Gynaecologische chirurgie

Inhoudsopgave

1. Voorwerk

2. Basisprincipes

   1. Voorwerk

   2. 1. Algemene basisprincipes en richtlijnen

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk over algemene basisprincipes en richtlijnen wordt alle voorkomende diagnostiek toegelicht. Bij de algemeen preoperatieve fase komen de ontvangst van de patiënte, de time-outprocedure, de anesthesievormen, sociale aspecten, randvoorwaarden operatiekamer, positioneringen, afdekmethoden en blaaskatheterisatie uitgebreid aan bod. Bij de algemeen peroperatieve fase wordt de telprocedure uitgebreid beschreven. De algemeen postoperatieve fase bespreekt de sign-outprocedure, wond- en preparaatverzorging en de korte- en langetermijncomplicaties van een operatie.

   3. 2. Anatomie, fysiologie en pathologie

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk worden de anatomie, fysiologie en pathologie van de uitwendige en inwendige geslachtsorganen van de vrouw beschreven. De ligamenten en de bloedvoorziening worden apart besproken. De menstruatiecyclus wordt uitgebreid beschreven. De anatomie en fysiologie van het bekkenbodem komen tot slot uitgebreid aan bod.

3. Operaties met vaginale benadering

   1. Voorwerk

   2. 3. Richtlijnen vaginale operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk worden de specifieke richtlijnen voor vaginale operaties toegelicht. Bij de preoperatieve fase worden de operatiepatiënte, anesthesie, randvoorwaarden operatiekamer, positionering, vaginaal toucher, desinfectie, afdekken bij vaginale operaties, opstelling operatieteam en blaaskatheterisatie uitgebreid beschreven. Bij de peroperatieve fase worden hydrodissectie en ergonomie besproken. De postoperatieve fase bespreekt de vaginaal tampon, wond- en preparaatverzorging, postoperatieve zorgaspecten en de mogelijke per- en postoperatieve complicaties.

   3. 4. Vulvaire operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      De vulva is de huid rondom de vagina en omvat de uitwendige, zichtbare vrouwelijke geslachtsorganen. Dit hoofdstuk beschrijft de operaties verwijderen condylomata acuminata, bartholinische cyste, labiacorrectie en vulvectomie in een pre-, per- en postoperatieve fase. Condylomata acuminata (genitale wratten) zijn epitheelwoekeringen die veroorzaakt worden door het humaan papilloma virus (HPV). De klier van Bartholin is een slijmklier en ligt aan weerzijden van de vaginaopening. De afvoerbuizen monden uit in de binnenste schaamlippen (labia minor). Als de afvoerbuis verstopt raakt, kan er een cyste ontstaan. Een labiacorrectie wordt uitgevoerd als labia minora en majora niet in verhouding tot elkaar staan. Vulvacarcinoom ontstaat meestal uit afwijkende cellen in de huid of slijmvlies van de vulva.

   4. 5. Cervicale operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      De cervix (baarmoederhals) is een smal, buisvormig gedeelte van de uterus waarmee het baarmoederlichaam (cavum uteri) in verbinding staat met de vagina. De cervixopening die zichtbaar is in de vagina heet portio. Dit hoofdstuk bespreekt de pathologie van de cervix en de diagnostiek. De diathermische lisexcisie en conisatie in pre-, per- en postoperatieve fase worden toegelicht. Diathermische lisexcisie is een diagnostische of therapeutische operatie waarbij een oppervlakkig deel van de cervix met een diathermische lis wordt verwijderd in verband met afwijkende cellen. LEEP/LETZ (Loop Electrosurgical Excision Procedure/Large Excision of the Transformation Zone) is een therapeutische operatie waarbij met een diathermische lis een deel van de cervix wordt weggenomen in verband met afwijkende cellen of een carcinoma insitu. Bij een conisatie wordt een kegelvormig stukje weefsel uit de cervix gesneden.

