Skip to main content
main-content
Top

07-01-2014 | Nieuws

'Eerst stoppen met roken dan pas screening longen'

Wie jaarlijks gescreend wil worden op longkanker, moet eerst stoppen met roken. Dat vindt Wanda de Kanter, longarts in het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis. Ze reageert hiermee op het nieuws dat het aantal longkankerdoden fors vermindert, als oudere rokers en ex-rokers elk jaar een CT-scan laten maken.

Uit Nederlands-Amerikaans onderzoek blijkt dat de resultaten hiervan zo positief zijn, dat een adviesraad van de Amerikaanse overheid adviseert de screening in te voeren. De resultaten worden beschreven in Annals of Internal Medicine.

Maligniteit 

In Nederland is al langer een discussie gaande over longkankerscreening. De screening is bij uitstek geschikt omdat patiënten met een longcarcinoom vaak te laat serieuze klachten krijgen. Nederlandse artsen zien ook nadelen aan deze vorm van bevolkingsonderzoek. Zo kan overdiagnose plaatsvinden. Niet elk vlekje op een scan wijst op maligniteit. Dat toont ook meteen de verschillen tussen Nederland en de Verenigde Staten, waar artsen geen enkel plekje op een scan ongemoeid durven te laten.

Zes jaar geleden werd onder leiding van het Erasmus MC een Nederlands-Belgisch proefbevolkingsonderzoek opgezet onder 15.000 straffe rokers en ex-rokers tussen de 50 en 74 jaar, zo meldt de Volkskrant. De helft van hen kreeg vier keer een CT-scan. Over twee jaar moet duidelijk zijn of die aanpak heeft geleid tot een daling van de sterfte aan longkanker. Dan zal de Gezondheidsraad adviseren of er na borstkanker, baarmoederhalskanker en darmkanker ook op longkanker moet worden gescreend. In de betrokken leeftijdsgroep kwamen in 2011 7.500 gevallen van longkanker voor, 65 procent van het totaal.

In het NTvG schreven radioloog A. de Jong en longarts Jan-Willem J. Lammers vorig jaar dat longkankerscreening met lagedosis-CT van de longen de effectiefste vorm van kankerscreening lijkt te zijn. 'Immers, voor screening op baarmoederhals-, borst-, dikkedarm- en prostaatkanker is nooit een overlevingsvoordeel bewezen', aldus de auteurs.

Het recent groot gerandomiseerd Amerikaans onderzoek naar longkankerscreening, de NLST-trial, vond dat de sterfte 7 procent lager was bij 26.722 deelnemers die gescreend werden met CT, dan bij 26.732 deelnemers die gescreend werden met een thoraxröntgenfoto. De longkankerspecifieke sterfte was zelfs 20 procent lager in de CT-groep. Het aantal mensen dat ten minste eenmalig gescreend moest worden om 1 longkankerdode te voorkomen was 320; voor borstkankerscreening ligt dit aantal ruim boven de 1000. Amerikaanse collegae zijn dan ook al begonnen met screenen op longkanker met CT.

Computermodellen

In het recente onderzoek kregen wetenschappers van vier Amerikaanse universiteiten en van Erasmus MC kregen de opdracht computermodellen te maken met gegevens van twee grote Amerikaanse onderzoeken onder tweehonderdduizend ouderen die jaren achtereen wel of geen scan kregen en werden gevolgd. De studie stond onder leiding van Harry de Koning, hoogleraar evaluatie van vroegopsporing van ziekten in Rotterdam.

De beste strategie is deze week gepubliceerd. Rokers en ex-rokers tussen de 55 en de 80 jaar moeten jaarlijks een scan krijgen. De rokers moeten dertig 'pakjesjaren' achter de rug hebben: dertig jaar lang een pakje per dag hebben gerookt, of bijvoorbeeld vijftien jaar lang twee pakjes. De ex-rokers (met een vergelijkbare rookgeschiedenis) moeten minder dan vijftien jaar geleden zijn gestopt.

In een uitzending van EenVandaag en Radio EenVandaag zegt longarts Wanda de Kanter dat bij dergelijk onderzoek wel de verplichting om te stoppen met roken moet gelden. Dat zou echter betekenen dat veel mensen buiten de boot zullen vallen omdat van de mensen die stoppen met roken een groot deel na enige tijd toch weer gaat roken.

Kosteneffectiviteit

Maar De Jong en Lammers vinden dat er nog gewacht moet worden. In NTvG laten ze weten dat niet alleen de kosteneffectiviteit van longkankerscreening nog onbekend is, maar dat er ook nog belangrijke vragen zijn te beantwoorden over wie en wanneer gescreend moet worden. Aanvullende analyse in Amerikaanse studies heeft aangetoond dat de inschatting van het risico op longkanker kan worden verbeterd in vergelijking met een risico-inschatting met alleen leeftijd, geslacht en grove rookgegevens. Ook is het goed mogelijk dat jaarlijkse screening, zoals in de Amerikaanse NLST-studie, niet nodig is, zeker voor deelnemers met een niet-afwijkende eerste CT-scan. Gebrek aan inzicht in kosteneffectiviteit en in wie er gescreend moeten worden en met welke frequentie zijn belangrijke beperkingen voor implementatie, aldus de auteurs.

Lees verder: NtvG

Longkanker, eerder diagnosticeren? (Huisarts en Wetenschap)

Diagnostiek in de oncologie

Auteur(s): Adri van Beelen

Onze productaanbevelingen

BSL Huisarts Totaal

Met BSL Huisarts Totaal bouwt u efficiënt aan uw vakkennis. U krijgt digitale toegang tot boeken, veelgestelde vragen, casuïstiek en zes vaktijdschriften voor huisartsen. Daarnaast vindt u praktijkgerichte nascholing: geaccrediteerde e-learnings, web-tv’s en toetsen. Alles om u nóg beter te maken in uw vak.