Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander artikel

Gepubliceerd in: Neuropraxis 5-6/2020

11-11-2020 | Artikel

Het trainen van executieve functies bij kinderen met epilepsie. Kwantitatieve casestudies naar Braingame Brian

Auteurs: Albert Ponsioen, Marieke Wijnans

Gepubliceerd in: Neuropraxis | Uitgave 5-6/2020

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

Kinderen met epilepsie hebben een grotere kans op het ontwikkelen van emotionele, gedrags- en sociale problemen dan kinderen zonder epilepsie. Deze problemen blijken vaak te maken te hebben met de executieve functies. Onderzoek naar executieve functietrainingen bij deze kinderen wordt nauwelijks gedaan. Dit heeft onder meer te maken met de heterogeniteit van deze groep, waardoor groepsstudies lastig zijn uit te voeren. In dit onderzoek wordt daarom de kwantitatieve casestudie als alternatieve onderzoeksmethodiek gebruikt om de effecten in kaart te brengen van een gecomputeriseerde training van executieve functies, Braingame Brian. De heterogeniteit komt eveneens tot uiting in de effecten op de diverse uitkomstmaten. Het herhaald meten van het klachtgedrag met gepersonaliseerde vragenlijstjes sluit goed aan bij de klinische praktijk, waarin immers met ouder(s) en kind concrete behandeldoelen worden afgesproken. Met inachtneming van een aantal aanbevelingen wordt in dit artikel een pleidooi gehouden voor het uitvoeren van dit type effectstudie in de klinische praktijk.

Met onderstaand(e) abonnement(en) heeft u direct toegang:

BSL Psychologie Totaal

Met BSL Psychologie Totaal blijf je als professional steeds op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen binnen jouw vak. Met het online abonnement heb je toegang tot een groot aantal boeken, protocollen, vaktijdschriften en e-learnings op het gebied van psychologie en psychiatrie. Zo kun je op je gemak en wanneer het jou het beste uitkomt verdiepen in jouw vakgebied.

Neuropraxis

Neuropraxis is het eerste Nederlandstalige tijdschrift dat ingaat op achtergronden én toepassingen van actuele neurowetenschappelijke informatie. Er is aandacht voor onderzoek, diagnostiek en behandelingsmethoden.

Voetnoten
1
Deze methode wordt in de Angelsaksische literatuur aangeduid met single-case design (SCD) en single-case experimental design (SCED). In dit artikel wordt SCD gebruikt.
 
2
De R‑scripts waarmee de analyses zijn uitgevoerd, zijn opvraagbaar bij de auteurs.
 
3
RCI = (verschilscoremetingen)/Sdiff; Sdiff = √ [2(SE)2]; SE = SD√ (1 − Rxx).
 
4
y(i) = b0 + b1*onderzoeksfase (i) + b2 * tijd (i) + b3 * onderzoeksfase(i) * tijd (i) + error (i).
 
