Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander artikel

Gepubliceerd in: Bijblijven 8/2018

20-09-2018

Integrale psychiatrie: theorie en praktijk

Auteurs: Dr. Rogier Hoenders, Prof. dr. Stynke Castelein

Gepubliceerd in: Bijblijven | Uitgave 8/2018

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Eind jaren negentig werd door een Amerikaans consortium van acht academische ziekenhuizen een nieuw concept gelanceerd: integrale geneeskunde (‘integrative medicine’). Integrale geneeskunde stelt 1) de therapeutische relatie tussen patiënt en hulpverlener weer centraal; 2) kijkt naar de gehele mens; 3) maakt op basis van de drie principes van evidence-based medicine (EBM: bewijs voor effectiviteit, professionele expertise en wensen en voorkeuren patiënt) gebruik van alle geschikte therapeutische benaderingen, gezondheidszorgprofessionals en disciplines om zo; 4) tot een optimale gezondheid en een optimaal herstel te komen. Vandaag de dag zijn 74 medisch-academische gezondheidscentra (waaronder Harvard, Stanford, Mayo Clinic) actief lid van het consortium.
In 2007 werd integrale geneeskunde binnen de Nederlandse geestelijke gezondheidszorg (integrale psychiatrie) door het Centrum Integrale Psychiatrie (CIP) van Lentis geïntroduceerd. Sindsdien is er sprake van een gestage groei. De belangstelling voor integrale geneeskunde en integrale psychiatrie groeit, doordat het elementen bevat die steeds meer ingang vinden in de geneeskunde zoals samen beslissen, de patiënt centraal, een persoonlijke benadering, focus op gezonde leefstijl, positieve gezondheid en omdat het aansluit bij de tijdgeest.
Een integrale benadering binnen de (geestelijke) gezondheidszorg is van belang, omdat deze mogelijk oplossingen biedt voor de hedendaagse problemen in de (geestelijke) gezondheidszorg. In de integrale psychiatrie wordt, naast reguliere behandelingen, veel aandacht besteed aan een gezonde leefstijl en wordt onder strikte voorwaarden een selectie van complementaire behandelwijzen toegepast. Alternatieve behandelingen worden niet aangeboden, maar patiënten die dat wensen krijgen wel advies aan de hand van kwaliteitscriteria. Het CIP heeft hiervoor een protocol opgesteld. Tevens wil het CIP de patiënt zo beschermen tegen kwakzalverij, misbruik en valse hoop. De methodiek staat in Nederland echter nog in de kinderschoenen en wordt daarom steeds vergezeld van wetenschappelijke evaluatie en onderzoek. In deze bijdrage worden de theorie en praktijk van integrale psychiatrie en het onderzoek naar uitkomsten toegelicht en geïllustreerd aan de hand van een casus.
Literatuur
11.
go back to reference Bracken P, Thomas P, Timimi S, Asen E, Behr G, Beuster C, Bhunnoo S, Browne I, Chhina N, Double D, Downer S, Evans C, Fernando S, Garland MR, Hopkins W, Huws R, Johnson B, Martindale B, Middleton H, Moldavsky D, Moncrieff J, Mullins S, Nelki J, Pizzo M, Rodger J, Smyth M, Summerfield D, Wallace J, Yeomans D. Psychiatry beyond the current paradigm. Br J Psychiatry. 2012;201(6):430–4. https://​doi.​org/​10.​1192/​bjp.​bp.​112.​109447. CrossRefPubMed Bracken P, Thomas P, Timimi S, Asen E, Behr G, Beuster C, Bhunnoo S, Browne I, Chhina N, Double D, Downer S, Evans C, Fernando S, Garland MR, Hopkins W, Huws R, Johnson B, Martindale B, Middleton H, Moldavsky D, Moncrieff J, Mullins S, Nelki J, Pizzo M, Rodger J, Smyth M, Summerfield D, Wallace J, Yeomans D. Psychiatry beyond the current paradigm. Br J Psychiatry. 2012;201(6):430–4. https://​doi.​org/​10.​1192/​bjp.​bp.​112.​109447. CrossRefPubMed
12.
go back to reference Denys D. Dit is het moment voor vernieuwing. Med Spec. 2016;1:12–4. Denys D. Dit is het moment voor vernieuwing. Med Spec. 2016;1:12–4.
