Skip to main content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander hoofdstuk

2020 | OriginalPaper | Hoofdstuk

8. Hoofd op pootjes: het niet-beleefde lichaam

Auteur : Dr. Nelleke Nicolai

Gepubliceerd in: In levende lijve: het lichaam in de psychotherapie

Uitgeverij: Bohn Stafleu van Loghum

share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

In dit hoofdstuk komen de patronen aan de orde waarbij de emotionele beleving van het lichaam verminderd of ontkoppeld is. In de klinische praktijk komt dit voor bij alexithymie, depersonalisatie en somatoforme dissociatie. Het lichaam wordt om verschillende redenen niet ‘gevoeld’. De interoceptieve signalen worden onderdrukt of zijn niet gerepresenteerd (in het geval van vroegkinderlijk trauma). Hoewel er geen duidelijke relatie is gevonden tussen alexithymie en functioneel somatische klachten is de concrete beleving van lichamelijke signalen in de klinische praktijk een teken dat de integratie tussen affectieve, interoceptieve en mentaliserende vaardigheden tekortschiet.
Voetnoten
1
Voor deze laatste toevoeging ben ik dank verschuldigd aan May van der Vossen, psychotherapeute te Zeist.
 
2
Zowel in de MBT als in de dynamische interpersoonlijke therapie (DIT) wordt gebruikgemaakt van het belichaamd mentaliseren, zie Spaans et al. (2009).
 
