantine Study Group. Memantine Treatment in Patients With Moderate to Severe Alzheimer Disease Already Receiving Donepezil. A Randomized Controlled Trial. JAMA 2004;291:31725.
Metagegevens
Titel
Medicamenteuze behandeling van de ziekte van Alzheimer. De klinische praktijk in Nederland
Klinische les
Auteur
C. J. M. Schölzel-Dorenbos
Publicatiedatum
01-06-2005
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie / Uitgave 3/2005
Print ISSN: 0167-9228
Elektronisch ISSN: 1875-6832
DOI
https://doi.org/10.1007/BF03074718

Andere artikelen Uitgave 3/2005

Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 3/2005 Naar de uitgave

Mededelingen

Mededelingen

Proefschrift in discussie

De effecten van snoezelen