Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2/2009

01-04-2009 | Artikel

Klinische bruikbaarheid van categoriegebonden woordproductie voor het onderscheiden van dementie en normale cognitieve veroudering

Auteurs: Dr. H. F. A. Diesfeldt, W. van der Elst, J. Jolles

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie | Uitgave 2/2009

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Met behulp van multiple regressieanalyse op gegevens van de Maastricht Aging Study (MAAS; N=1.825; leeftijdsbereik 24-81 jaar) zijn normen berekend voor een veelgebruikte semantische fluencytest (dieren en beroepen opnoemen). Het aantal genoemde dieren, beroepen en de somscore van dieren en beroepen samen bleek sterk afhankelijk van demografische variabelen, zoals leeftijd en opleiding. Het regressiemodel is toegepast op de gegevens van 1.063 psychogeriatrische patiënten, onder wie 890 met alzheimerdementie of vasculaire dementie. Bij gelijke specificiteit was de sensitiviteit voor het onderscheid tussen dementie en normale cognitieve veroudering het hoogst voor het aantal genoemde dieren. Vijftig patiënten persevereerden over taken (zij noemden tijdens afname van de beroepenfluencytaak spontaan weer een of meer ‘dieren’). Dit verschijnsel kwam met 11,3% vaker voor bij parkinsondementie en de frontale variant van frontotemporale dementie dan bij alzheimerdementie (4,6%) en vasculaire dementie (5,3%). Persevereren over taken correleerde negatief met prestaties op een woordgeheugentaak, de EMCT (Expanded Mental Control Test), de BDS (Behavioral Dyscontrol Scale) en de meandertekening als een test voor verminderde responsinhibitie. In een multivariate logistische regressieanalyse correleerde alleen de meandertekening significant met persevereren over taken.
Literatuur
1.
go back to reference Rogers S, Friedman RB. The underlying mechanisms of semantic memory loss in Alzheimer’s disease and semantic dementia. Neuropsychologia 2008;46:12-21. Rogers S, Friedman RB. The underlying mechanisms of semantic memory loss in Alzheimer’s disease and semantic dementia. Neuropsychologia 2008;46:12-21.
2.
go back to reference Rosen VM, Engle RW. The role of working memory capacity in retrieval. Journal of Experimental Psychology: General 1997;126:211-227. Rosen VM, Engle RW. The role of working memory capacity in retrieval. Journal of Experimental Psychology: General 1997;126:211-227.
3.
go back to reference Henry JD, Crawford JR, Phillips LH. Verbal fluency performance in dementia of the Alzheimer’s type: a meta-analysis. Neuropsychologia 2004;42:1212-1222. Henry JD, Crawford JR, Phillips LH. Verbal fluency performance in dementia of the Alzheimer’s type: a meta-analysis. Neuropsychologia 2004;42:1212-1222.
4.
go back to reference Giovannetti T, Schmidt KS, Gallo JL, Sestito N. Everyday action in dementia: evidence for differential deficits in Alzheimer’s disease versus subcortical vascular dementia. Journal of the International Neuropsychological Society 2006;12:45-53. Giovannetti T, Schmidt KS, Gallo JL, Sestito N. Everyday action in dementia: evidence for differential deficits in Alzheimer’s disease versus subcortical vascular dementia. Journal of the International Neuropsychological Society 2006;12:45-53.
5.
go back to reference Ramsden CM, Kinsella GJ, Ong B, Storey E. Performance of everyday actions in mild Alzheimer’s disease. Neuropsychology 2008;22:17-26. Ramsden CM, Kinsella GJ, Ong B, Storey E. Performance of everyday actions in mild Alzheimer’s disease. Neuropsychology 2008;22:17-26.
6.
go back to reference Haaxma R. Neurologie van cognitie en gedrag in hoofdlijnen. Tweede, herziene druk. Maarssen: Elsevier Gezondheidszorg, 2008. Haaxma R. Neurologie van cognitie en gedrag in hoofdlijnen. Tweede, herziene druk. Maarssen: Elsevier Gezondheidszorg, 2008.
7.
go back to reference Hodges JR. Cognitive assessment for clinicians. Second edition. Oxford: Oxford University Press, 2007. Hodges JR. Cognitive assessment for clinicians. Second edition. Oxford: Oxford University Press, 2007.
8.