13.
go back to reference Delespaul P, Milo M, Schalken F, Boevink W, Os J van. Goede GGZ! Nieuwe concepten, aangepaste taal en betere organisatie. Leusden: Diagnosis uitgevers; 2016. Delespaul P, Milo M, Schalken F, Boevink W, Os J van. Goede GGZ! Nieuwe concepten, aangepaste taal en betere organisatie. Leusden: Diagnosis uitgevers; 2016.
15.
go back to reference Dehue T. De depressie epidemie. Amsterdam: Uitgeverij Olympus; 2010. Dehue T. De depressie epidemie. Amsterdam: Uitgeverij Olympus; 2010.
16.
go back to reference Os J van. De DSM-5 voorbij: persoonlijke diagnose in een nieuwe ggz. Leusden: Diagnosis Publishers; 2014. Os J van. De DSM-5 voorbij: persoonlijke diagnose in een nieuwe ggz. Leusden: Diagnosis Publishers; 2014.
17.
go back to reference Hoenders HJR. Integrative psychiatry: conceptual foundation, implementation and effectiveness. Groningen: Rijksuniversiteit; 2014a. Doctoral thesis. Hoenders HJR. Integrative psychiatry: conceptual foundation, implementation and effectiveness. Groningen: Rijksuniversiteit; 2014a. Doctoral thesis.
21.
go back to reference Egger G, Binns A, Rossner S. Lifestyle medicine. Sydney: McGraw-Hill; 2008. Egger G, Binns A, Rossner S. Lifestyle medicine. Sydney: McGraw-Hill; 2008.
23.
go back to reference Lake J. Textbook for integrative mental health. Stuttgart: Thieme; 2007. Lake J. Textbook for integrative mental health. Stuttgart: Thieme; 2007.
24.
go back to reference Reisinger Walker E, McGee RE, Druss BG. Mortality in mental disorders and global disease burden implications; a systematic review and meta-analysis. JAMA Psychiatry. 2015;72(4):334–41. CrossRef Reisinger Walker E, McGee RE, Druss BG. Mortality in mental disorders and global disease burden implications; a systematic review and meta-analysis. JAMA Psychiatry. 2015;72(4):334–41. CrossRef
25.
26.
go back to reference Sarris J, Moylan S, Camfield DA, Pase MP, Mischoulon D, Berk M, et al. Complementary medicine, exercise, meditation, diet, and lifestyle modification for anxiety disorders: a review of current evidence. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine: ECAM. 2012. pag. 809653. Sarris J, Moylan S, Camfield DA, Pase MP, Mischoulon D, Berk M, et al. Complementary medicine, exercise, meditation, diet, and lifestyle modification for anxiety disorders: a review of current evidence. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine: ECAM. 2012. pag. 809653.
28.
go back to reference Ornish D. Intensive lifestyle changes and health reform. Lancet Oncol. 2009;10(7):638–9. CrossRef Ornish D. Intensive lifestyle changes and health reform. Lancet Oncol. 2009;10(7):638–9. CrossRef
29.
go back to reference Yusuf S, Hawken S, Ounpuu S, Dans T, Avezum A, Lanas F, et al. Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): case-control study. Lancet. 2004;364(9438):937–52. CrossRef Yusuf S, Hawken S, Ounpuu S, Dans T, Avezum A, Lanas F, et al. Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): case-control study. Lancet. 2004;364(9438):937–52. CrossRef
30.
