Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander artikel

Gepubliceerd in: TBV – Tijdschrift voor Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde 10/2011

01-12-2011 | ONDERZOEK

Het werken in ploegendienst op jongere leeftijd is geassocieerd met verhoogde langetermijncortisolwaarden en een verhoogde BMI

Auteurs: L. Manenschijn, F.H. de Jong, J.W. Koper, E.F.C. van Rossum, R.G.P.M. van Kruysbergen

Gepubliceerd in: TBV – Tijdschrift voor Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde | Uitgave 10/2011

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

SAMENVATTING

Achtergrond

De incidentie van obesitas en andere kenmerken van het metabool syndroom is verhoogd bij ploegendienstwerkers. Dit kan het gevolg zijn van een verschil tussen het endogene ritme en het gedrag. Het stresshormoon cortisol zou hierbij een rol kunnen spelen, omdat dit hormoon in een circadiaan ritme wordt uitgescheiden en langdurig verhoogde cortisolwaarden resulteren in verschillende componenten van het metabool syndroom. Wij hebben cortisolwaarden in hoofdhaar van ploegendienst- en dagdienstmedewerkers gemeten om te kijken of er een verschil is in langetermijncortisolwaarden als gevolg van het werken in ploegen.

Methode

Van 33 medewerkers, die in 5 ploegen in een snel voorwaarts roterend rooster werken en 89 dagdienst medewerkers werd een plukje haar verzameld. Cortisol werd geëxtraheerd met methanol en de cortisolwaarden werden in het haarextract gemeten met een ELISA. Lengte en gewicht werden gemeten en BMI werd berekend.

Resultaten

Ploegendienstwerkers hadden hogere haarcortisolwaarden dan dagdienstwerkers: 47,32 pg/mg haar versus 29,72 pg/mg haar (p<0,001). Na splitsing van de groep op basis van de mediane leeftijd, bleek dat de hogere cortisolwaarden alleen aanwezig waren in de jongere groep ploegendienstwerkers: 48,5 pg/mg haar (95% BI: 36,6-64,3) versus 26,42 (95% BI: 22,91-30,55). De BMI was ook hoger in de jongere ploegendienstwerkers, namelijk 27,2 (95% BI: 25,5-28,8) versus 23,7 (95% BI: 22,8-24,7) in jongere dagdienstwerkers. Er was een positieve correlatie tussen haarcortisol en BMI (β=0,262;p=0,005).

