Skip to main content
main-content
Top

Over dit boek

Het Informatorium voor voeding en diëtetiek is een systematisch naslagwerk met alles wat men moet weten op het gebied van voeding en diëtetiek. Dit standaardwerk voor iedere diëtist is online toegankelijk gemaakt via een geavanceerd zoeksysteem, waardoor men altijd snel en efficiënt antwoorden op vragen vindt over voeding en diëtetiek.

Inhoudsopgave

Voorwerk

1. Coeliakie bij kinderen

Augustus 2016
Samenvatting
Mensen die aan coeliakie lijden hebben een intolerantie voor gluten en moeten een glutenvrij dieet volgen. Het is niet precies bekend hoe coeliakie ontstaat, maar het is wel duidelijk dat zowel genetische factoren als omgevingsfactoren een rol spelen. De ziekte komt in Nederland voor bij ten minste één op de honderdvijftig personen, al zijn er nog altijd veel niet-herkende gevallen. De klinische verschijningsvorm van coeliakie is in de loop der tijd veranderd en kent een grote verscheidenheid. De klassieke symptomen (diarree, vermoeidheid, gewichtsverlies en buikpijn) komen bij niet meer dan 1/3 van de pas gediagnosticeerde volwassenen voor (Spijkerman et al. 2016). In dit hoofdstuk wordt besproken wat de verschijnselen van de ziekte zijn bij kinderen en waardoor deze veroorzaakt worden. De diagnose wordt bij volwassenen gesteld op basis van een biopt uit de dunne darm. Voor kinderen is dit onderzoek niet altijd meer nodig bij het stellen van de diagnose. De behandeling bestaat uit een levenslang glutenvrij dieet. Dit is niet eenvoudig omdat veel producten verborgen gluten bevatten en omdat er contaminatie met gluten kan optreden. De diëtist begeleidt en motiveert de patiënt en geeft informatie over glutenvrije producten. Ook de Nederlandse Coeliakie Vereniging, hun Diëtisten Netwerk Coeliakie en het Diëtisten Info Netwerk Coeliakie (DINC) kunnen hierbij een rol spelen.
J. Drenth

2. Diabetes mellitus bij volwassenen

Augustus 2016
Samenvatting
Diabetes mellitus is de benaming van ziektebeelden die een verhoging van het bloedglucosegehalte als gemeenschappelijk kenmerk hebben. Complicaties van diabetes mellitus kunnen de kwaliteit van leven van de patiënt nadelig beïnvloeden. In dit hoofdstuk wordt de lezer geïnformeerd over het ziektebeeld diabetes mellitus en de behandelmogelijkheden, in het bijzonder de voedingstherapie. Om het ontstaan van diabetescomplicaties te voorkomen, uit te stellen of de progressie af te remmen is een adequate behandeling van de diabetes van belang. De behandeling omvat leefstijladviezen, waaronder voedingsadviezen en medicatie. In dit hoofdstuk wordt duidelijk waaraan een optimale voeding voor diabetespatiënten volgens de huidige inzichten moet voldoen. Naar middelen en mogelijkheden om de behandeling verder te optimaliseren, diabetes te genezen of voorkomen, is veel onderzoek gaande.
E. R. G. Kuipers

3. Screenen op ondervoeding bij volwassenen

Augustus 2016
Samenvatting
Het probleem van aan ouderdom en ziekte gerelateerde ondervoeding is in alle sectoren van de Nederlandse gezondheidszorg groot. Het streven is om (dreigende) ondervoeding tijdig te herkennen. Na de herkenning volgt diagnosestelling en een behandeling op maat, gericht op verbetering van voedingsinname, behoud (of toename) van gewicht, spiermassa en kwaliteit van leven en afname van het aantal complicaties, opnameduur en mortaliteit. Er zijn verschillende screeningsinstrumenten beschikbaar voor de verschillende sectoren van de zorg om (dreigende) ondervoeding te herkennen. Voor de ziekenhuispopulatie wordt de SNAQ of de MUST aanbevolen. Voor de polikliniek is berekening van BMI en gewichtsverlies de standaard. Voor de verpleeg- en verzorgingshuizen geldt de SNAQRC en voor ouderen in de eerstelijnszorg en thuiszorg de SNAQ65+. Voor patiënten in revalidatiecentra bleek de SNAQ65+ het meest geschikt.
H. M. Kruizenga, E. Leistra, E. Naumann

4. Voeding en immunologie

Augustus 2016
Samenvatting
De mens wordt voortdurend blootgesteld aan de bedreigingen van ziekmakende stoffen, levende ziekteverwekkers uit de buitenwereld en afwijkende cellen in het lichaam zelf. Om die te bestrijden is het immuunsysteem ontwikkeld. Immuniteit is gedefinieerd als de weerstand van het lichaam tegen specifieke infecterende bestanddelen (pathogenen). Het immuunsysteem kan worden onderverdeeld in twee interactieve systemen: aangeboren (niet-specifieke) en verworven (specifieke) afweermechanismen. Beide systemen maken ongewenste indringers onschadelijk door middel van een ontstekingsreactie. Er zijn vier fasen: herkenning, acute cellulaire respons, chronische cellulaire respons en resolutie. Het lichaam reageert echter niet altijd adequaat: er treedt een immuunrespons op terwijl dat niet nodig is of de immuunrespons is veel te sterk. Er is dan sprake van overgevoeligheid, allergie of auto-immuniteit. Het immuunsysteem ondergaat gedurende het leven allerlei veranderingen. Ook de leefstijl en verschillende aandoeningen zijn hierop van invloed. De samenstelling van de voeding is belangrijk voor het behoud van een actief en specifiek immuunsysteem. De vatbaarheid voor ziekten wordt door de algehele voedingstoestand van het individu beïnvloed en een volwaardig dieet bevat alle benodigde macro- en micronutriënten. Variaties hierin beïnvloeden de natuurlijke werking van de immuunrespons.
E. Claassen, E. Pronker

5. Voeding bij dunnedarmaandoeningen

Augustus 2016
Samenvatting
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op diverse frequent en minder frequent voorkomende dunnedarmaandoeningen. Gezien de belangrijke functie van de dunne darm bij de vertering en absorptie is goed voor te stellen dat dunnedarmaandoeningen grote gevolgen kunnen hebben voor de voedingstoestand van patiënten. Het risico op het ontstaan van ondervoeding en/of deficiënties is groot door bijvoorbeeld vergrote verliezen of een verminderde absorptiecapaciteit. Om dit alles goed in kaart te brengen is de diagnostische fase, waarbij bijvoorbeeld door fecesanalyse de verliezen beter geobjectiveerd kunnen worden, erg belangrijk. Hierop dient de dieetbehandeling afgestemd te worden.
L. van der Aa, C. Bijl
Meer informatie