Skip to main content
main-content

10-10-2017 | Huisartsgeneeskunde | Nieuws

Panaritium (fijt)

Panaritium oftewel fijt wordt veelal door een Staphylococcus aureus-infectie veroorzaakt. Deze infectie kan zich door pus uitbreiden naar dieper gelegen structuren zoals de subcutis, de pezen, het gewricht en zelfs tot op het bot. De aandoening is erg pijnlijk. Er moet altijd actie op ondernomen worden. Miskennen van deze aandoening kan ernstige gevolgen hebben voor de functie van de hand.


De meest frequente oorzaak van een ontsteking van de eindfalanx is een panaritium. Door de opbouw van de volaire zijde van de vinger, waarbij de huid via bindweefselsepta met het periost van de falangen is verbonden, laat een ontstekingsproces in dit gebied slechts geringe volumetoename toe, waardoor snel een verhoogde weefseldruk zal ontstaan met als gevolg het optreden van ischemie. Doordat de verwekker meestal een toxineverspreidende stafylokok is, is de kans op necrose alleen nog maar groter.

We onderscheiden een aantal vormen van panaritium:

  • panaritium van cutis en subcutis (panaritium cutaneum, subcutaneum), ook wel panaritium sensu strictiori genoemd
  • boordenknoopabces
  • panaritium ossale
  • panaritium tendineum

Het panaritium sensu strictiori ontstaat ten gevolge van een prikwond, meestal aan de eindfalanx. Pathologen, chirurgen, tandartsen, slagers en vilders hebben een grote kans dat zij een dergelijke prikwond oplopen. Al naar gelang de plaats van de infectie kan een onderscheid worden gemaakt in een panaritium subcutaneum, panaritium cutaneum of het boordenknoopabces. Aanvankelijk bestaat een vage pijn in de vingertop, die snel overgaat in een hevig kloppende pijn die verergert bij afhangen van de hand. Bij onderzoek valt een klein gebied van extreme pijnlijkheid op, dat alleen met de punt van een potlood of een knopsonde nauwkeurig kan worden vastgesteld. Verder vertoont de vinger een geringe tot matige zwelling. Is de pijnlijkheid zodanig toegenomen dat de patiënt niet meer kan slapen, dan is snelle behandeling noodzakelijk.

Incidentie en behandeling

De incidentie in de huisartsenpraktijk ligt op 7 per 1.000 huisartsenbezoeken per jaar. Het panaritium ossale moet als een voortzetting en complicatie van een panaritium sensu strictiori worden beschouwd. Het treedt vrijwel uitsluitend aan de eindfalanx op. Wanneer een panaritium sensu strictiori te lang heeft bestaan, ontstaat door de verhoogde druk en door voortschrijdende weefselnecrose een aantasting van het bot, met als gevolg een ostitis. Dit is op een röntgenfoto zichtbaar. Bij patiënten met een verminderd functionerend afweerapparaat, zoals bij diabetes, kan dit proces sneller verlopen (zie foto).

De behandeling bestaat uit het tijdig ontlasten van de ontsteking door een incisie en vervolgens regelmatig spoelen van de wond en het per os toedienen van antibiotica.

Bronnen: Leerboek microbiologie en infectieziekten

Tip

Aanbevolen

2016 | Geneeskunde | Boek

Leerboek microbiologie en infectieziekten

Microbiologie en infectieziekten behandelt alle soorten infecties en alle aandachtsgebieden binnen de medische microbiologie. 


Aanbevolen

2012 | wo | Boek

Praktische vaardigheden

voor aanvullende diagnostiek en therapie

In 45 hoofdstukken worden alle medische vaardigheden die studenten aan het einde van de studie moeten beheersen en waarbij instrumentarium nodig is, uniform en uitgebreid beschreven. Voorbeelden zijn bloed afnemen, infuus aanleggen, katheteriseren



Onze productaanbevelingen

BSL Huisarts Totaal

Met BSL Huisarts Totaal bouwt u efficiënt aan uw vakkennis. U krijgt digitale toegang tot boeken, veelgestelde vragen, casuïstiek en zes vaktijdschriften voor huisartsen. Daarnaast vindt u praktijkgerichte nascholing: geaccrediteerde e-learnings, web-tv’s en toetsen. Alles om u nóg beter te maken in uw vak.