go back to reference Ruiz-Nunez B, Pruimboom L, Dijck-Brouwer DA, Muskiet FA. Lifestyle and nutritional imbalances associated with western diseases: Causes and consequences of chronic systemic low-grade inflammation in an evolutionary context. J Nutr Biochem. 2013;24(7):1183–201. CrossRef Ruiz-Nunez B, Pruimboom L, Dijck-Brouwer DA, Muskiet FA. Lifestyle and nutritional imbalances associated with western diseases: Causes and consequences of chronic systemic low-grade inflammation in an evolutionary context. J Nutr Biochem. 2013;24(7):1183–201. CrossRef
32.
go back to reference Willett WC. Balancing life-style and genomics research for disease prevention. Science. 2002;296(5568):695–8. CrossRef Willett WC. Balancing life-style and genomics research for disease prevention. Science. 2002;296(5568):695–8. CrossRef
33.
go back to reference Ornish D, Weidner G, Fair WR, Marlin R, Pettengill EB, Raisin CJ, et al. Intensive lifestyle changes may affect the progression of prostate cancer. J Urol. 2005;174(3):1065–9. discussion 1069–70. CrossRef Ornish D, Weidner G, Fair WR, Marlin R, Pettengill EB, Raisin CJ, et al. Intensive lifestyle changes may affect the progression of prostate cancer. J Urol. 2005;174(3):1065–9. discussion 1069–70. CrossRef
34.
go back to reference Ornish D, Brown SE, Scherwitz LW, Billings JH, Armstrong WT, Ports TA, et al. Can lifestyle changes reverse coronary heart disease? The Lifestyle Heart Trial. Lancet. 1990;336(8708):129–33. CrossRef Ornish D, Brown SE, Scherwitz LW, Billings JH, Armstrong WT, Ports TA, et al. Can lifestyle changes reverse coronary heart disease? The Lifestyle Heart Trial. Lancet. 1990;336(8708):129–33. CrossRef
36.
go back to reference Henderson DC. Managing weight gain and metabolic issues in patients treated with atypical antipsychotics. J Clin Psychiatry. 2008;69(2):e4–e4. CrossRef Henderson DC. Managing weight gain and metabolic issues in patients treated with atypical antipsychotics. J Clin Psychiatry. 2008;69(2):e4–e4. CrossRef
37.
go back to reference Schuch FB, Vancampfort D, Richards J, et al. Exercise as a treatment for depression: a meta-analysis adjusting for publication bias. J Psychiatr Res. 2016;77:42–51. CrossRef Schuch FB, Vancampfort D, Richards J, et al. Exercise as a treatment for depression: a meta-analysis adjusting for publication bias. J Psychiatr Res. 2016;77:42–51. CrossRef
38.
go back to reference Jacka F, O’Neil A, Opie R, Itsiopoulos C, Cotton S, Mohebbi M, Castle D, Dash S, Mihalopoulos C, Chatterton ML, Brazionis L, Dean OM, Hodge AM, Berk M. A randomised controlled trial of dietary improvement for adults with major depression (the ‘SMILES’ trial). BMC Med. 2017;15:23. CrossRef Jacka F, O’Neil A, Opie R, Itsiopoulos C, Cotton S, Mohebbi M, Castle D, Dash S, Mihalopoulos C, Chatterton ML, Brazionis L, Dean OM, Hodge AM, Berk M. A randomised controlled trial of dietary improvement for adults with major depression (the ‘SMILES’ trial). BMC Med. 2017;15:23. CrossRef
39.
go back to reference Pischke CR, Frenda SJ, Ornish D, Weidner G. Lifestyle changes are related to reductions in depression in persons with elevated coronary risk factors. Psychol Health. 2010;29:1–24. CrossRef Pischke CR, Frenda SJ, Ornish D, Weidner G. Lifestyle changes are related to reductions in depression in persons with elevated coronary risk factors. Psychol Health. 2010;29:1–24. CrossRef
42.
