Skip to main content
Top
Gepubliceerd in:

01-03-2013 | Artikelen

Infectieziektepreventie onder harddrugsgebruikers

Inzichten en vraagstukken

Auteurs: Anouk de Gee, Petra Havinga, Ineke Baas, Agnes van der Poel

Gepubliceerd in: Verslaving | Uitgave 1/2013

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

In de jaren tachtig van de vorige eeuw ontpopte Nederland zich als een voorloper op het gebied van ‘harm reduction’ in de strijd tegen aids. Inmiddels is de gezondheid van harddrugsgebruikers verbeterd en de incidentie van infectieziekten binnen deze populatie ingeperkt. Toch blijft extra aandacht voor infectieziekten nodig bij deze kwetsbare groep. Dit artikel onderstreept het belang van infectieziektepreventie en -zorg en schetst de rol van de verslavingszorg daarin aan de hand van vier fasen (preventie, actief testen, behandeling, nazorg). Veel infecties, zoals hiv en hepatitis, brengen vage klachten met zich mee, die zonder actief testbeleid gemakkelijk onopgemerkt blijven. Goede voorlichting, actief uitvragen van risicogedrag en counselingsvaardigheden van artsen en verpleegkundigen zijn voorwaarden voor een succesvol beleid op actief testen en indien nodig behandeling. De verslavingszorg staat voor de uitdaging om, ondanks het politieke en economische klimaat, infectieziektepreventie en actief testen op de kaart te zetten en te houden.
Voetnoten
1
1 Voor informatie over de activiteiten en producten van het Netwerk Infectieziekten & Harm Reduction zie www.​trimbos.​nl/​onderwerpen/​preventie/​harmreduction-infectieziekten-en-druggebruik.
 