Conclusie

Het werken in ploegendienst op jong volwassen leeftijd is geassocieerd met verhoogde langetermijncortisolwaarden en een verhoogd BMI. Verhoogde cortisolwaarden en BMI zouden kunnen bijdragen aan het verhoogde cardiovasculaire risico dat is beschreven in ploegendienstwerkers.
Literatuur
1.
go back to reference Bacquer D De, Risseghem M Van, Clays E, et al. Rotating shift work and the metabolic syndrome: a prospective study. Int J Epidemiol 2009; 38: 848–854. PubMedCrossRef Bacquer D De, Risseghem M Van, Clays E, et al. Rotating shift work and the metabolic syndrome: a prospective study. Int J Epidemiol 2009; 38: 848–854. PubMedCrossRef
2.
go back to reference Esquirol Y, Bongard V, Mabile L, et al. Shift work and metabolic syndrome: respective impacts of job strain, physical activity, and dietary rhythms. Chronobiol Int 2009; 26: 544–559. PubMedCrossRef Esquirol Y, Bongard V, Mabile L, et al. Shift work and metabolic syndrome: respective impacts of job strain, physical activity, and dietary rhythms. Chronobiol Int 2009; 26: 544–559. PubMedCrossRef
3.
go back to reference Karlsson B, Knutsson A, Lindahl B. Is there an association between shift work and having a metabolic syndrome? Results from a population based study of 27,485 people. Occup Environ Med 2001; 58: 747–752. PubMedCrossRef Karlsson B, Knutsson A, Lindahl B. Is there an association between shift work and having a metabolic syndrome? Results from a population based study of 27,485 people. Occup Environ Med 2001; 58: 747–752. PubMedCrossRef
4.
go back to reference Bøggild H. Settling the question – the next review on shift work and heart disease in 2019. Scand J Work Environ Health 2009; 35: 157–161. PubMedCrossRef Bøggild H. Settling the question – the next review on shift work and heart disease in 2019. Scand J Work Environ Health 2009; 35: 157–161. PubMedCrossRef
5.
go back to reference Frost P, Kolstad HA, Bonde JP. Shift work and the risk of ischemic heart disease – a systematic review of the epidemiologic evidence. Scand J Work Environ Health 2009; 35: 163–179. PubMedCrossRef Frost P, Kolstad HA, Bonde JP. Shift work and the risk of ischemic heart disease – a systematic review of the epidemiologic evidence. Scand J Work Environ Health 2009; 35: 163–179. PubMedCrossRef
6.
go back to reference Antunes L da C, Jornada MN, Ramalho L, Hidalgo MP. Correlation of shift work and waist circumference, body mass index, chronotype and depressive symptoms. Arq Bras Endocrinol Metabol 2010; 54: 652–656. CrossRef Antunes L da C, Jornada MN, Ramalho L, Hidalgo MP. Correlation of shift work and waist circumference, body mass index, chronotype and depressive symptoms. Arq Bras Endocrinol Metabol 2010; 54: 652–656. CrossRef
7.
go back to reference Szosland D. Shift work and metabolic syndrome, diabetes mellitus and ischaemic heart disease. Int J Occup Med Environ Health 2010; 23: 287–291. PubMedCrossRef Szosland D. Shift work and metabolic syndrome, diabetes mellitus and ischaemic heart disease. Int J Occup Med Environ Health 2010; 23: 287–291. PubMedCrossRef
9.
go back to reference Kelly JJ, Mangos G, Williamson PM, Whitworth JA. Cortisol and hypertension. Clin Exp Pharmacol Physiol Suppl 1998; 25: S51–56. PubMedCrossRef Kelly JJ, Mangos G, Williamson PM, Whitworth JA. Cortisol and hypertension. Clin Exp Pharmacol Physiol Suppl 1998; 25: S51–56. PubMedCrossRef
10.
go back to reference Manenschijn L, Koper JW, Lamberts SW, Rossum EF van. Evaluation of a method to measure long term cortisol levels. Steroids 2011; 76: 1032–1036. PubMedCrossRef Manenschijn L, Koper JW, Lamberts SW, Rossum EF van. Evaluation of a method to measure long term cortisol levels. Steroids 2011; 76: 1032–1036. PubMedCrossRef
11.
go back to reference Sauve B, Koren G, Walsh G, et al. Measurement of cortisol in human hair as a biomarker of systemic exposure. Clin Invest Med 2007, 30: E183–191. PubMed Sauve B, Koren G, Walsh G, et al. Measurement of cortisol in human hair as a biomarker of systemic exposure. Clin Invest Med 2007, 30: E183–191. PubMed
12.
go back to reference Uum SH Van, Sauve B, Fraser LA, et al. Elevated content of cortisol in hair of patients with severe chronic pain: a novel biomarker for stress. Stress 2008; 11: 483–488. PubMedCrossRef Uum SH Van, Sauve B, Fraser LA, et al. Elevated content of cortisol in hair of patients with severe chronic pain: a novel biomarker for stress. Stress 2008; 11: 483–488. PubMedCrossRef
