Skip to main content
main-content

03-08-2016 | Huisartsgeneeskunde | Nieuws

Uitvoeren van een proctoscopie

Het voornaamste nut van proctoscopie is het aantonen van rectale afwijkingen zoals een tumor, poliepen, of proctitis en van een uitwendig bij persen niet-zichtbare hemorroïdale prolaps. Uiteraard kan bij het constateren van deze afwijkingen ook nog andere ernstige pathologie hogerop in het colon aanwezig zijn. Hoe voert de huisarts een proctopscopie uit?


Indicaties voor proctoscopie zijn: bloedverlies; anale pijn en vol gevoel bij defecatie; loze aandrang en bemoeilijkte ontlediging; anale afscheiding; perianale dermatitis waarvoor geen duidelijke oorzaak is. Proctoscopie kan door de huisarts tijdens het normale spreekuur verricht worden en vergt geen voorbereiding bij de patiënt. Laxeren is dus niet nodig. Hierbij moet men erop bedacht zijn dat de scopie kan niet uitgevoerd worden in aanwezigheid van een pijnlijke fissura ani, tenzij deze eerst met een lidocaïne-injectie lokaal wordt verdoofd. Dit onderstreept nog eens het belang van een goede inspectie van de anus vooraf.

Uitvoering van proctoscopie

De patiënt ligt in zijligging met opgetrokken knieën. De huisarts gebruikt een gewone metalen proctoscoop volgens Kelly, diameter 22–25 mm, lengte circa 50 mm of een korte disposable kunststof proctoscoop . Door deze proctoscopen kunnen ook bandligaturen eenvoudig worden aangelegd. De normaal aanwezige onderzoekslamp schijnt horizontaal over de onderzoeksbank op de anus; de arts zit op een lage kruk.

Lidocaïnegel

Een metalen proctoscoop wordt tevoren iets opgewarmd. Met veel glijmiddel, liefst lidocaïnegel, wordt de kunststof of metalen proctoscoop langzaam toenemend drukkend en heen-en-weer draaiend in de anus ingebracht. Als de proctoscoop volledig is ingebracht, wijst het handvat naar sacraal en wordt de obturator verwijderd. De huisarts kan nu het distale rectum goed beoordelen terwijl de scoop langzaam wordt teruggetrokken. Meestal bevat het distale rectum geen feces. Zonodig kan met een lange wattenstok het distale rectum gereinigd worden. Na afloop van de proctoscopie wordt de proctoscoop gereinigd en geautoclaveerd.

Roodpaars

Normaal rectumslijmvlies is lichtroze en geplooid. Bij een proctitis is het slijmvlies veel roder, geïrriteerd, oedemateus en gemakkelijk bloedend. Er kan geel beslag of pus te zien zijn. Gezwollen hemorroïden puilen als rode tot zelfs roodpaarse zwellingen uit in het lumen, vooral bij persen. Als deze bij persen zichtbare uitstulpingen van rectumslijmvlies of hemorroïden prolaberen, een groot deel van het lumen opvullen en de patiënt de bijbehorende klachten heeft, is behandeling geïndiceerd, bijvoorbeeld met bandligatuur. Dit geldt ook wanneer bij persen vooral het bovenliggende rectumslijmvlies uitpuilt in het anale kanaal.

Bij een complete anale prolaps (rectumslijmvlies + hemorroïden + anaal slijmvlies) dient men te beoordelen of hierbij meerdere bandligatiesessies voldoende effectief zijn of dat een grotere circulaire rectumslijmvliesresectie door de chirurg adequater zou zijn. Bij vaststellen van een benigne of maligne tumor is verwijzing aangewezen.

Bron: Maag-, darm- en leverziekten, J.W.M. Muris, E.M.H. Mathus-Vliegen

Tip

Aanbevolen door de auteur(s)

2010 | Boek

Leidraad huisartsgeneeskunde

Als huisarts kom je in de praktijk in aanraking met alle mogelijke medische en psychosociale problemen. Dit brede aanbod van klachten vraagt om een diagnostisch en therapeutisch proces dat specifiek op de huisartsenpraktijk is afgestemd. Leidraad hui


Aanbevolen door de auteur(s)

2009 | hbo | Boek

Zakboek ziektebeelden Gastro-enterologie

Zakboek ziektebeelden Gastro-enterologie


Aanbevolen door de auteur(s)

2011 | wo | Boek

Diagnostiek van alledaagse klachten

Bouwstenen voor rationeel probleemoplossen

Diagnostiek is een van de lastigste aspecten van de medische praktijk. Veelal worden klachten en symptomen beoordeeld op basis van de ervaringen die behandelende artsen in hun eigen praktijk hebben opgedaan zonder dat hieraan een wetenschappelijke

Onze productaanbevelingen

BSL Huisarts Totaal

Met BSL Huisarts Totaal bouwt u efficiënt aan uw vakkennis. U krijgt digitale toegang tot boeken, veelgestelde vragen, casuïstiek en zes vaktijdschriften voor huisartsen. Daarnaast vindt u praktijkgerichte nascholing: geaccrediteerde e-learnings, web-tv’s en toetsen. Alles om u nóg beter te maken in uw vak.