Skip to main content
Top
Gepubliceerd in: Gezinstherapie Wereldwijd 2/2024

05-02-2024

Kenmerken van burn-out bij ouders en de gezinscontext: een temporele netwerkbenadering bij moeders

Auteurs: M. Annelise Blanchard, Yorgo Hoebeke, Alexandre Heeren

Gepubliceerd in: Gezinstherapie Wereldwijd | Uitgave 2/2024

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Veel ouders zullen weleens een dag hebben waarop ze oplopen tegen emotionele uitputting, emotionele afstand voelen tot hun kinderen en ze het gevoel hebben dat ze genoeg hebben van het ouderschap. Maar sommige ouders ervaren deze kenmerken in een ernstige mate, en dan is er sprake van een gezondheidsprobleem dat ‘ouderlijke burn-out’ wordt genoemd. Een ouderlijke burn-out ontstaat wanneer ouders chronisch gebukt gaan onder ernstige stress, zonder over voldoende externe en interne hulpbronnen te beschikken (in het vervolg kortweg aangeduid met ‘hulpbronnen’, red.) voor het omgaan daarmee, wat behalve voor de ouder zelf ook tot ongunstige gevolgen kan leiden voor de partner (relatieconflicten bijvoorbeeld) en de kinderen (verwaarlozing en geweld). Het is echter nog niet duidelijk hoe de interacties tussen die problemen er precies uitzien, hoe het ene kenmerk het andere na verloop van tijd uitlokt (zodat ze potentieel steeds ernstiger worden), en hoe deze kenmerken worden beïnvloed door de dagelijkse veranderingen in de gezinscontext. Daarom hebben we voor dit onderzoek een steekproef van vijftig ouders geworven (de hoofdanalyses gingen over 43 moeders met een mede-ouder, de sensitiviteitsanalyses over de hele steekproef) uit de algemene bevolking, met de bedoeling een beeld te krijgen van de hoofdkenmerken van ouderlijke burn-out en de gezinscontext, dagelijks gedurende 56 dagen. Voor het genereren van de netwerkmodellen hebben we Multilevel Vector Autoregressieve modellen gebruikt (mIVAR). De resultaten laten zien dat uitputting bijdraagt aan ouderlijke burn-out: het voorspelt zichzelf en hangt nauw samen met het gevoel er genoeg van te hebben en de kinderen lastig hanteerbaar vinden. Afstand daarentegen hangt hoofdzakelijk negatief samen met het delen van positieve momenten met kinderen. Ook contextuele variabelen hebben interacties met kenmerken van ouderlijke burn-out, en dat illustreert dat het relevant is om ouderschap te onderzoeken binnen de context van het gezinssysteem. Als toekomstig onderzoek de hoofdrol van uitputting bij het ontstaan van een ouderlijke burn-out bevestigt, kan preventie worden gericht op het verminderen van uitputting bij ouders.
Bijlagen
Alleen toegankelijk voor geautoriseerde gebruikers
Voetnoten
1
De term ‘alleenstaande ouder’ verwijst hier naar iemand die het ouderschap niet samen met een andere ouder vervult (die ander kan ook iemand zijn met wie de deelnemer wel de dagelijkse zorg voor de kinderen deelt maar niet samenwoont).
 
2
In de dagelijkse vragenlijst hebben we geen item over ‘gevoel van contrast met vroegere zelf als ouder’ opgenomen; dit is weliswaar een belangrijk onderdeel van een ouderlijke burn-out, maar de definitie ervan impliceert stabiliteit door de tijd (zodat het waarschijnlijk pas verandert over een periode van maanden of nog langer), die niet met dagelijkse vragenlijsten kan worden gevangen.
 
3
Deze items werden geconceptualiseerd, bedacht en uitgeprobeerd binnen de context van de ESM-literatuur, (Experience Sampling Methode) waarbij de vragen gedurende langere tijd één tot meerdere malen per dag worden gesteld. Tijdens deze ontwikkelingsperiode, die gedetailleerd wordt beschreven (en voor peer review is geredigeerd) besloten we dat een frequentie van eenmaal per dag het beste zou zijn, voor de ouders (aangezien veel ouders aangaven dat ze vooral ’s avonds met hun kinderen optrokken) en voor de items inhoudelijk (waarvan we veronderstelden dat ze van dag tot dag zouden verschillen). Aangezien deze items dus slechts eenmaal per dag werden gescoord, beschrijven we de dataverzameling als een ‘dagelijks logboek’ (daily diary), ook al waren de items zelf ontwikkeld binnen de context van de ESM-literatuur.
 