2
Basepijpjes worden gebruikt om heroïne of basecoke mee te roken.
 
Literatuur
go back to reference Berg, C.H.S.B. Van Den, Laar, T.J.W. van de, Kok, A., Zuure, F.R., Coutinho, R.A. & Prins, M. (2009). Never-injected, but hepatitis C virus-infected: a study among self-declared never-injecting drug users form the Amsterdam Cohort Studies. Journal of Viral Hepatitis, 16, 568–577.PubMedCrossRef Berg, C.H.S.B. Van Den, Laar, T.J.W. van de, Kok, A., Zuure, F.R., Coutinho, R.A. & Prins, M. (2009). Never-injected, but hepatitis C virus-infected: a study among self-declared never-injecting drug users form the Amsterdam Cohort Studies. Journal of Viral Hepatitis, 16, 568–577.PubMedCrossRef
go back to reference Berg, C.H.S.B. van den, Smit, C., Bakker, M., Geskus, R.B., Berkhout, B., Jur- riaans, S., Coutinho, R.A., Wolthers, K.C. & Prins, M. (2007). Major decline of hepatitis C virus incidence rate over two decades in a cohort of drug users. European Journal of Epidemiology, 22,183–193.PubMedCrossRef Berg, C.H.S.B. van den, Smit, C., Bakker, M., Geskus, R.B., Berkhout, B., Jur- riaans, S., Coutinho, R.A., Wolthers, K.C. & Prins, M. (2007). Major decline of hepatitis C virus incidence rate over two decades in a cohort of drug users. European Journal of Epidemiology, 22,183–193.PubMedCrossRef
go back to reference Berg, C.H.S.B. van den, Smit, C., Brussel, G. van, Coutinho, R.A. & Prins, M. (2007) Full participation in harm reduction programmes is associated with decreased risk for human immunodeficiency virus and hepatitis C virus: evi- dence from Amsterdam cohort studies among drug users. Addiction, 102,14541462.CrossRef Berg, C.H.S.B. van den, Smit, C., Brussel, G. van, Coutinho, R.A. & Prins, M. (2007) Full participation in harm reduction programmes is associated with decreased risk for human immunodeficiency virus and hepatitis C virus: evi- dence from Amsterdam cohort studies among drug users. Addiction, 102,14541462.CrossRef
go back to reference Blok, G. (2008). Pampering needle freaks or caring for cronic addicts? Social His-tory of Alcohol and Drugs, 22, 243–261. Blok, G. (2008). Pampering needle freaks or caring for cronic addicts? Social His-tory of Alcohol and Drugs, 22, 243–261.
go back to reference Boer, I.M. de, Coul, E.L.M. op de, Koedijk, F.D.H., Veen, M.G. van & Laar, M.J.W. van de (2006). HIV and sexually transmitted infections in the Netherlands in 2005. Bilthoven: RIVM. Boer, I.M. de, Coul, E.L.M. op de, Koedijk, F.D.H., Veen, M.G. van & Laar, M.J.W. van de (2006). HIV and sexually transmitted infections in the Netherlands in 2005. Bilthoven: RIVM.
go back to reference Brink, W. Van Den, Glind, G. van de & Schippers, G. (2012). Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving. Conceptversie ten behoeve van de commentaarfase. Utrecht: Trimbos-instituut. Brink, W. Van Den, Glind, G. van de & Schippers, G. (2012). Multidisciplinaire richtlijn opiaatverslaving. Conceptversie ten behoeve van de commentaarfase. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference Croes, E. & Veen, C. Van Der (2011). Hepatitis C in de verslavingszorg. De implementatie van de hepatitis C informatiecampagne. Utrecht: Trimbos-instituut. Croes, E. & Veen, C. Van Der (2011). Hepatitis C in de verslavingszorg. De implementatie van de hepatitis C informatiecampagne. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference Cruts, A.A.N. & Laar, M.W. van (2010). Aantal problematische harddrugsgebruikers in Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut. Cruts, A.A.N. & Laar, M.W. van (2010). Aantal problematische harddrugsgebruikers in Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference EMCDDA (2011a). Jaarverslag 2011. Stand van de drugsproblematiek in Europa. Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie. EMCDDA (2011a). Jaarverslag 2011. Stand van de drugsproblematiek in Europa. Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie.
go back to reference EMCDDA (2011b). Jaarverslag 2011. Stand van de drugsproblematiek in Europa. Statistisch bulletin 2011: drugsgerelateerde infectieziekten. Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie. EMCDDA (2011b). Jaarverslag 2011. Stand van de drugsproblematiek in Europa. Statistisch bulletin 2011: drugsgerelateerde infectieziekten. Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie.
go back to reference Gezondheidsraad (2009). Algemene vaccinatie hepatitis B herbeoordeeld. Den Haag: Gezondheidsraad. Gezondheidsraad (2009). Algemene vaccinatie hepatitis B herbeoordeeld. Den Haag: Gezondheidsraad.
go back to reference Gezondheidsraad, Beraadsgroep Infectie en Immuniteit (1999). Herziening van het HIV-testbeleid (publicatienr. 1999/02). Den Haag: Gezondheidsraad. Gezondheidsraad, Beraadsgroep Infectie en Immuniteit (1999). Herziening van het HIV-testbeleid (publicatienr. 1999/02). Den Haag: Gezondheidsraad.