go back to reference Hoenders HJR, Appelo MT, Milders CFA. Complementaire en Alternatieve Geneeswijzen (CAG) en psychiatrie; meningen van patiënten en psychiaters. Tijdschr Psychiatr. 2006;48(9):733–7. PubMed Hoenders HJR, Appelo MT, Milders CFA. Complementaire en Alternatieve Geneeswijzen (CAG) en psychiatrie; meningen van patiënten en psychiaters. Tijdschr Psychiatr. 2006;48(9):733–7. PubMed
43.
go back to reference Bystritsky A, Hovav S, Sherbourne C, Stein MB, Rose RD, Campbell-Sills L, Golinelli D, Sullivan G, Craske MG, Roy-Byrne PP. Use of complementary and alternative medicine in a large sample of anxiety patients. Psychosomatics. 2012;53(3):266–72. CrossRef Bystritsky A, Hovav S, Sherbourne C, Stein MB, Rose RD, Campbell-Sills L, Golinelli D, Sullivan G, Craske MG, Roy-Byrne PP. Use of complementary and alternative medicine in a large sample of anxiety patients. Psychosomatics. 2012;53(3):266–72. CrossRef
45.
go back to reference Kessler RC, Soukup J, Davis RB, Foster DF, Wilkey SA, Van Rompay MI, Eisenberg DM. The use of complementary and alternative therapies to treat anxiety and depression in the United States. Am J Psychiatry. 2001;158(2):289–94. CrossRef Kessler RC, Soukup J, Davis RB, Foster DF, Wilkey SA, Van Rompay MI, Eisenberg DM. The use of complementary and alternative therapies to treat anxiety and depression in the United States. Am J Psychiatry. 2001;158(2):289–94. CrossRef
47.
go back to reference European Parliament. Resolution on the status of non-conventional medicine [‘Resolutie over de status van de niet-conventionele geneeskunde’] A4-0075/97. PB. Nr. C 182 van 16/06/1997. 1997. http://​www.​europarl.​europa.​eu/​. Geraadpleegd op: 22 aug 2013. European Parliament. Resolution on the status of non-conventional medicine [‘Resolutie over de status van de niet-conventionele geneeskunde’] A4-0075/97. PB. Nr. C 182 van 16/06/1997. 1997. http://​www.​europarl.​europa.​eu/​. Geraadpleegd op: 22 aug 2013.
49.
go back to reference World Health Organization. WHO strategy traditional medicine 2013–2017. 2013. World Health Organization. WHO strategy traditional medicine 2013–2017. 2013.
50.
go back to reference Robinson A, McGrail MR. Disclosure of CAM use to medical practitioners: a review of qualitative and quantitative studies. Complement Ther Med. 2004;12(2–3):90–8. CrossRef Robinson A, McGrail MR. Disclosure of CAM use to medical practitioners: a review of qualitative and quantitative studies. Complement Ther Med. 2004;12(2–3):90–8. CrossRef
51.
go back to reference Coulter ID, Willis EM. The rise and rise of complementary and alternative medicine: a sociological perspective. Med J Aust. 2004;180:587–9. PubMed Coulter ID, Willis EM. The rise and rise of complementary and alternative medicine: a sociological perspective. Med J Aust. 2004;180:587–9. PubMed
52.
go back to reference Gerbard P, Muskin, Brown R. Complementary and integrative treatments in psychiatric practice. New York: American Psychiatric Association Pub; 2017. Gerbard P, Muskin, Brown R. Complementary and integrative treatments in psychiatric practice. New York: American Psychiatric Association Pub; 2017.