   5. 6. Uterus operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      De uterus is het baarmoederlichaam. Dit hoofdstuk licht verschillende ingrepen via vaginale benadering in pre-, per- en postoperatieve fase toe. Onderzoek in narcose wordt uitgevoerd om bepaalde ziektes of aandoeningen uit te sluiten. De operatie kan bestaan uit alleen inspectie van de vagina en portio, maar kan ook uitgebreid worden met een uitstrijkje of diagnostische hysteroscopie. In dit hoofdstuk wordt de Mirena^® beschreven, omdat deze spiraal operatief het meest geplaatst wordt. Bij een diagnostische curettage wordt baarmoederslijmvlies uit de uterus geschraapt voor diagnostiek. Een endometriumablatie is een behandeling waarbij het endometrium wordt vernietigd. Een uterus wordt vaginaal verwijderd als er sprake is van verschillende ziektebeelden. Een vaginale uterus kan alleen worden uitgevoerd indien de uterus niet te groot is en genoeg descensus heeft.

   6. 7. Prolapsplastieken en incontinentie-operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Door verschillende redenen kan de bekkenbodem beschadigd raken of minder soepel worden. Dit kan aanleiding geven tot een prolaps van de uterus, blaas en/of darmen. Anatomisch zijn de prolapsen te onderscheiden door het compartiment dat verzwakt of verzakt is. Dit hoofdstuk beschrijft de anatomie, pathologie en diagnose. Verschillende prolapsoperaties worden in de pre-, per- en postoperatieve fase besproken. Bij urine-incontinentie functioneert de belangrijke ondersteuning van de blaas en urinewegen niet goed. Dit hoofdstuk beschrijft de anatomie, pathologie en diagnose. De mini-sling wordt in de pre-, per- en postoperatieve fase beschreven. In het kort komen alternatieven aan de orde.

4. Hysteroscopische operaties

   1. Voorwerk

   2. 8. Richtlijnen hysteroscopische operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Dit hoofdstuk beschrijft de specifieke richtlijnen voor hysteroscopische operaties in de pre-, per- en postoperatieve fase zoals de operatiepatiënte, anesthesie, randvoorwaarden operatiekamer, desinfectie, afdekken en opstelling operatieteam. Alle hysteroscopische ingrepen vinden plaats in steensnedeligging. Voor hysteroscopische ingrepen is specifiek instrumentarium nodig en wordt een distensievloeistof gebruikt. Er worden verschillende soorten distensievloeistoffen beschreven, evenals het proces van osmose. Om de druk in de uterus optimaal te houden kan een vloeistofmanagementsysteem worden gebruikt. Tot slot worden de wond- en preparaatverzorging en de mogelijke per- en postoperatieve complicaties beschreven met onder andere het TUR-syndroom.

   3. 9. Hysteroscopische operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Hysteroscopie betekent kijken in de baarmoederholte met een endoscoop. Dit kan diagnostisch of therapeutisch van opzet zijn. Dit hoofdstuk beschrijft de diagnostische, therapeutische en Myosure^®-hysteroscopische weefselverwijdering in de pre-, per- en postoperatieve fase. Er worden verschillende indicaties en intracavitaire afwijkingen beschreven met bijbehorende operatie.

5. Operaties via abdominale benadering

   1. Voorwerk

   2. 10. Richtlijnen abdominale operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Dit hoofdstuk beschrijft de specifieke richtlijnen voor abdominale operaties, zoals de operatiepatiënte, anesthesie, positionering, desinfectie, afdekken en opstelling operatieteam. Bij de randvoorwaarden operatiekamer worden de energy device en PlasmaJet^® uitgebreid beschreven. Bij de peroperatieve fase wordt dieper ingegaan op de mogelijke buikincisies, de plaats en de anatomische lagen en het sluiten van de wond. Het spoelen van de buik wordt besproken. Bij de postoperatieve fase worden de wond- en preparaatverzorging, zorgaspecten en de mogelijke per- en postoperatieve complicaties beschreven.