13.
go back to reference Harris A, Waage S, Ursin H, et al. Cortisol, reaction time test and health among offshore shift workers. Psychoneuroendocrinology 2010; 35: 1339–1347. PubMedCrossRef Harris A, Waage S, Ursin H, et al. Cortisol, reaction time test and health among offshore shift workers. Psychoneuroendocrinology 2010; 35: 1339–1347. PubMedCrossRef
14.
go back to reference Touitou Y, Motohashi Y, Reinberg A, et al. Effect of shift work on the night-time secretory patterns of melatonin, prolactin, cortisol and testosterone. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1990; 60: 288–292. PubMedCrossRef Touitou Y, Motohashi Y, Reinberg A, et al. Effect of shift work on the night-time secretory patterns of melatonin, prolactin, cortisol and testosterone. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1990; 60: 288–292. PubMedCrossRef
15.
go back to reference Vangelova K. The effect of shift rotation on variations of cortisol, fatigue and sleep in sound engineers. Ind Health 2008; 46: 490–493. PubMedCrossRef Vangelova K. The effect of shift rotation on variations of cortisol, fatigue and sleep in sound engineers. Ind Health 2008; 46: 490–493. PubMedCrossRef
16.
go back to reference Blok MM, Looze MP de. What is the evidence for less shift work tolerance in older workers? Ergonomics 2011; 54: 221–232. PubMedCrossRef Blok MM, Looze MP de. What is the evidence for less shift work tolerance in older workers? Ergonomics 2011; 54: 221–232. PubMedCrossRef
17.
go back to reference Waage S, Moen SP, Bjorvatn B. Shift work and age in petroleum offshore industry. Int Marit Health 2010; 62: 251–257. PubMed Waage S, Moen SP, Bjorvatn B. Shift work and age in petroleum offshore industry. Int Marit Health 2010; 62: 251–257. PubMed
19.
go back to reference Monk TH. Aging human circadian rhythms: conventional wisdom may not always be right. J Biol Rhythms 2005; 20: 366–374. PubMedCrossRef Monk TH. Aging human circadian rhythms: conventional wisdom may not always be right. J Biol Rhythms 2005; 20: 366–374. PubMedCrossRef
20.
go back to reference Dettenborn L, Tietze A, Bruckner F, Kirschbaum C. Higher cortisol content in hair among long-term unemployed individuals compared to controls. Psychoneuroendocrinology 2010; 35: 1404–1409. PubMedCrossRef Dettenborn L, Tietze A, Bruckner F, Kirschbaum C. Higher cortisol content in hair among long-term unemployed individuals compared to controls. Psychoneuroendocrinology 2010; 35: 1404–1409. PubMedCrossRef
21.
go back to reference Kalra S, Einarson A, Karaskov T, et al. The relationship between stress and hair cortisol in healthy pregnant women. Clin Invest Med 2007; 30: E103–107. PubMed Kalra S, Einarson A, Karaskov T, et al. The relationship between stress and hair cortisol in healthy pregnant women. Clin Invest Med 2007; 30: E103–107. PubMed
22.
go back to reference Harma M, Tarja H, Irja K, et al. A controlled intervention study on the effects of a very rapidly forward rotating shift system on sleep-wakefulness and well-being among young and elderly shift workers. Int J Psychophysiol 2006; 59: 70–79. PubMedCrossRef Harma M, Tarja H, Irja K, et al. A controlled intervention study on the effects of a very rapidly forward rotating shift system on sleep-wakefulness and well-being among young and elderly shift workers. Int J Psychophysiol 2006; 59: 70–79. PubMedCrossRef
23.
go back to reference Amelsvoort LG van, Jansen NW, Swaen GM, et al. Direction of shift rotation among three-shift workers in relation to psychological health and work-family conflict. Scand J Work Environ Health 2004; 30: 149–156. PubMedCrossRef Amelsvoort LG van, Jansen NW, Swaen GM, et al. Direction of shift rotation among three-shift workers in relation to psychological health and work-family conflict. Scand J Work Environ Health 2004; 30: 149–156. PubMedCrossRef
Metagegevens
Titel
Het werken in ploegendienst op jongere leeftijd is geassocieerd met verhoogde langetermijncortisolwaarden en een verhoogde BMI
Auteurs
L. Manenschijn
F.H. de Jong
J.W. Koper
E.F.C. van Rossum
R.G.P.M. van Kruysbergen
Publicatiedatum
01-12-2011
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
TBV – Tijdschrift voor Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde / Uitgave 10/2011
Print ISSN: 0929-600X
Elektronisch ISSN: 1876-5858
DOI
https://doi.org/10.1007/s12498-011-0231-4