53.
go back to reference Hoenders HJR, Bartels-Velthuis AA, Vollbehr NK, Bruggeman R, Knegtering H, De Jong JTVM. Natural medicines in schizophrenia: a systematic review. J Nerv Ment Dis. 2018;206:81–101. CrossRef Hoenders HJR, Bartels-Velthuis AA, Vollbehr NK, Bruggeman R, Knegtering H, De Jong JTVM. Natural medicines in schizophrenia: a systematic review. J Nerv Ment Dis. 2018;206:81–101. CrossRef
54.
go back to reference Ernst E. UK government funds CAM research. Fact. 2003;8:397–401. Ernst E. UK government funds CAM research. Fact. 2003;8:397–401.
55.
go back to reference Crone CC, Wise TN. Complementary medicine. In: Muskin PR, redactie. Complementary and alternative medicine and psychiatry. Washington, DC / London: American Psychiatric Press; 2000. pag. 199–240. Crone CC, Wise TN. Complementary medicine. In: Muskin PR, redactie. Complementary and alternative medicine and psychiatry. Washington, DC / London: American Psychiatric Press; 2000. pag. 199–240.
56.
go back to reference Sarnat RL, Winterstein J. Clinical and cost outcomes of an integrative medicine IPA. J Manipulative Physiol Ther. 2004;27(5):336–47. CrossRef Sarnat RL, Winterstein J. Clinical and cost outcomes of an integrative medicine IPA. J Manipulative Physiol Ther. 2004;27(5):336–47. CrossRef
57.
go back to reference Werf-Kok E van der, Duncan L, Flotow P von, Baars EW. Do NHS GP surgeries employing GPs additionally trained in Integrative or Complementary Medicine have lower antibiotic prescribing rates? Retrospective cross-sectional analysis of national primary care prescribing data in England in 2016. BMJ Open. 2018;8(3):e20488. https://​doi.​org/​10.​1136/​bmjopen-2017-020488. CrossRef Werf-Kok E van der, Duncan L, Flotow P von, Baars EW. Do NHS GP surgeries employing GPs additionally trained in Integrative or Complementary Medicine have lower antibiotic prescribing rates? Retrospective cross-sectional analysis of national primary care prescribing data in England in 2016. BMJ Open. 2018;8(3):e20488. https://​doi.​org/​10.​1136/​bmjopen-2017-020488. CrossRef
59.
go back to reference Boon H, Verhoef M, O’Hara D. Integrative healthcare: arriving at a working definition. Altern Ther. 2004;10(5):48–56. Boon H, Verhoef M, O’Hara D. Integrative healthcare: arriving at a working definition. Altern Ther. 2004;10(5):48–56.
60.
go back to reference Hoenders HJR, Appelo MT, Brink EH van den, Hartogs BMA, Jong JTVM de. Protocol voor complementaire en alternatieve geneeswijzen; naar een verantwoorde toepassing binnen de ggz. Tijdschr Psychiatr. 2010;52(5):343–8. PubMed Hoenders HJR, Appelo MT, Brink EH van den, Hartogs BMA, Jong JTVM de. Protocol voor complementaire en alternatieve geneeswijzen; naar een verantwoorde toepassing binnen de ggz. Tijdschr Psychiatr. 2010;52(5):343–8. PubMed
61.
go back to reference Hoenders HJR, Ploeg K van der, Steffek E, Hartogs B. Lifestyle [Leefstijl]. In: Heycop ten Ham B, Hulsbergen M, Bohlmeijer E, redactie. Transdiagnostische factoren: theorie, onderbouwing en behandeling. Amsterdam: Boom; 2014b. Hoenders HJR, Ploeg K van der, Steffek E, Hartogs B. Lifestyle [Leefstijl]. In: Heycop ten Ham B, Hulsbergen M, Bohlmeijer E, redactie. Transdiagnostische factoren: theorie, onderbouwing en behandeling. Amsterdam: Boom; 2014b.