   3. 11. Operaties via abdominale benadering

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk komen verschillende operaties via abdominale benadering in de pre-, per- en postoperatieve fase aan de orde. Het verwijderen van de uterus (aue) en myomen via abdominale benadering wordt uitgebreid beschreven. Bij een abdominale sacrocolpopexie/sacrohysteropexie (Rust-plastiek) wordt de vaginatop/uterus met behulp van een mesh aan het sacrum bevestigd, omdat er sprake is van een prolaps. Bij een uterus extirpatie volgens Wertheim-Meigs wordt niet alleen de uterus verwijderd maar ook het parametrium, de lymfeklieren in het kleine bekken en het bovenste derde deel van de vagina in verband met een cervixcarcinoom. Een stadiëringsoperatie/primaire of secundaire debulking of cytoreductieve operatie wordt uitgevoerd bij verdenking op een ovariumcarcinoom. De proeflaparotomie, stadiëringslaparotomie en de debulking worden apart uitgebreid beschreven. Ovariumcarcinoom is een silent killer, omdat het over het algemeen in een laat stadium wordt ontdekt.

6. Obstetrische operaties

   1. Voorwerk

   2. 12. Inleiding obstetrie

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Binnen de gynaecologie is de obstetrie (verloskunde) een deelspecialisme. Obstetrie is de verzamelnaam voor alle kennis rondom de zwangerschap, bevalling en de eerste zes weken na de bevalling. De anatomie en het ontstaan van de placenta en het vruchtwater wordt beschreven. De lichamelijke ontwikkeling van het embryo komt per stadium aan bod. Bij de pathologie worden de lichamelijke klachten (pre-eclampsie, eclampsie, HELPP-syndroom) ten gevolge van de zwangerschap, mola zwangerschap, solutio placentae (placentaloslating), abruption placentae, fluxus post partum (hemoragie post partum), uitgezakte navelstreng en vruchtwaterembolie uitgebreid uitgelegd. Tijdens de zwangerschap is er screening voor de zwangere zoals lichamelijk onderzoek en bloedonderzoek van de moeder. Er zijn verschillende screenings van de ongeboren baby om eventuele afwijkingen vroegtijdig op te sporen zoals NIPT-test, echo-onderzoek, vlokkentest en vruchtwaterpunctie. Astrup-bepaling, stamcellen uit navelstrengbloed, hielprik en gehoortest worden onder de screening bij pasgeborene uitgebreid beschreven.

   3. 13. Obstetrische operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      In dit hoofdstuk worden verschillende obstetrische operaties in de pre-, per- en postoperatieve fase beschreven binnen de obstetrie. Dit zijn operaties die tijdens of na de zwangerschap uitgevoerd worden. Een therapeutische curettage wordt uitgevoerd bij een niet-intacte zwangerschap, een niet-gewenste zwangerschap of post partum bij een placentarest. Een placentarest kan ook hysteroscopisch verwijderd worden. Een manuele placenta verwijderen en hechten episiotomie of ruptuur worden uitgebreid beschreven. De sectio caesarea (sectio) kan primair of secundair zijn, dit wordt uitgebreid beschreven. Een fluxus post partum (levensbedreigend bloedverlies post partum) heeft verschillende behandelmethodes, de Bakri^®-ballon wordt uitgebreid beschreven. Bij een insufficiënte cervix uteri tijdens de zwangerschap wordt een cervixcerclage geplaats. Er zijn verschillende technieken, de Shirodkar-en McDonald-techniek worden beschreven. Tot slot komt de laparoscopische en laparotomische behandeling bij een extra uterine graviditeit (buitenbaarmoederlijke zwangerschap) uitgebreid aan bod.