go back to reference Van der Elst W, Van Boxtel MPJ, Van Breukelen GJP, Jolles J. Normative data for the Animal, Profession and Letter M Naming verbal fluency tests for Dutch speaking participants and the effects of age, education, and sex. Journal of the International Neuropsychological Society 2006;12:80-89. Van der Elst W, Van Boxtel MPJ, Van Breukelen GJP, Jolles J. Normative data for the Animal, Profession and Letter M Naming verbal fluency tests for Dutch speaking participants and the effects of age, education, and sex. Journal of the International Neuropsychological Society 2006;12:80-89.
9.
go back to reference Luteijn F, Barelds DPH. GIT2 Groninger Intelligentie Test 2. Amsterdam: Harcourt Test Publishers, 2004. Luteijn F, Barelds DPH. GIT2 Groninger Intelligentie Test 2. Amsterdam: Harcourt Test Publishers, 2004.
10.
go back to reference Lindeboom J, Jonker C. Amsterdamse Dementie-Screeningstest (ADS6). In: Bouma A, Mulder J, Lindeboom J, editors. Neuropsychologische diagnostiek: handboek. Lisse: Swets & Zeitlinger, 1998: I.1-I.9. Lindeboom J, Jonker C. Amsterdamse Dementie-Screeningstest (ADS6). In: Bouma A, Mulder J, Lindeboom J, editors. Neuropsychologische diagnostiek: handboek. Lisse: Swets & Zeitlinger, 1998: I.1-I.9.
11.
go back to reference Mulder JL, Dekker PH, Dekker R. Woord-Fluency Test & Figuur-Fluency Test. Handleiding. Leiden: PITS, 2006. Mulder JL, Dekker PH, Dekker R. Woord-Fluency Test & Figuur-Fluency Test. Handleiding. Leiden: PITS, 2006.
12.
go back to reference Crawford JR, Garthwaite PH. Using regression equations built from summary data in the neuropsychological assessment of the individual case. Neuropsychology 2007;21:611-620. Crawford JR, Garthwaite PH. Using regression equations built from summary data in the neuropsychological assessment of the individual case. Neuropsychology 2007;21:611-620.
13.
go back to reference Troyer AK. Normative data for clustering and switching on verbal fluency tasks. Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology 2000;22:370-378. Troyer AK. Normative data for clustering and switching on verbal fluency tasks. Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology 2000;22:370-378.
14.
go back to reference Faust ME, Balota DA. Inhibition, facilitation, and attentional control in dementia of the Alzheimer’s type. The role of unifying principles in cognitive theory development. In: Gorfein DS, MacLeod CM, editors. Inhibition in cognition. Washington, DC: American Psychological Association, 2007: 213-238. Faust ME, Balota DA. Inhibition, facilitation, and attentional control in dementia of the Alzheimer’s type. The role of unifying principles in cognitive theory development. In: Gorfein DS, MacLeod CM, editors. Inhibition in cognition. Washington, DC: American Psychological Association, 2007: 213-238.
15.
go back to reference Sandson J, Albert ML. Perseveration in behavioral neurology. Neurology 1987;37:1736-1741. Sandson J, Albert ML. Perseveration in behavioral neurology. Neurology 1987;37:1736-1741.
16.
go back to reference Pekkala S, Albert ML, Spiro A, Erkinjuntti T. Perseveration in Alzheimer’s disease. Dementia and Geriatric Cognitive Disorders 2008;25:109-114. Pekkala S, Albert ML, Spiro A, Erkinjuntti T. Perseveration in Alzheimer’s disease. Dementia and Geriatric Cognitive Disorders 2008;25:109-114.
17.
go back to reference De Bie SE. Standaardvragen 1987. Voorstellen voor uniformering van vraagstellingen naar achtergrondkenmerken in interviews. Leiden: Vereniging van Onderzoek Instituten, 1987. De Bie SE. Standaardvragen 1987. Voorstellen voor uniformering van vraagstellingen naar achtergrondkenmerken in interviews. Leiden: Vereniging van Onderzoek Instituten, 1987.
18.
go back to reference Verhage F. Intelligentie en leeftijd bij volwassenen en bejaarden. Assen: Van Gorcum, 1964. Verhage F. Intelligentie en leeftijd bij volwassenen en bejaarden. Assen: Van Gorcum, 1964.
19.
go back to reference American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition. Washington, DC: American Psychiatric Association, 1994. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition. Washington, DC: American Psychiatric Association, 1994.
20.
go back to reference Lindeboom J, Jonker C. Amsterdamse Dementie-Screeningstest. Lisse: Swets and Zeitlinger, 1989. Lindeboom J, Jonker C. Amsterdamse Dementie-Screeningstest. Lisse: Swets and Zeitlinger, 1989.
21.