Literatuur
go back to reference Beck, A. T., Steer, R. A., & Brown, G. K. (1996). Manual for the Beck depression Inventory-II. Psychological Corporation. Beck, A. T., Steer, R. A., & Brown, G. K. (1996). Manual for the Beck depression Inventory-II. Psychological Corporation.
go back to reference Blanchard, M. A., Revol, J., Hoebeke, Y., Roskam, I., Mikolajczak, M., & Heeren, A. (2022b). On the temporal nature of parental burnout: development of an experience sampling methodology (ESM) tool to assess parental burnout and its related ever-changing family context. PsyArXiv. https://doi.org/10.31234/osf.io/a95rh.CrossRef Blanchard, M. A., Revol, J., Hoebeke, Y., Roskam, I., Mikolajczak, M., & Heeren, A. (2022b). On the temporal nature of parental burnout: development of an experience sampling methodology (ESM) tool to assess parental burnout and its related ever-changing family context. PsyArXiv. https://​doi.​org/​10.​31234/​osf.​io/​a95rh.CrossRef
go back to reference Brianda, M. E., Roskam, I., Gross, J. J., Franssen, A., Kapala, F., Gérard, F., & Mikolajczak, M. (2020). Treating parental burnout: Impact of two treatment modalities on burnout symptoms, emotions, hair cortisol, and parental neglect and violence. Psychotherapy and Psychosomatics, 59(5), 330–332. https://doi.org/10.1159/000506354.CrossRef Brianda, M. E., Roskam, I., Gross, J. J., Franssen, A., Kapala, F., Gérard, F., & Mikolajczak, M. (2020). Treating parental burnout: Impact of two treatment modalities on burnout symptoms, emotions, hair cortisol, and parental neglect and violence. Psychotherapy and Psychosomatics, 59(5), 330–332. https://​doi.​org/​10.​1159/​000506354.CrossRef
go back to reference Hays, S. (1996). The cultural contradictions of motherhood. Yale University Press. Hays, S. (1996). The cultural contradictions of motherhood. Yale University Press.
go back to reference Kirtley, O. J., Lafit, G., Achterhof, R., Hiekkaranta, A. P., & Myin-Germeys, I. (2021). Making the black box transparent: A template and tutorial for registration of studies using experience-sampling methods. Advances in Methods and Practices in Psychological Science, 4(1), 1–16. https://doi.org/10.1177/2515245920924686.CrossRef Kirtley, O. J., Lafit, G., Achterhof, R., Hiekkaranta, A. P., & Myin-Germeys, I. (2021). Making the black box transparent: A template and tutorial for registration of studies using experience-sampling methods. Advances in Methods and Practices in Psychological Science, 4(1), 1–16. https://​doi.​org/​10.​1177/​2515245920924686​.CrossRef
go back to reference Lee, R. T., & Ashforth, B. E. (1993). A longitudinal study of burnout among supervisors and managers: Comparisons between the Leiter and Maslach (1988) and Golembiewski et al. (1986) Models. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 54(3), 369–398. https://doi.org/10.1006/obhd.1993.1016.CrossRef Lee, R. T., & Ashforth, B. E. (1993). A longitudinal study of burnout among supervisors and managers: Comparisons between the Leiter and Maslach (1988) and Golembiewski et al. (1986) Models. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 54(3), 369–398. https://​doi.​org/​10.​1006/​obhd.​1993.​1016.CrossRef
go back to reference Leiter, M. P. (1993). Burnout as a developmental process: Consideration of models. In W. Schaufeli, C. Maslach & T. Marek (red.), Professional burnout: Recent developments in theory and research (pag. 237–250). Taylor & Francis. Leiter, M. P. (1993). Burnout as a developmental process: Consideration of models. In W. Schaufeli, C. Maslach & T. Marek (red.), Professional burnout: Recent developments in theory and research (pag. 237–250). Taylor & Francis.
go back to reference Malinen, K., Rönkä, A., Sevón, E., & Schoebi, D. (2017). The difficulty of being a professional, a parent, and a spouse on the same day: daily spillover of workplace interactions on parenting, and the role of spousal support. Journal of Prevention & Intervention in the Community, 45(3), 156–167. https://doi.org/10.1080/10852352.2016.1198121.CrossRef Malinen, K., Rönkä, A., Sevón, E., & Schoebi, D. (2017). The difficulty of being a professional, a parent, and a spouse on the same day: daily spillover of workplace interactions on parenting, and the role of spousal support. Journal of Prevention & Intervention in the Community, 45(3), 156–167. https://​doi.​org/​10.​1080/​10852352.​2016.​1198121.CrossRef
go back to reference Roskam, I., Aguiar, J., Akgun, E., Arikan, G., Artavia, M., Avalosse, H., Aunola, K., Bader, M., Bahali, C., Barham, E. J., Besson, E., Beyers, W., Boujut, E., Brianda, M. E., Brytek-Matera, A., Carbonneau, N., Cesar, F., Chen, B.-B., Dorard, G., & Mikolajczak, M. (2021). Parental burnout around the globe: a 42-country study. Affective Science, 2(1), 58–79. https://doi.org/10.1007/s42761-020-00028-4.CrossRefPubMedPubMedCentral Roskam, I., Aguiar, J., Akgun, E., Arikan, G., Artavia, M., Avalosse, H., Aunola, K., Bader, M., Bahali, C., Barham, E. J., Besson, E., Beyers, W., Boujut, E., Brianda, M. E., Brytek-Matera, A., Carbonneau, N., Cesar, F., Chen, B.-B., Dorard, G., & Mikolajczak, M. (2021). Parental burnout around the globe: a 42-country study. Affective Science, 2(1), 58–79. https://​doi.​org/​10.​1007/​s42761-020-00028-4.CrossRefPubMedPubMedCentral
Metagegevens
Titel
Kenmerken van burn-out bij ouders en de gezinscontext: een temporele netwerkbenadering bij moeders
Auteurs
M. Annelise Blanchard
Yorgo Hoebeke
Alexandre Heeren
Publicatiedatum
05-02-2024
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Gezinstherapie Wereldwijd / Uitgave 2/2024
Print ISSN: 1566-0206
Elektronisch ISSN: 1876-5874
DOI
https://doi.org/10.1007/s12440-024-00215-w

Andere artikelen Uitgave 2/2024

Gezinstherapie Wereldwijd 2/2024 Naar de uitgave

Ten geleide

Ten geleide