7. Laparoscopische operaties

   1. Voorwerk

   2. 14. Richtlijnen laparoscopische operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Dit hoofdstuk beschrijft de ontwikkeling en de specifieke richtlijnen voor laparoscopische operaties. Bij het bedrijfsklaar maken van de operatiekamer wordt de benodigde apparatuur besproken, zoals insufflator, lichtbron, camera-unit, beeldschermen en energy device. Vervolgens worden de vaginale voorbereiding, de verschillende technieken van het aanleggen van een pneumoperitoneum en plaatsen van overige trocarts uitgelegd. Specifiek laparoscopisch instrumentarium en de uterusmanipulator worden behandeld. De mogelijkheid van converteren met de benodigdheden komt aan bod. Het gebruik en de toepassing van de Hyalobarrier Gel Endo^® wordt beschreven. Bij de postoperatieve fase worden de wond- en preparaatverzorging, zorgaspecten en de mogelijke per- en postoperatieve complicaties beschreven.

   3. 15. Laparoscopische operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Dit hoofdstuk beschrijft verschillende laparoscopische operaties in de pre-, per- en postoperatieve fase. Een laparoscopische operatie kan diagnostisch of therapeutisch van opzet zijn. Naast de diagnostische laparoscopie wordt de chromopertubatie (doorgankelijkheid eileiders) beschreven. Bij de laparoscopische sterilisatie komen de verschillende technieken aan bod. Als therapeutische laparoscopieoperatie worden de behandeling van endometriose, tubectomie, adnexextirpatie, cystectomie en myomectomie beschreven. De verschillende technieken om de uterus laparoscopisch te verwijderen worden uitgebreid uitgelegd, zoals de totale uterusextirpatie, supra-vaginale uterusextirpatie (portio blijft intact) en de laparoscopisch assisted vaginale hysterectomie. Bij een V-notes wordt de uterus vaginaal/laparoscopisch vrijgeprepareerd en verwijderd. Tot slot wordt laparoscopische sacrocolpo/sacrohysteropexie als prolapsplastiek beschreven.

8. Robotgeassisteerde operaties

   1. Voorwerk

   2. 16. Richtlijnen robotgeassisteerde operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Dit hoofdstuk beschrijft de ontwikkeling en specifieke richtlijnen voor robotgeassisteerde operaties zoals positionering, desinfectie, afdekken en opstelling van operatieteam. Daarnaast wordt de benodigde apparatuur uitgebreid beschreven, zoals de Vision Cart^®, Surgeon Console^® en Patient Cart^®. De vaardigheden drapen en docken komen aan bod. De basiskennis van het robotinstrumentarium wordt toegelicht in vormgeving en functionaliteit.

   3. 17. Robotgeassisteerde operaties

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Dit hoofdstuk beschrijft de robotgeassisteerde hysterectomie, myoomenucleatie, sacrocolpopexie en endometriose behandeling in de pre-, per- en postoperatieve fase.

9. Instrumentarium

   1. Voorwerk

   2. 18. Instrumentarium

      Myron Dijkstra, Natalie de Callafon

      Samenvatting

      Het laatste hoofdstuk Instrumentarium bevat een overzicht van het instrumentarium dat bij de beschreven operatieprocedures in dit boek nodig is. Het begint met algemeen vaginaal en abdominaal instrumentarium met een onderverdeling van klemmen, scharen, wondspreiders, specula en specifieke instrumenten. Daarna volgt het hysteroscopisch instrumentarium met een onderverdeling van optieken, schachten, instrumenten en accessoires. Vervolgens komt het laparoscopische instrumentarium met de onderverdeling van optieken, trocarts, instrumenten en accessoires. Tot slot het robot-instrumentarium met een onderverdeling van de Da Vinci-trocart en Da Vinci-instrumenten. Elk instrument wordt beschreven met gebruiksdoel en relatie van vorm en functie. Elk instrument is zichtbaar in een figuur.

10. Nawerk