go back to reference Diesfeldt HFA. Constructvaliditeit van enkele tests voor episodisch geheugen in de psychogeriatrie. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2006;37:59-66. Diesfeldt HFA. Constructvaliditeit van enkele tests voor episodisch geheugen in de psychogeriatrie. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2006;37:59-66.
22.
go back to reference Lindeboom J, Koene T, Matto D. De diagnostische waarde van tests voor mentale controle. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 1993;24:105-109. Lindeboom J, Koene T, Matto D. De diagnostische waarde van tests voor mentale controle. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 1993;24:105-109.
23.
go back to reference Grigsby J, Kaye K, Robbins LJ. Reliabilities, norms and factor structure of the Behavioral Dyscontrol Scale. Perceptual and Motor Skills 1992;74:883-892. Grigsby J, Kaye K, Robbins LJ. Reliabilities, norms and factor structure of the Behavioral Dyscontrol Scale. Perceptual and Motor Skills 1992;74:883-892.
24.
go back to reference Diesfeldt HFA. Executive functioning in psychogeriatric patients: scalability and construct validity of the Behavioral Dyscontrol Scale (BDS). International Journal of Geriatric Psychiatry 2004;19:1065-1073. Diesfeldt HFA. Executive functioning in psychogeriatric patients: scalability and construct validity of the Behavioral Dyscontrol Scale (BDS). International Journal of Geriatric Psychiatry 2004;19:1065-1073.
25.
go back to reference Duff Canning SJ, Leach L, Stuss D, Ngo L, Black SE. Diagnostic utility of abbreviated fluency measures in Alzheimer’s disease and vascular dementia. Neurology 2004;62:556-562. Duff Canning SJ, Leach L, Stuss D, Ngo L, Black SE. Diagnostic utility of abbreviated fluency measures in Alzheimer’s disease and vascular dementia. Neurology 2004;62:556-562.
26.
go back to reference Graham NL, Emery T, Hodges JR. Distinctive cognitive profiles in Alzheimer’s disease and subcortical vascular dementia. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry 2004;75:61-71. Graham NL, Emery T, Hodges JR. Distinctive cognitive profiles in Alzheimer’s disease and subcortical vascular dementia. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry 2004;75:61-71.
27.
go back to reference Jonsson Laukka E, Jones S, Small BJ, Fratiglioni L, Bäckman L. Similar patterns of cognitive deficits in the preclinical phases of vascular dementia and Alzheimer’s disease. Journal of the International Neuropsychological Society 2004;10:382-391. Jonsson Laukka E, Jones S, Small BJ, Fratiglioni L, Bäckman L. Similar patterns of cognitive deficits in the preclinical phases of vascular dementia and Alzheimer’s disease. Journal of the International Neuropsychological Society 2004;10:382-391.
28.
go back to reference De Koning I, Luteijn F. Psychometrie. In: Hendriks M, Kessels R, Gorissen M, Schmand B, editors. Neuropsychologische diagnostiek. Amsterdam: Boom, 2006: 103-118. De Koning I, Luteijn F. Psychometrie. In: Hendriks M, Kessels R, Gorissen M, Schmand B, editors. Neuropsychologische diagnostiek. Amsterdam: Boom, 2006: 103-118.
29.
go back to reference De Graaf A, Deelman BG. Cognitieve Screening Test. Lisse: Swets en Zeitlinger, 1991. De Graaf A, Deelman BG. Cognitieve Screening Test. Lisse: Swets en Zeitlinger, 1991.
30.
go back to reference Venneri A, McGeown WJ, Hietanen HM, Guerrini C, Ellis AW, Shanks MF. The anatomical basis of semantic retrieval deficits in early Alzheimer’s disease. Neuropsychologia 2008;46:497-510. Venneri A, McGeown WJ, Hietanen HM, Guerrini C, Ellis AW, Shanks MF. The anatomical basis of semantic retrieval deficits in early Alzheimer’s disease. Neuropsychologia 2008;46:497-510.
31.
go back to reference Gomez RG, White DA. Using verbal fluency to detect very mild dementia of the Alzheimer type. Archives of Clinical Neuropsychology 2006;21:771-775. Gomez RG, White DA. Using verbal fluency to detect very mild dementia of the Alzheimer type. Archives of Clinical Neuropsychology 2006;21:771-775.
32.
go back to reference Grober E, Hall C, McGinn M, Nicholls T, Stanford S, Ehrlich A, et al. Neuropsychological strategies for detecting early dementia. Journal of the International Neuropsychological Society 2008;14:130-142. Grober E, Hall C, McGinn M, Nicholls T, Stanford S, Ehrlich A, et al. Neuropsychological strategies for detecting early dementia. Journal of the International Neuropsychological Society 2008;14:130-142.
33.