go back to reference Havinga, P. & Poel, A. Van Der (2012). Organisatie en inrichting van gebruiksruimten in Nederland (2003–2010). Verslaving, 8, 44–54.CrossRef Havinga, P. & Poel, A. Van Der (2012). Organisatie en inrichting van gebruiksruimten in Nederland (2003–2010). Verslaving, 8, 44–54.CrossRef
go back to reference Havinga, P., Gee, A. de & Poel, A. Van Der (2012). Factsheet Netwerk Infectieziekten & Harm Reduction. Utrecht: Trimbos-instituut. Havinga, P., Gee, A. de & Poel, A. Van Der (2012). Factsheet Netwerk Infectieziekten & Harm Reduction. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference Hellard, M., Sacks-Davis, R. & Gold, J. (2009) Hepatitis C treatment for injection drug users: a review of the available evidence. Clinical Infectious Diseases, 49, 561–573.PubMedCrossRef Hellard, M., Sacks-Davis, R. & Gold, J. (2009) Hepatitis C treatment for injection drug users: a review of the available evidence. Clinical Infectious Diseases, 49, 561–573.PubMedCrossRef
go back to reference Helsper, C.W. (2011). Case finding strategies for hepatitis C infection. Utrecht: Universiteit Utrecht. Helsper, C.W. (2011). Case finding strategies for hepatitis C infection. Utrecht: Universiteit Utrecht.
go back to reference Hoogenboezem, G. (2007). ’Ik heb er nooit bij stilgestaan.’ Praktijken en beleid rondom de HlV-test in verslavingszorginstellingen. Verslaving, 3, 36–44.CrossRef Hoogenboezem, G. (2007). ’Ik heb er nooit bij stilgestaan.’ Praktijken en beleid rondom de HlV-test in verslavingszorginstellingen. Verslaving, 3, 36–44.CrossRef
go back to reference Hoogenboezem, G., Baas, I., Gee, A. de & Vossenberg, P. (2009). Heroïnegebruikers en infectieziekten. Risicogedrag en gezondheid onder gemarginaliseerde heroïnegebruikers in Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut. Hoogenboezem, G., Baas, I., Gee, A. de & Vossenberg, P. (2009). Heroïnegebruikers en infectieziekten. Risicogedrag en gezondheid onder gemarginaliseerde heroïnegebruikers in Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference Laar, M.J.W. van de, Boer, I.M. de, Koedijk, F.D.H. & Coul, E.L.M. op de (2005). HIV and sexually transmitted infections in the Netherlands in 2004. An update: november 2005. Bilthoven: RIVM. Laar, M.J.W. van de, Boer, I.M. de, Koedijk, F.D.H. & Coul, E.L.M. op de (2005). HIV and sexually transmitted infections in the Netherlands in 2004. An update: november 2005. Bilthoven: RIVM.
go back to reference Laar, M.W. van & Ooyen-Houben, M.M.J. van (2009). Evaluatie van het Nederlandse drugsbeleid. Utrecht: Trimbos-instituut/Den Haag: WODC. Laar, M.W. van & Ooyen-Houben, M.M.J. van (2009). Evaluatie van het Nederlandse drugsbeleid. Utrecht: Trimbos-instituut/Den Haag: WODC.
go back to reference Laar, M.W. van, Cruts, A.A.N., Ooyen-Houben, M.M.J. van, Meijer, R.F., Croes, E.A., Brunt, T. & Ketelaars, A.P.M. (2011). Nationale Drug Monitor. Jaarbericht 2010. Utrecht: Trimbos-instituut. Laar, M.W. van, Cruts, A.A.N., Ooyen-Houben, M.M.J. van, Meijer, R.F., Croes, E.A., Brunt, T. & Ketelaars, A.P.M. (2011). Nationale Drug Monitor. Jaarbericht 2010. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference Lindenburg, C.E., Lambers, F.A., Urbanus, A.T., Schinkel, J., Jansen, P.L., Krol, A. & Weegink, C.J. (2011). Hepatitis C testingand treatment among active drug users in Amsterdam: results from the DUTCH-C project. European Journal Gastroenterol Hepatology, 23, 23–31.CrossRef Lindenburg, C.E., Lambers, F.A., Urbanus, A.T., Schinkel, J., Jansen, P.L., Krol, A. & Weegink, C.J. (2011). Hepatitis C testingand treatment among active drug users in Amsterdam: results from the DUTCH-C project. European Journal Gastroenterol Hepatology, 23, 23–31.CrossRef
go back to reference Linssen, L., Graaf, I. de & Wolf, J. (2002). Gebruiksruimten in beeld. Handreiking bij de organisatie en inrichting. Utrecht: Trimbos-instituut. Linssen, L., Graaf, I. de & Wolf, J. (2002). Gebruiksruimten in beeld. Handreiking bij de organisatie en inrichting. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference Loth, C.A., Oliemeulen, L.E.A.P. & Jong, C.A.J. de (red.) (2005). Richtlijn opiaatonderhoudsbehandeling (RIOB). Amersfoort: GGZNederland. Loth, C.A., Oliemeulen, L.E.A.P. & Jong, C.A.J. de (red.) (2005). Richtlijn opiaatonderhoudsbehandeling (RIOB). Amersfoort: GGZNederland.
go back to reference Neaigus, A., Gyarmathy, V.A., Zhao, M., Miller, M., Friedman, S.R. & Des Jarlais, D.C. (2007). Sexual and other non-injection risks for HBV and HCV serocon- versions among noninjecting heroin users. Journal of Infectious Diseases, 195, 1052–1061.PubMedCrossRef Neaigus, A., Gyarmathy, V.A., Zhao, M., Miller, M., Friedman, S.R. & Des Jarlais, D.C. (2007). Sexual and other non-injection risks for HBV and HCV serocon- versions among noninjecting heroin users. Journal of Infectious Diseases, 195, 1052–1061.PubMedCrossRef