5
Zie bijvoorbeeld Todd Rose’s The myth of the average (https://​www.​youtube.​com/​watch?​v=​PTpQYDTgq7E).
 
Literatuur
1.
go back to reference Oord S van de, Ponsioen AJGB, Geurts HM, Brink EL ten, Prins PJM. EF game training in children with ADHD: a pilot study of the efficacy of a computerized EF remediation training with game elements for children with ADHD in an outpatient setting. J Atten Disord. 2014;18(8):699–712. CrossRef Oord S van de, Ponsioen AJGB, Geurts HM, Brink EL ten, Prins PJM. EF game training in children with ADHD: a pilot study of the efficacy of a computerized EF remediation training with game elements for children with ADHD in an outpatient setting. J Atten Disord. 2014;18(8):699–712. CrossRef
2.
go back to reference Verbeken S, Braet C, Dovis S, Ponsioen AJGB, Prins PJM, Brink EL ten, et al. Training van werkgeheugen en inhibitie bij kinderen en adolescenten met obesitas. Psychopraktijk. 2011;3(5):20–2. CrossRef Verbeken S, Braet C, Dovis S, Ponsioen AJGB, Prins PJM, Brink EL ten, et al. Training van werkgeheugen en inhibitie bij kinderen en adolescenten met obesitas. Psychopraktijk. 2011;3(5):20–2. CrossRef
3.
go back to reference Vugs BAM. Executive functions in children with SLI: A dynamic perspective. Proefschrift. Nijmagen: Universiteit Nijmegen; 2017. Vugs BAM. Executive functions in children with SLI: A dynamic perspective. Proefschrift. Nijmagen: Universiteit Nijmegen; 2017.
4.
go back to reference Wirrell EC, Grossardt BR, Wong-Kisiel LC, Nickels KC. Incidence and classification of new-onset epilepsy and epilepsy syndromes in children in Olmsted County, Minnesota from 1980 to 2004: a population-based study. Epilepsy Res. 2011;95(1–2):110–8. CrossRef Wirrell EC, Grossardt BR, Wong-Kisiel LC, Nickels KC. Incidence and classification of new-onset epilepsy and epilepsy syndromes in children in Olmsted County, Minnesota from 1980 to 2004: a population-based study. Epilepsy Res. 2011;95(1–2):110–8. CrossRef
5.
go back to reference Salpekar JA, Dunn DW. Psychiatric and psychosocial consequences of pediatric epilepsy. Semin Pediatr Neurol. 2007;14:181–8. CrossRef Salpekar JA, Dunn DW. Psychiatric and psychosocial consequences of pediatric epilepsy. Semin Pediatr Neurol. 2007;14:181–8. CrossRef
6.
go back to reference Healy S, AIm-Bolter N, Olds J. Executive function and emotional behavioral and social competence problems in children with epilepsy. J Child Fam Stud. 2018;27(8):2430–40. CrossRef Healy S, AIm-Bolter N, Olds J. Executive function and emotional behavioral and social competence problems in children with epilepsy. J Child Fam Stud. 2018;27(8):2430–40. CrossRef
7.
go back to reference Park SP, Kwon SH. Cognitive effects of antiepileptic drugs. J Clin Neurol. 2008;4(3):99–106. CrossRef Park SP, Kwon SH. Cognitive effects of antiepileptic drugs. J Clin Neurol. 2008;4(3):99–106. CrossRef
8.
go back to reference Ponsioen AJGB, Brink EL ten. Zelfregulatie trainingsboek. Diagnostiek en behandeling van executieve functies bij kinderen. Houten: LannooCampus Uitgevers; 2014. Ponsioen AJGB, Brink EL ten. Zelfregulatie trainingsboek. Diagnostiek en behandeling van executieve functies bij kinderen. Houten: LannooCampus Uitgevers; 2014.
9.
go back to reference Kofler MJ, Raiker JS, Sarver DE, Wells EL, Soto EF. Is hyperactivity ubiquitous in ADHD or dependent on environmental demands? Evidence from meta-analysis. Clin Psychol Rev. 2016;46:12–24. CrossRef Kofler MJ, Raiker JS, Sarver DE, Wells EL, Soto EF. Is hyperactivity ubiquitous in ADHD or dependent on environmental demands? Evidence from meta-analysis. Clin Psychol Rev. 2016;46:12–24. CrossRef
10.
go back to reference Brink EL ten, Ponsioen AJGB, Vries M de, Dovis S, Prins P. Braingame Brian. Een executieve functietraining met game-elementen voor kinderen met een aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis. In: Braet C, Bögels S, redactie. Protocollaire behandelingen voor kinderen en adolescenten met psychische klachten. Amsterdam: Boom Uitgevers; 2020. pag. 499–543. Brink EL ten, Ponsioen AJGB, Vries M de, Dovis S, Prins P. Braingame Brian. Een executieve functietraining met game-elementen voor kinderen met een aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis. In: Braet C, Bögels S, redactie. Protocollaire behandelingen voor kinderen en adolescenten met psychische klachten. Amsterdam: Boom Uitgevers; 2020. pag. 499–543.
11.