go back to reference Skjerve A, Nordhus IH, Engedal K, Pallesen S, Braekhus A, Nygaard HA. Seven minute screen performance in a normal elderly sample. International Journal of Geriatric Psychiatry 2007;22:764-769. Skjerve A, Nordhus IH, Engedal K, Pallesen S, Braekhus A, Nygaard HA. Seven minute screen performance in a normal elderly sample. International Journal of Geriatric Psychiatry 2007;22:764-769.
34.
go back to reference Cummings JL. The one-minute mental status examination. Neurology 2004;62:534-535. Cummings JL. The one-minute mental status examination. Neurology 2004;62:534-535.
35.
go back to reference Deelman BG, Koning-Haanstra M, Liebrand WBG, Van den Burg W. SAN Test. Een afasietest voor auditief taalbegrip en mondeling taalgebruik. Lisse: Swets & Zeitlinger, 1981. Deelman BG, Koning-Haanstra M, Liebrand WBG, Van den Burg W. SAN Test. Een afasietest voor auditief taalbegrip en mondeling taalgebruik. Lisse: Swets & Zeitlinger, 1981.
36.
go back to reference Peters MJV, Ponds RWHM, Van den Ham P, Scheltens P, Verheij FRJ. Detectie van dementie van het Alzheimer type (DAT) met de ’7 Minuten Test’ (7MT). Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2004;35:114-120. Peters MJV, Ponds RWHM, Van den Ham P, Scheltens P, Verheij FRJ. Detectie van dementie van het Alzheimer type (DAT) met de ’7 Minuten Test’ (7MT). Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2004;35:114-120.
37.
go back to reference Baldo JV, Shimamura AP. Letter and category fluency in patients with frontal lobe lesions. Neuropsychology 1998;12:259-267. Baldo JV, Shimamura AP. Letter and category fluency in patients with frontal lobe lesions. Neuropsychology 1998;12:259-267.
38.
go back to reference Possin KL, Filoteo JV, Roesch SC, Zizak V, Rilling LM, Davis JD. Is a perseveration a perseveration? An evaluation of cognitive error types in patients with subcortical pathology. Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology 2005;27:953-966. Possin KL, Filoteo JV, Roesch SC, Zizak V, Rilling LM, Davis JD. Is a perseveration a perseveration? An evaluation of cognitive error types in patients with subcortical pathology. Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology 2005;27:953-966.
39.
go back to reference Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO. Diagnostiek en medicamenteuze behandeling van dementie. Utrecht: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO, 2005. Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO. Diagnostiek en medicamenteuze behandeling van dementie. Utrecht: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO, 2005.
40.
go back to reference Crawford JR. http://www.abdn.ac.uk/~psy086/dept/regdisc.htm. Crawford JR. http://​www.​abdn.​ac.​uk/​~psy086/​dept/​regdisc.​htm.​
41.
go back to reference Crawford JR, Garthwaite PH. Comparing patients’ predicted test scores from a regression equation with their obtained scores: a significance test and point estimate of abnormality with accompanying confidence limits. Neuropsychology 2006;20:259-271. Crawford JR, Garthwaite PH. Comparing patients’ predicted test scores from a regression equation with their obtained scores: a significance test and point estimate of abnormality with accompanying confidence limits. Neuropsychology 2006;20:259-271.
42.
go back to reference Bland M. An introduction to medical statistics. Third edition. Oxford: Oxford University Press, 2000. Bland M. An introduction to medical statistics. Third edition. Oxford: Oxford University Press, 2000.
43.
go back to reference Menard S. Applied logistic regression analysis. Second edition. Thousand Oaks: Sage, 2002. Menard S. Applied logistic regression analysis. Second edition. Thousand Oaks: Sage, 2002.
Metagegevens
Titel
Klinische bruikbaarheid van categoriegebonden woordproductie voor het onderscheiden van dementie en normale cognitieve veroudering
Auteurs
Dr. H. F. A. Diesfeldt
W. van der Elst
J. Jolles
Publicatiedatum
01-04-2009
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie / Uitgave 2/2009
Print ISSN: 0167-9228
Elektronisch ISSN: 1875-6832
DOI
https://doi.org/10.1007/BF03079562

Andere artikelen Uitgave 2/2009

Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 2/2009 Naar de uitgave

Recente onderzoeksliteratuur

Recente onderzoeksliteratuur

Signalementen

Signalementen