Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Psychotherapie 6/2008

01-12-2008 | Artikelen

Leegte als betekenis en als concept

Auteur: Gerrit Glas

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Psychotherapie | Uitgave 6/2008

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

In dit artikel sta ik eerst stil bij enkele betekenissen van de term leegte: leegte als subjectieve ervaring, leegte als (diagnostische) constatering, leegte in een existentiële zin en leegte in een spirituele zin. Vervolgens ga ik in op enkele verklaringsmodellen voor het verschijnsel leegte. Deze beschouwing mondt uit in een kort overzicht van de wijsgerige bemoeienis met de leegte. Het artikel besluit met een aanzet tot een conceptueel raamwerk van het verschijnsel leegte zoals we dat in de psychiatrische en psychotherapeutische praktijk tegenkomen.
Literatuur
go back to reference Charles, M. (2000a). Convex and concave, Part I: Images of emptiness in women. The American Journal of Psychoanalysis, 60, 5-27 Charles, M. (2000a). Convex and concave, Part I: Images of emptiness in women. The American Journal of Psychoanalysis, 60, 5-27
go back to reference Charles, M. (2000b). Convex and concave, Part II: Images of emptiness in men. The American Journal of Psychoanalysis, 60, 119-138 Charles, M. (2000b). Convex and concave, Part II: Images of emptiness in men. The American Journal of Psychoanalysis, 60, 119-138
go back to reference Cloninger, C.R. (2004). Feeling good. The science of well-being. New York: Oxford University Press Cloninger, C.R. (2004). Feeling good. The science of well-being. New York: Oxford University Press
go back to reference Cloninger, C.R. (2007). Spirituality and the science of feeling good. Southern Medical Journal, 100, 740-743 Cloninger, C.R. (2007). Spirituality and the science of feeling good. Southern Medical Journal, 100, 740-743
go back to reference Epstein, M. (1989). Forms of emptiness: psychodynamic, meditative and clinical perspectives. The Journal of Transpersonal Psychology, 21, 61-71 Epstein, M. (1989). Forms of emptiness: psychodynamic, meditative and clinical perspectives. The Journal of Transpersonal Psychology, 21, 61-71
go back to reference Gau, J.V. (2000). The Gestalt of emptiness/receptivity: Christian spirituality and psychotherapy. The Journal of Pastoral Care, 54, 403-409 Gau, J.V. (2000). The Gestalt of emptiness/receptivity: Christian spirituality and psychotherapy. The Journal of Pastoral Care, 54, 403-409
go back to reference Gergen, J. (1991). The saturated self. Dilemmas of identity in contemporary life. Harper & Collins: Basic Books Gergen, J. (1991). The saturated self. Dilemmas of identity in contemporary life. Harper & Collins: Basic Books
go back to reference Glas, G. (1999), Heteronomie, eccentriciteit en `het’ postmoderne zelf. In: G. Glas (red.), Wie ben ik? Persoonlijke identiteit in een postmoderne cultuur (pp. 59-70). Amsterdam: Buijten & Schipperheijn Glas, G. (1999), Heteronomie, eccentriciteit en `het’ postmoderne zelf. In: G. Glas (red.), Wie ben ik? Persoonlijke identiteit in een postmoderne cultuur (pp. 59-70). Amsterdam: Buijten & Schipperheijn
go back to reference Greenson, R. R. (1953). On boredom. Journal of the American Psychoanalytical Association, 1, 7-21 Greenson, R. R. (1953). On boredom. Journal of the American Psychoanalytical Association, 1, 7-21
go back to reference Hamilton, K.R. (2001). Emptiness: relationship to coping mechanisms. Dissertation Abstracts International. Section B. The Sciences and engineering, 62, 1080 Hamilton, K.R. (2001). Emptiness: relationship to coping mechanisms. Dissertation Abstracts International. Section B. The Sciences and engineering, 62, 1080
go back to reference Hazell, C.G. (1984a). A scale for measuring experienced levels of emptiness and existential concern. Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied, 117, 177-182 Hazell, C.G. (1984a). A scale for measuring experienced levels of emptiness and existential concern. Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied, 117, 177-182
go back to reference Hazell, C.G. (1984b). Experienced levels of emptiness and existential concern with different levels of emotional development and profile of values. Psychological Reports, 55, 967-976 Hazell, C.G. (1984b). Experienced levels of emptiness and existential concern with different levels of emotional development and profile of values. Psychological Reports, 55, 967-976
go back to reference Hazell, C.G. (1989). Levels of emotional development with experienced levels of emptiness and existential concern. Psychological Reports, 64, 835-838 Hazell, C.G. (1989). Levels of emotional development with experienced levels of emptiness and existential concern. Psychological Reports, 64, 835-838
go back to reference Heidegger, M. (1927). Sein und Zeit. Tübingen: Max Niemeyer Verlag (editie 1979) Heidegger, M. (1927). Sein und Zeit. Tübingen: Max Niemeyer Verlag (editie 1979)