go back to reference Ponsioen AJGB, Vliet F van der, Blijderveen R, Zwiers S. Braingame Brian: N=1 in de praktijk. Wat doet deze interventie bij deze cliënt? De Psycholoog. 2016;51(5):44–57. Ponsioen AJGB, Vliet F van der, Blijderveen R, Zwiers S. Braingame Brian: N=1 in de praktijk. Wat doet deze interventie bij deze cliënt? De Psycholoog. 2016;51(5):44–57.
12.
go back to reference R Core Team. A language and environment for statistical computing. Vienna: R Foundation for Statistical Computing; 2017. R Core Team. A language and environment for statistical computing. Vienna: R Foundation for Statistical Computing; 2017.
13.
go back to reference Schittekatte M, Groenvynck H, Fontaine JRJ, Dekker PH. Aanvullend psychometrisch onderzoek met de Test of Everyday Attention for Children (TEA-Ch): In Nederland en Vlaanderen aangepaste normen en validiteits- en betrouwbaarheidsgegevens. Amsterdam: Harcourt Assessment; 2007. Schittekatte M, Groenvynck H, Fontaine JRJ, Dekker PH. Aanvullend psychometrisch onderzoek met de Test of Everyday Attention for Children (TEA-Ch): In Nederland en Vlaanderen aangepaste normen en validiteits- en betrouwbaarheidsgegevens. Amsterdam: Harcourt Assessment; 2007.
14.
go back to reference Kort W, Schittekatte M, Dekker PH, Verhaeghe P, Compaan EL, Bosmans M, et al. WISC-III NL Wechsler intelligence scale for children. Derde Editie NL Handleiding en Verantwoording. Amsterdam: Psychologen HTPNIv; 2005. Kort W, Schittekatte M, Dekker PH, Verhaeghe P, Compaan EL, Bosmans M, et al. WISC-III NL Wechsler intelligence scale for children. Derde Editie NL Handleiding en Verantwoording. Amsterdam: Psychologen HTPNIv; 2005.
15.
go back to reference Huizinga M, Smidts DP. BRIEF Vragenlijst executieve functies voor 5‑ tot 18-jarigen: handleiding. Amsterdam: Hogrefe Uitgever; 2012. Huizinga M, Smidts DP. BRIEF Vragenlijst executieve functies voor 5‑ tot 18-jarigen: handleiding. Amsterdam: Hogrefe Uitgever; 2012.
16.
go back to reference Oosterlaan J, Baeyens D, Scheres A, Antrop I, Roeyers H, Sergeant J. Vragenlijst voor Gedragsproblemen bij Kinderen (VvGK). Amsterdam: Pearson; 1992. Oosterlaan J, Baeyens D, Scheres A, Antrop I, Roeyers H, Sergeant J. Vragenlijst voor Gedragsproblemen bij Kinderen (VvGK). Amsterdam: Pearson; 1992.
17.
go back to reference Maric M, Haan E de, Hogendoorn SM, Wolter LH, Huizenga HM. Evaluating statistical and clinical significance of intervention effects in single-case experimental designs: an SPSS method to analyze univariate data. Behav Ther. 2015;46(2):230–41. CrossRef Maric M, Haan E de, Hogendoorn SM, Wolter LH, Huizenga HM. Evaluating statistical and clinical significance of intervention effects in single-case experimental designs: an SPSS method to analyze univariate data. Behav Ther. 2015;46(2):230–41. CrossRef
18.
go back to reference Barlow DH, Nock MK, Hersen M. Single case experimental designs. Strategies for studying behaviour change. 3e druk. Boston: Allyn and Bacon; 2009. Barlow DH, Nock MK, Hersen M. Single case experimental designs. Strategies for studying behaviour change. 3e druk. Boston: Allyn and Bacon; 2009.
19.
go back to reference Bolger N, Laurenceau JP. Intensive longitudinal methods: an introduction to diary and experience sampling research. New York: Guilford; 2013. Bolger N, Laurenceau JP. Intensive longitudinal methods: an introduction to diary and experience sampling research. New York: Guilford; 2013.
20.
go back to reference Dugard P, File P, Todman J, Todman JB. Single-case and small‑n experimental designs: a practical guide to randomization tests. Londen: Routledge; 2012. CrossRef Dugard P, File P, Todman J, Todman JB. Single-case and small‑n experimental designs: a practical guide to randomization tests. Londen: Routledge; 2012. CrossRef
21.
go back to reference Rindskopf D. Bayesian analysis of data from single case designs. Neuropsychol Rehabil. 2014;24(3–4):572–89. CrossRef Rindskopf D. Bayesian analysis of data from single case designs. Neuropsychol Rehabil. 2014;24(3–4):572–89. CrossRef
22.
go back to reference Dekkers K, De VE, Eilander H, Steenbeek D. Goal Attainment Scaling (GAS) in de praktijk. Handleiding. Breda: Revant; 2011. Dekkers K, De VE, Eilander H, Steenbeek D. Goal Attainment Scaling (GAS) in de praktijk. Handleiding. Breda: Revant; 2011.
Metagegevens
Titel
Het trainen van executieve functies bij kinderen met epilepsie. Kwantitatieve casestudies naar Braingame Brian
Auteurs
Albert Ponsioen
Marieke Wijnans
Publicatiedatum
11-11-2020
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Neuropraxis / Uitgave 5-6/2020
Print ISSN: 1387-5817
Elektronisch ISSN: 1876-5785
DOI
https://doi.org/10.1007/s12474-020-00265-0