62.
go back to reference Hoenders HJR, Bos EH, Bartels-Velthuis AA, Vollbehr NK, Ploeg K van der, Jonge P de, Jong JTVM de. Pitfalls in the assessment, analysis, and interpretation of routine outcome monitoring (ROM) data; results from an outpatient clinic for integrative mental health. Adm Policy Ment Health Ment Health Serv Res. 2013; https://​doi.​org/​10.​1007/​s10488-013-0511-7. CrossRef Hoenders HJR, Bos EH, Bartels-Velthuis AA, Vollbehr NK, Ploeg K van der, Jonge P de, Jong JTVM de. Pitfalls in the assessment, analysis, and interpretation of routine outcome monitoring (ROM) data; results from an outpatient clinic for integrative mental health. Adm Policy Ment Health Ment Health Serv Res. 2013; https://​doi.​org/​10.​1007/​s10488-013-0511-7. CrossRef
63.
go back to reference Hoenders HJR, Booij S, Knegtering H, Brink H van den. Mindfulness in de opleiding tot psychiater; een pilot studie. Tijdschr Psychiatr. 2016;58(11):809–13. PubMed Hoenders HJR, Booij S, Knegtering H, Brink H van den. Mindfulness in de opleiding tot psychiater; een pilot studie. Tijdschr Psychiatr. 2016;58(11):809–13. PubMed
66.
go back to reference Bos J, Bartels AA, Bais L, Hoenders HJR. A controlled trial of the effects of mindfulness on resilience and anxiety and depression in a heterogenous psychiatric outpatient clinic (in voorbereiding) Bos J, Bartels AA, Bais L, Hoenders HJR. A controlled trial of the effects of mindfulness on resilience and anxiety and depression in a heterogenous psychiatric outpatient clinic (in voorbereiding)
68.
go back to reference Groen RN, Clercq N de, Nieuwdorp M, Hoenders HJR, Groen AK. Gut microbiota, metabolism and psychopathology: A critical review and novel perspectives. Crit Rev Clin Lab Sci. 2018;55(4):283. CrossRef Groen RN, Clercq N de, Nieuwdorp M, Hoenders HJR, Groen AK. Gut microbiota, metabolism and psychopathology: A critical review and novel perspectives. Crit Rev Clin Lab Sci. 2018;55(4):283. CrossRef
69.
go back to reference Vollbehr, NK, Hoenders HJR, Bartels-Velthuis AA, Nauta MH, Castelein D, Schroevers M, Stant AD, Jong PJ de, Ostafin BD. A yoga-based intervention for young women with major depressive disorder: design of a randomized controlled trial (onder review). Vollbehr, NK, Hoenders HJR, Bartels-Velthuis AA, Nauta MH, Castelein D, Schroevers M, Stant AD, Jong PJ de, Ostafin BD. A yoga-based intervention for young women with major depressive disorder: design of a randomized controlled trial (onder review).
70.
go back to reference Booij S, Hoenders HJR. Lavender for anxiety disorders: a time series analysis of EMS data of five patients with chronic anxiety (in voorbereiding). Booij S, Hoenders HJR. Lavender for anxiety disorders: a time series analysis of EMS data of five patients with chronic anxiety (in voorbereiding).
71.
go back to reference Ornish D, Scherwitz LW, Billings JH, Brown SE, Gould KL, Merritt TA, et al. Intensive lifestyle changes for reversal of coronary heart disease. JAMA. 1998;280(23):2001–7. CrossRef Ornish D, Scherwitz LW, Billings JH, Brown SE, Gould KL, Merritt TA, et al. Intensive lifestyle changes for reversal of coronary heart disease. JAMA. 1998;280(23):2001–7. CrossRef
Metagegevens
Titel
Integrale psychiatrie: theorie en praktijk
Auteurs
Dr. Rogier Hoenders
Prof. dr. Stynke Castelein
Publicatiedatum
20-09-2018
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Bijblijven / Uitgave 8/2018
Print ISSN: 0168-9428
Elektronisch ISSN: 1876-4916
DOI
https://doi.org/10.1007/s12414-018-0345-z