go back to reference Ho, D.Y.F. & Ho, R.T.H. (2007). Measuring Spirituality and Spiritual Emptiness: Toward Ecumenicity and Transcultural Applicability. Review of General Psychology, 11, 62-74 Ho, D.Y.F. & Ho, R.T.H. (2007). Measuring Spirituality and Spiritual Emptiness: Toward Ecumenicity and Transcultural Applicability. Review of General Psychology, 11, 62-74
go back to reference Hobson, R. (1985). Forms of feeling. The heart of psychotherapy. London: Tavistock Publications Hobson, R. (1985). Forms of feeling. The heart of psychotherapy. London: Tavistock Publications
go back to reference Janet, P. (1903). Les obsessions et la psychasthénie. Paris: Alcan Janet, P. (1903). Les obsessions et la psychasthénie. Paris: Alcan
go back to reference Janet, P. (1926). De l’angoisse à l’extase. Paris: Alcan Janet, P. (1926). De l’angoisse à l’extase. Paris: Alcan
go back to reference Kernberg, O.F. (1984). Severe personality disorders: psychotherapeutic strategies. New York: Yale University Press Kernberg, O.F. (1984). Severe personality disorders: psychotherapeutic strategies. New York: Yale University Press
go back to reference Kierkegaard, S. (1849). Sickness unto death. London: Penguin Kierkegaard, S. (1849). Sickness unto death. London: Penguin
go back to reference Kierkegaard, S. (2000). Of/Of. Een levensfragment (oorspr. uitgegeven door Viktor Eremita). Amsterdam: Boom (oorspr. tekst 1843) Kierkegaard, S. (2000). Of/Of. Een levensfragment (oorspr. uitgegeven door Viktor Eremita). Amsterdam: Boom (oorspr. tekst 1843)
go back to reference Lacan, J. (1964) . Les quatre concepts fondamentaux de la psychanalyse. Paris: Seuil Lacan, J. (1964) . Les quatre concepts fondamentaux de la psychanalyse. Paris: Seuil
go back to reference Lasch, C. (1979). The culture of narcissism. American life in an age of diminishing expectations. New York: Norton Lasch, C. (1979). The culture of narcissism. American life in an age of diminishing expectations. New York: Norton
go back to reference Levy, S.T. (1984). Psychoanalytic perspectives on emptiness. Journal of the American Psychoanalytic Association, 32, 387-404 Levy, S.T. (1984). Psychoanalytic perspectives on emptiness. Journal of the American Psychoanalytic Association, 32, 387-404
go back to reference Milrod, B. (2007). Emptiness in agoraphobia patients. Journal of the American Psychoanalytic Association, 55, 1007-1026 Milrod, B. (2007). Emptiness in agoraphobia patients. Journal of the American Psychoanalytic Association, 55, 1007-1026
go back to reference Musil, R. (1960) (1930/1933/1952). Der Mann ohne Eigenschaften. Hamburg: Rowohlt Verlag Musil, R. (1960) (1930/1933/1952). Der Mann ohne Eigenschaften. Hamburg: Rowohlt Verlag
go back to reference Nietzsche, F. (1887). Der Wille zur Macht. Versuch einer Umwertung aller Werte. Stuttgart: Alfred Kröner Verlag Nietzsche, F. (1887). Der Wille zur Macht. Versuch einer Umwertung aller Werte. Stuttgart: Alfred Kröner Verlag
go back to reference Sartre, J.-P. (1943). L’Etre et le néant. Paris: Gallimard Sartre, J.-P. (1943). L’Etre et le néant. Paris: Gallimard
go back to reference Singer, M. (1977a). The experience of emptiness in narcissistic and borderline states: I. Deficiency and ego defect versus dynamic-defensive models. International Review of Psycho-Analysis, 4, 459-469 Singer, M. (1977a). The experience of emptiness in narcissistic and borderline states: I. Deficiency and ego defect versus dynamic-defensive models. International Review of Psycho-Analysis, 4, 459-469
go back to reference Singer, M. (1977b). The experience of emptiness in narcissistic and borderline states: II. The struggle for a sense of self and the potential for suicide. International Review of Psycho-Analysis, 60, 488-499 Singer, M. (1977b). The experience of emptiness in narcissistic and borderline states: II. The struggle for a sense of self and the potential for suicide. International Review of Psycho-Analysis, 60, 488-499
go back to reference Taylor, Ch. (1989). Sources of the self. The making of the modern identity. Cambridge (Australia): Cambridge University Press Taylor, Ch. (1989). Sources of the self. The making of the modern identity. Cambridge (Australia): Cambridge University Press
go back to reference Taylor, M.C. (1993). Nots. Chicago: University of Chicago Press Taylor, M.C. (1993). Nots. Chicago: University of Chicago Press
Metagegevens
Titel
Leegte als betekenis en als concept
Auteur
Gerrit Glas
Publicatiedatum
01-12-2008
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Tijdschrift voor Psychotherapie / Uitgave 6/2008
Print ISSN: 0165-1188
Elektronisch ISSN: 1876-5637
DOI
https://doi.org/10.1007/BF03078455

Andere artikelen Uitgave 6/2008

Tijdschrift voor Psychotherapie 6/2008 Naar de uitgave

Bijeenkomsten

Bijeenkomsten

Gelezen

Gelezen