Skip to main content
main-content

12-07-2017 | Huisartsgeneeskunde | Nieuws

Henriëtte van der Horst over SOLK: ‘Bij onduidelijkheid moet je verwijzen’

Patiënten met langer aanhoudende SOLK voelen zich nogal eens niet serieus genomen en dat laatste komt de arts-patiënt relatie niet ten goede. In diverse publicaties gaf Henriëtte van der Horst al aan dat het veel te kort door de bocht is om te spreken van een uiting van een psychiatrisch of psychosociaal probleem. Ze is blij dat er de laatste tijd steeds meer aandacht is voor het onderwerp. “Want”, stelt zij, “SOLK is overal en staat garant voor veel ellende. Mensen met langdurige SOLK ervaren vaak forse beperkingen in hun dagelijks bestaan en stuiten nogal eens op onbegrip.”


Waarom onverklaarde klachten en niet onverklaarbaar?

“SOLK is de afkorting van somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten. ‘Onverklaard’ en niet ‘onverklaarbaar’, want dat laatste suggereert dat je het hoe dan ook niet kunt verklaren. Terwijl ‘onverklaard’ de mogelijkheid openhoudt dat de klachten ooit wel eens verklaard worden, als de arts maar bereid is zich erin te verdiepen.”

SOLK lijkt een groeiend probleem. Is dat ook zo?

“Nee, het bestond altijd al. Maar vroeger werd het anders genoemd, nerveuze klachten of uitingen van zenuwen. Het komt redelijk overeen met de internationaal veelgebruikte term Medical Unexplained Physical Symptoms. Minstens een derde van de nieuwe patiënten van in de curatieve zorg werkende artsen zijn mensen bij wie sprake is van SOLK. Dat kunnen ook patiënten met somatische aandoeningen zijn die meer klachten hebben dan we kunnen begrijpen op grond van het ziekteproces. Het is een spectrum lopend van de puber die iets geks voelt in zijn buik en gerustgesteld kan worden tijdens een eenmalig bezoek aan de huisarts tot de patiënt met een somatisch-symptoomstoornis.”

Hoe kijken huisartsen tegen SOLK aan?

“Dat wisselt per huisarts. Sommige huisartsen zien het als een lastig probleem. Andere hebben er veel affiniteit mee. Als je de anamnese goed afneemt en adequaat lichamelijk onderzoek verricht dan zijn veel patiënten al gerustgesteld. Dat geldt ook voor het geven van uitleg en voorlichting. Als je dat goed doet, zijn mensen vaak tevreden. Een kleine groep mensen blijft klachten houden en daarmee de huisarts consulteren. De NHG-standaard biedt voor het beleid bij die groep een aantal handvatten. SOLK is en blijft een werkhypothese, het is geen diagnose. bij verandering in het klachtenpatroon moet je als huisarts alert blijven op een onderliggende somatische aandoening. De verergering kan natuurlijk ook te maken hebben met toenemende stress.”

Wat is het verschil tussen SOLK en hypochondrie?

“Hypochondrie is een psychiatrische aandoening. Dan staat de angst dat je ernstig ziek bent op de voorgrond. In dat geval hoeft de patiënt geen klachten te ervaren, maar hij is er wel van overtuigd dat hij iets onder de leden heeft. Die angst is dan langdurig aanwezig en niet weg te nemen door het doen van lichamelijk of aanvullend onderzoek. Bij SOLK zijn er wel degelijk klachten, zoals buikpijn, hoofdpijn, en er is lang niet altijd sprake van ziekteangst of andere kwalen die de huisarts moet onderzoeken.”

Waar richt het nieuwe boek ‘Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten’ zich precies op?

“Met het boek willen we de huisarts praktische handvatten bieden bij het herkennen en behandelen van SOLK. In het algemene deel van het boek staat iets over diagnostiek en de overlap met hypochondrie. en andere psychiatrische aandoeningen. Het tweede deel van het boek biedt de huisarts handvatten voor diagnostiek en beleid bij een aantal veel voorkomende SOLK, zoals duizeligheid, buikpijn bij kinderen en hoofdpijn. Dat deel kun je beschouwen als een aanvulling op de NHG-standaard SOLK.”

Kunt u een voorbeeld geven?

“Bijvoorbeeld het beleid bij kinderen met buikpijn. Daar hebben we geen NHG-standaard voor. In dat hoofdstuk wordt uitgebreid de diagnostiek besproken en staan een aantal nuttige handvatten voor het beleid.”

Wanneer moet je verwijzen bij SOLK?

“Verwijzen doe je als je nog niet bent overtuigd dat het SOLK betreft. Bij buikklachten en een wisselend ontlastingspatroon bij iemand van rond de 60 is de kans op een coloncarcinoom niet denkbeeldig. En soms verwijs je omdat de patiënt niet door jou als huisarts gerustgesteld kan worden. Dan verwijs je de patiënt met een gerichte vraagstelling naar een specialist. En hoewel het in de meeste gevallen toch SOLK blijft, zul je altijd alert moeten zijn. Uiteraard verwijs je mensen met ernstige, langdurige SOLK die veel beperkingen ervaren ook voor een behandeling. Het behandelaanbod voor mensen met ernstige SOLK neemt gelukkig toe.”

Jaarcongres Praktische huisartsgeneeskunde

Het onderwerp SOLK komt ook aan de orde op het Jaarcongres Praktische Huisartsgeneeskunde dat op 12 oktober 2017 in Hotel Houten gehouden wordt. Dit congres is bedoeld voor huisartsen en huisartsen in opleiding. Wilt u meer weten over de benadering van complexe patiënten of juist informatie over kleine kwalen? Zoekt u handvatten in de behandeling van ouderen of wilt u verdieping in uw kennis over dermatologie? Bezoek dan dit congres. Klik hier voor meer informatie en om u vast in te schrijven.

Boek bestellen

Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten, H.J. van der Horst, N.J. de Wit, ISBN 9789036806381, Bohn Stafleu van Loghum. 


Onze productaanbevelingen

BSL Huisarts Totaal

Met BSL Huisarts Totaal bouwt u efficiënt aan uw vakkennis. U krijgt digitale toegang tot boeken, veelgestelde vragen, casuïstiek en zes vaktijdschriften voor huisartsen. Daarnaast vindt u praktijkgerichte nascholing: geaccrediteerde e-learnings, web-tv’s en toetsen. Alles om u nóg beter te maken in uw vak.