Literatuur
go back to reference Allen, J. G., Fonagy, P., & Bateman, A. W. (2008). Mentaliseren in de klinische praktijk. Amsterdam: Nieuwezijds. Allen, J. G., Fonagy, P., & Bateman, A. W. (2008). Mentaliseren in de klinische praktijk. Amsterdam: Nieuwezijds.
go back to reference Bremner, D. J., Vermetten, E., & Lanius, R. A. (2010). Long lasting effects of childhood abuse on neurobiology. In R. Lanius, E. Vermetten & C. Pain (Eds.). The impact of early life trauma on health and disease. Cambridge: Cambridge University Press. Bremner, D. J., Vermetten, E., & Lanius, R. A. (2010). Long lasting effects of childhood abuse on neurobiology. In R. Lanius, E. Vermetten & C. Pain (Eds.). The impact of early life trauma on health and disease. Cambridge: Cambridge University Press.
go back to reference Brown, D. P., & Elliott, D. S. (2016). Attachment disturbances in adults. Treatment for comprehensive repair. New York: Norton. Brown, D. P., & Elliott, D. S. (2016). Attachment disturbances in adults. Treatment for comprehensive repair. New York: Norton.
go back to reference Bucci, W. (1997). Symptoms and symbols: A multiple code theory of somatization. Psychoanalytic Inquiry, 17, 151–172. Bucci, W. (1997). Symptoms and symbols: A multiple code theory of somatization. Psychoanalytic Inquiry, 17, 151–172.
go back to reference Critchley, H., & Garfinkel, S. (2017). Interoception and emotion. Current Opinion in Psychology, 17, 7–14. CrossRef Critchley, H., & Garfinkel, S. (2017). Interoception and emotion. Current Opinion in Psychology, 17, 7–14. CrossRef
go back to reference De Waal, F. (2009). Een tijd voor empathie. Amsterdam: Contact. De Waal, F. (2009). Een tijd voor empathie. Amsterdam: Contact.
go back to reference Dimberg, U., Thunberg, M., & Elemehed, K. (2000). Unconscious facial reactions to emotional facial expressions. Psychological Science, 11, 86–89. CrossRef Dimberg, U., Thunberg, M., & Elemehed, K. (2000). Unconscious facial reactions to emotional facial expressions. Psychological Science, 11, 86–89. CrossRef
go back to reference Fonagy, P., & Target, M. (2007). The rooting of the mind in the body. Journal of the American Psychoanalytic Association, 55, 411–456. Fonagy, P., & Target, M. (2007). The rooting of the mind in the body. Journal of the American Psychoanalytic Association, 55, 411–456.
go back to reference Gallese, V. (2001). The shared manifold hypothesis: From mirror neurons to empathy. Journal of Consciousness Studies, 8, 33–50. Gallese, V. (2001). The shared manifold hypothesis: From mirror neurons to empathy. Journal of Consciousness Studies, 8, 33–50.
go back to reference Harshaw, C. (2015). Interoceptive dysfunction: Toward an integrated framework for understanding somatic and affective disturbance in depression. Psychological Bulletin, 141(2), 311–363. Harshaw, C. (2015). Interoceptive dysfunction: Toward an integrated framework for understanding somatic and affective disturbance in depression. Psychological Bulletin, 141(2), 311–363.
go back to reference Lombardi, R. (2008). The body in the analytic session: Focusing on the body-mind link. International Journal of Psychoanalysis, 89, 89–109. Lombardi, R. (2008). The body in the analytic session: Focusing on the body-mind link. International Journal of Psychoanalysis, 89, 89–109.
go back to reference Luyten, P., Van Houdenhove, B., Lemma, A., et al. (2012). A mentalization-based approach to the understanding and treatment of functional somatic disorders. Psychoanalytic Psychotherapy, 26, 121–140. Luyten, P., Van Houdenhove, B., Lemma, A., et al. (2012). A mentalization-based approach to the understanding and treatment of functional somatic disorders. Psychoanalytic Psychotherapy, 26, 121–140.
go back to reference Meltzoff, A. N., & Moore, M. K. (1995). A theory in the role of imitation in the emergence of self. In P. Rochat (Ed.), The self in infancy: Theory and research (pp. 73–93). Amsterdam: Elsevier. Meltzoff, A. N., & Moore, M. K. (1995). A theory in the role of imitation in the emergence of self. In P. Rochat (Ed.), The self in infancy: Theory and research (pp. 73–93). Amsterdam: Elsevier.
go back to reference Nijenhuis, E. R. S. (1999). Somatoform dissociation. Phenomena, measurement and theoretical issues. Academisch Proefschrift. Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam. Nijenhuis, E. R. S. (1999). Somatoform dissociation. Phenomena, measurement and theoretical issues. Academisch Proefschrift. Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam.
go back to reference Pearlman, B. (2018). Rethinking eating disorders. Language, emotion and the brain. New York: Routledge. Pearlman, B. (2018). Rethinking eating disorders. Language, emotion and the brain. New York: Routledge.
go back to reference Rizzolatti, G. (1994). Nonconscious motor images. Behavioral and Brain Science, 17, 220. CrossRef Rizzolatti, G. (1994). Nonconscious motor images. Behavioral and Brain Science, 17, 220. CrossRef
go back to reference Spaans, J., Veselka, L., Luyten, P., & Bühring, M. E. F. (2009). Lichamelijke aspecten van mentalisatie: Therapeutische focus bij ernstige onverklaarde lichamelijke klachten. Tijdschrift voor Psychiatrie, 4, 239–247. Spaans, J., Veselka, L., Luyten, P., & Bühring, M. E. F. (2009). Lichamelijke aspecten van mentalisatie: Therapeutische focus bij ernstige onverklaarde lichamelijke klachten. Tijdschrift voor Psychiatrie, 4, 239–247.
go back to reference Spangler, G., & Grossmann, K. E. (1993). Biobehavioral organization in securely and insecurely attached infants. Child Development, 565, 1439–1450. CrossRef Spangler, G., & Grossmann, K. E. (1993). Biobehavioral organization in securely and insecurely attached infants. Child Development, 565, 1439–1450. CrossRef
go back to reference Teicher, M., Rabi, K., Sheu, S. Y., et al. (2010). Neurobiology of childhood trauma and adversity. In R. Lanius, E. Vermetten & C. Pain (Eds.), The impact of early life trauma on health and disease. Cambridge: Cambridge University Press. Teicher, M., Rabi, K., Sheu, S. Y., et al. (2010). Neurobiology of childhood trauma and adversity. In R. Lanius, E. Vermetten & C. Pain (Eds.), The impact of early life trauma on health and disease. Cambridge: Cambridge University Press.
go back to reference Terpou, B. A., Harrichan, S., McKinnon, M., et al. (2019). The effects of trauma on the brain: A unifying role for the midbrain periaquaductal gray. Journal of Neuroscience Research, 97, 1110–1140. Terpou, B. A., Harrichan, S., McKinnon, M., et al. (2019). The effects of trauma on the brain: A unifying role for the midbrain periaquaductal gray. Journal of Neuroscience Research, 97, 1110–1140.
Metagegevens
Titel
Hoofd op pootjes: het niet-beleefde lichaam
Auteur
Dr. Nelleke Nicolai
Copyright
2020
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
DOI
https://doi.org/10.1007/978-90-368-2499-6_8