go back to reference Netwerk Infectieziekten & Harm Reduction (2009–2011). Signalen en informatie van-uit het Netwerk I&HR. Trimbos-instituut. Netwerk Infectieziekten & Harm Reduction (2009–2011). Signalen en informatie van-uit het Netwerk I&HR. Trimbos-instituut.
go back to reference NIGZ (2010). Eindverslag hepatitis C informatiecampagne. Woerden: NIGZ. NIGZ (2010). Eindverslag hepatitis C informatiecampagne. Woerden: NIGZ.
go back to reference Ouwehand, A.W., Kuijpers, W.G.T., Wisselink, D.J. & Delden, E.B. van (2010).Kerncijfers verslavingszorg 2009: Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS). Houten: IVZ. Ouwehand, A.W., Kuijpers, W.G.T., Wisselink, D.J. & Delden, E.B. van (2010).Kerncijfers verslavingszorg 2009: Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS). Houten: IVZ.
go back to reference Planije, M. & Tuynman, M. (2011). Monitor stedelijk kompas 2010. Plan van aanpak maatschappelijke opvang in 39 centrumgemeenten. Utrecht: Trimbos-instituut. Planije, M. & Tuynman, M. (2011). Monitor stedelijk kompas 2010. Plan van aanpak maatschappelijke opvang in 39 centrumgemeenten. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference Poel, A. van der& Gee, A. de (2011). European harm reduction conference. Verslaving, 7, 68–71.CrossRef Poel, A. van der& Gee, A. de (2011). European harm reduction conference. Verslaving, 7, 68–71.CrossRef
go back to reference Ritter, A. & Cameron, J. (2006). A review of the efficacy and effectiveness ofharm reduction strategies for alcohol, tobacco and illicit drugs. Drug and Alcohol Review, 25, 611–624.PubMedCrossRef Ritter, A. & Cameron, J. (2006). A review of the efficacy and effectiveness ofharm reduction strategies for alcohol, tobacco and illicit drugs. Drug and Alcohol Review, 25, 611–624.PubMedCrossRef
go back to reference RIVM (2011). Beleidswijziging vaccinatieprogramma hepatitis B-risicogroepen doelgroep druggebruikers. Brief d.d. 26–01-2011, kenmerk: 0052–2011 LCI/RC/ io. RIVM (2011). Beleidswijziging vaccinatieprogramma hepatitis B-risicogroepen doelgroep druggebruikers. Brief d.d. 26–01-2011, kenmerk: 0052–2011 LCI/RC/ io.
go back to reference Sighem, A. van, Smit, C., Gras, L., Holman, R., Stolte, I., Prins, M. & Wolf, F. De (2011). Monitoring report 2011. Human immunodeficiency virus (HIV) Infection in the Netherlands. Amsterdam: Stichting HIV Monitoring. Sighem, A. van, Smit, C., Gras, L., Holman, R., Stolte, I., Prins, M. & Wolf, F. De (2011). Monitoring report 2011. Human immunodeficiency virus (HIV) Infection in the Netherlands. Amsterdam: Stichting HIV Monitoring.
go back to reference Stuurgroep ActiefTestbeleid (2006). Opsporing verzocht! Actief testbeleid op hiv en andere soa. Evaluatie programma Actief Testen. Amsterdam: Soa Aids Nederland. Stuurgroep ActiefTestbeleid (2006). Opsporing verzocht! Actief testbeleid op hiv en andere soa. Evaluatie programma Actief Testen. Amsterdam: Soa Aids Nederland.
go back to reference Tuynman, M., Planije, M. & Place, C. (2011). Monitor plan van aanpak maatschappelijke opvang. Rapportage 2010: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Utrecht: Trimbos-instituut. Tuynman, M., Planije, M. & Place, C. (2011). Monitor plan van aanpak maatschappelijke opvang. Rapportage 2010: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Utrecht: Trimbos-instituut.
go back to reference Tweede Kamer der Staten Generaal (2009). Hoofdlijnenbrief drugsbeleid. Vergaderjaar 2009–2010, publicatie 24077, nr. 239. Tweede Kamer der Staten Generaal (2009). Hoofdlijnenbrief drugsbeleid. Vergaderjaar 2009–2010, publicatie 24077, nr. 239.
go back to reference Vries, F. de (2011). Hepatitis B-vaccinatieprogramma voor de risicogroep druggebruikers. Bilthoven: RIVM. Vries, F. de (2011). Hepatitis B-vaccinatieprogramma voor de risicogroep druggebruikers. Bilthoven: RIVM.
go back to reference WHO (2004). Effectiveness of sterile needle and syringe programming in reducing HIV/AIDS among injecting drug users. Zwitserland: WHO. WHO (2004). Effectiveness of sterile needle and syringe programming in reducing HIV/AIDS among injecting drug users. Zwitserland: WHO.
go back to reference Witteveen, E. (2008). Knowledge gained through experience in young problem drug users. Reflections on interventions and change. Amsterdam:GGD Amsterdam Witteveen, E. (2008). Knowledge gained through experience in young problem drug users. Reflections on interventions and change. Amsterdam:GGD Amsterdam
Metagegevens
Titel
Infectieziektepreventie onder harddrugsgebruikers
Inzichten en vraagstukken
Auteurs
Anouk de Gee
Petra Havinga
Ineke Baas
Agnes van der Poel
Publicatiedatum
01-03-2013
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Verslaving / Uitgave 1/2013
Print ISSN: 1574-1842
Elektronisch ISSN: 1875-7073
DOI
https://doi.org/10.1007/s12501-013-0002-2

Andere artikelen Uitgave 1/2013

Verslaving 1/2013 Naar de uitgave

Redactioneel

Redactioneel

Column

Er zijn

Verslaving digitaal

Channels op YouTube