Kortdurende exposuretherapie voor jongeren met een specifieke angst

Inhoudsopgave

1. Voorwerk

2. 1. Inleiding

   Tamara Luijer

   Samenvatting

   Het behandelprotocol Kortdurende exposuretherapie voor jongeren met een specifieke angst beschrijft een exposurebehandeling voor kinderen en jongeren (12–18 jaar) bestaande uit zes individuele sessies voor de jongere en twee oudersessies.

3. 2. Wat is een specifieke angststoornis?

   Tamara Luijer

   Samenvatting

   In dit hoofdstuk wordt besproken wat we verstaan onder een specifieke fobie, hoe vaak deze voorkomt en wat veroorzakende en instandhoudende factoren zijn. Duidelijk wordt dat bij een angststoornis de maladaptieve overtuigingen de belangrijkste instandhoudende factor vormen, welke in stand worden gehouden – al dan niet worden versterkt – door vermijdings- en veiligheidsgedrag.

4. 3. Over het protocol

   Tamara Luijer

   Samenvatting

   De doelgroep van het protocol zijn kinderen en jongeren (12-18 jaar) bij wie een specifieke fobie is vastgesteld. De exposurebehandeling bestaat uit zes wekelijkse individuele behandelsessies voor de jongere en twee oudersessies. In dit hoofdstuk wordt meer uitleg gegeven over de specifieke doelgroep, de duur van de behandeling en het erbij betrekken van de ouders. Daarnaast worden ook tips gegeven voor het monitoren van het effect van de behandeling.

5. 4. Werkingsmechanisme exposure

   Tamara Luijer

   Samenvatting

   De kennis over het werkingsmechanisme van exposure is het laatste decennium flink toegenomen. Waar we tot een tijd terug nog veelal uitgingen van het habituatiemodel als verklarend mechanisme, is tegenwoordig het inhibitorisch leermodel uitgangspunt (Craske et al., 2008, 2014). Dit hoofdstuk omschrijft het habituatiemodel, de kritiek op dit model en hoe nu vooral vanuit het inhibitorisch leermodel te werk wordt gegaan, waarbij met name verwachtingsdisconfirmatie een grote rol speelt.

6. 5. Aandachtspunten bij exposure

   Tamara Luijer

   Samenvatting

   Wanneer exposuretherapie wordt ingezet, wordt dit niet altijd op de meest effectieve manier gedaan. In dit hoofdstuk worden verschillende aandachts­punten genoemd waar therapeuten tijdens de behandeling rekening mee dienen te houden. Het doel is om therapeuten meer bekwaam te maken in het uitvoeren van exposure, waardoor exposuretherapie vaker en op de meest effectieve manier wordt neergezet.

7. 6. Moeilijkheden bij exposure vanuit de jongere

   Tamara Luijer

   Samenvatting

   De basisprincipes van exposure zijn redelijk duidelijk, maar toch kunt u als therapeut tijdens de behandeling verschillende moeilijkheden tegenkomen.

8. 7. Moeilijkheden bij exposure vanuit de therapeut

   Tamara Luijer

   Samenvatting

   De basisprincipes van exposuretherapie zijn redelijk duidelijk, maar toch zijn er verschillende moeilijkheden waar therapeuten mee in aanraking kunnen komen tijdens het uitvoeren van de behandeling. Net zo belangrijk als de motivatie van de jongere, en misschien nog wel belangrijker, is de motivatie van de therapeut.

9. 8. Sessie 1: Uitleg angststoornis en behandeling

   Tamara Luijer

   Samenvatting

   Door combifuncties geef je uitdaging en perspectief aan medewerkers met een variatie aan loopbaanpaden. In dit hoofdstuk beschrijf ik hoe combifuncties op verschillende manieren een lerende organisatie ondersteunen. Allereerst beschrijf ik verschillende soorten combifuncties. Vervolgens leg ik de verbinding naar de drie basisbehoeftes van de mens. Van daaruit beschrijf ik hoe combifuncties bijdragen aan de kwaliteit van de zorg én aan het creëren van veerkrachtige teams.

10. 9. Sessie 2: Exposureplan en eerste exposuresessie

    Tamara Luijer

    Samenvatting

    In de tweede behandelsessie wordt de thuisopdracht van de jongere besproken, waarmee meer zicht wordt verkregen op de doelen die de jongere wil bereiken.

11. 10. Sessie 3: Tweede exposuresessie

    Tamara Luijer

    Samenvatting

    In de derde behandelsessie wordt gestart met het nabespreken van de thuisopdracht, waarbij de jongere voor het eerst thuis heeft geoefend met exposureoefeningen. Als therapeut gaat u goed na of de jongere bepaalde vormen van vermijdings- en veiligheidsgedrag heeft ingezet, waar eventueel extra aandacht aan kan worden besteed.

12. 11. Sessie 4: Derde exposuresessie, superexposureplan opstellen

    Tamara Luijer

    Samenvatting

    In de vierde behandelsessie wordt gestart met een exposureoefening alvorens de thuisopdracht van afgelopen week wordt besproken, om te werken aan voldoende variatie binnen de sessie en daarmee de angsttolerantie van de jongere te vergroten. Vervolgens wordt een plan opgesteld voor superexposure.

13. 12. Sessie 5: Eerste superexposuresessie

    Tamara Luijer

    Samenvatting

    In de vijfde behandelsessie wordt gestart met het nabespreken van de thuisopdracht, waarbij de jongere voor het eerst thuis heeft geoefend met superexposure. De sessie wordt vervolgd met het uitvoeren van een gecombi­neerde exposureoefening, waarna samen met de jongere bekeken wordt met welke superexposure hij thuis aan de slag kan gaan.

14. 13. Sessie 6: Tweede superexposuresessie en terugvalpreventie

    Tamara Luijer

    Samenvatting

    De zesde behandelsessie start met een gecombineerde exposureoefening, waarna overgegaan wordt naar het nabespreken van de thuisopdracht. Samen met de jongere wordt het effect van de exposurebehandeling geëvalueerd door na te gaan of de rampgedachten voldoende zijn uitgedaagd, de jongere geen vermijdings- en veiligheidsgedrag meer vertoont en of de jongere zich voldoende zelfredzaam voelt. Om terugval zo veel mogelijk te voorkomen wordt samen met de jongere een terugvalpreventieplan opgesteld, waarna de behandeling wordt afgerond.

15. 14. Oudersessie 1

    Tamara Luijer

    Samenvatting

    Het is bekend dat ouders een grote rol kunnen spelen bij het ontstaan, versterken en/of in stand houden van angstproblematiek bij kinderen. Hierom is het belangrijk om ouders te betrekken bij de behandeling. Het doel van de eerste oudersessie is om nader kennis te maken, ouders te informeren over de specifieke angststoornis en de behandeling, samen met ouders te onderzoeken welke rol zij vervullen in de instandhouding van de angstklachten en ouders te ondersteunen bij het doorbreken van deze patronen.

16. 15. Oudersessie 2

    Tamara Luijer

    Samenvatting

    In de tweede oudersessie wordt besproken hoe het ouders tot nu toe afgaat om hun kind te ondersteunen tijdens de exposuretherapie en hoe zij zich goed kunnen voorbereiden op de superexposure.

17. Nawerk