Skip to main content
main-content
Top

Over dit boek

Dit leerboek beschrijft de belangrijkste gynaecologische operaties en operatietechnieken. De basis wordt uitgebreid behandeld en het boek geeft achtergrondinformatie bij de verschillende ziektebeelden binnen de gynaecologische chirurgie. Het is bedoeld voor (aanstaande) operatieassistenten.

Het boek is opgebouwd uit vier delen. Het eerste deel beschrijft de algemene basisrichtlijnen met betrekking tot vaginale operaties. Deel twee gaat over operaties met vaginale benadering. In deel drie worden de abdominale operaties besproken en in deel vier komen de laparoscopische operaties aan bod.

Deze nieuwe editie van Gynaecologische chirurgie heeft een overzichtelijkere opzet. Ook zijn de meest recente ontwikkelingen en nieuwste operatietechnieken opgenomen. Tevens leest u over de meest voorkomende laparoscopische technieken waarbij een robot assisteert.

Gynaecologische chirurgie is onderdeel van de reeks Operatieve zorg en technieken waarin verschillende chirurgische (sub-)specialismen worden behandeld.

Inhoudsopgave

Voorwerk

Algemene basisprincipes en richtlijnen vaginale operaties

Voorwerk

1. Algemene basisprincipes en richtlijnen vaginale operaties

Samenvatting
De patiënte komt via het reguliere of via het spoedprogramma op de operatiekamer. Conform de algemene regels van de preoperatieve zorg is zij nuchter en ontdaan van sieraden, nagellak en bril en van gebits- en oorprothesen.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

2. Anatomie, fysiologie en pathologie

Samenvatting
In dit hoofdstuk worden de anatomie, fysiologie en pathologie van de inwendige en uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen beschreven. Voor alle operaties is het noodzakelijk om op de hoogte te zijn van de achtergrond, reden en keuze voor een bepaalde operatie. Om beter het verband te kunnen zien tussen een operatie en de bijbehorende anatomie, komt op enkele plaatsen in de verschillende hoofdstukken nog een beknopte anatomische, fysiologische en/of pathologische beschrijving aan bod.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

3. Opstellingen van het operatieteam

Samenvatting
Figuur 3.1 laat de opstelling zien bij het gebruik van beensteunen. Voor de instrumenterende en assisterende is die opstelling niet optimaal. De assisterende kan over het been hangend, maar niet op het been leunend staan, tussen de benen staan of onder het been zitten. Geen van deze situaties is ideaal, zeker niet als de assisterende een voor- en/of achterwandspeculum moet vasthouden. Het gebruik van een ‘ijzeren co’ (een zelfhoudend speculum) kan de taak van de assistent wat verlichten.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

4. Bijzonderheden gynaecologische operaties

Samenvatting
In dit hoofdstuk komen bijzonderheden bij gynaecologische operaties aan de orde.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

5. Kleine ingrepen

Samenvatting
In dit hoofdstuk wordt een aantal kleine ingrepen beschreven: onderzoek in narcose, het plaatsen en verwijderen van een Implanon® NXT-implantaat en het plaatsen van een IUD. In H. 8, bij hysteroscopische operaties, komt aan de orde waarvoor een Implanon® NXT-implantaat of een IUD geplaatst zouden kunnen worden. Ook wordt in dat hoofdstuk beschreven hoe een IUD hysteroscopisch verwijderd kan worden.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

Operaties met vaginale benadering

Voorwerk

6. Vulvaire operaties

Samenvatting
De vulva is de huid rondom de vagina en omvat de uitwendige, zichtbare vrouwelijke geslachtsorganen. Zie voor een uitgebreide beschrijving van de uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen H. 2.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

7. Cervicale operaties

Samenvatting
Bij vrouwen komt baarmoederhalskanker vrij vaak voor. Deze vorm van kanker wordt veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). In Nederland worden vrouwen tussen de 30 en 60 jaar elke vijf jaar voor bevolkingsonderzoek uitgenodigd om een uitstrijkje te laten maken. Het ontstaan van voorstadia van deze vorm van kanker kan door het afnemen en bestuderen van een uitstrijkje (tab. 7.1) vroeg worden opgespoord. Bij vroegtijdige opsporing kan baarmoederhalskanker efficiënt worden behandeld. Meisjes van 13 jaar kunnen via het Rijksvaccinatieprogramma worden ingeënt tegen het HPV-virus.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

8. Hysteroscopische operaties

Samenvatting
In dit deel worden de verschillende oplossingen en operaties beschreven waarbij wel of niet door middel van een endoscoop (hysteroscoop, zie fig. 8.1) het cavum uteri geïnspecteerd kan worden. Ook wordt aangegeven welke kleinere operaties en ingrepen gedaan kunnen worden bij hevig bloedverlies, aanwezigheid van poliepen, kleine myomen, het verwijderen van een placentarest en andere gynaecologische ongemakken.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

9. Incontinentieoperaties en prolapsplastieken

Samenvatting
In dit hoofdstuk worden diverse incontinentieoperaties beschreven, zoals de TVT en TVT-O en diverse prolapsplastieken. Bij een prolaps (verzakking) of ureterovaginale prolaps is de bekkenbodem verzwakt. Er is dan een defect van de bekkenbodem (fig. 9.1) opgetreden. Een prolaps ontstaat door schade aan zenuwen, bindweefsel en spieren van de bekkenbodem. Hierdoor kunnen de blaas, de uterus of de (endel)darm naar beneden zakken in of tot buiten de vagina.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

10. Vaginale operaties

Samenvatting
In dit hoofdstuk worden de verschillende curettages beschreven. Daarnaast komen het verwijderen van een placentarest en de vaginale uterusextirpatie (VUE) aan de orde.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

11. Verloskundige operaties

Samenvatting
In dit hoofdstuk wordt een aantal verloskundige operaties beschreven. Hierbij gelden nagenoeg dezelfde aandachtspunten als beschreven in H. 1. De specifieke handelingen voor wat betreft positionering, benodigde instrumenten, materialen en middelen komen hier niet meer aan bod.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

Abdominale operaties

Voorwerk

12. Algemene basisprincipes en richtlijnen abdominale operaties

Samenvatting
Voordat een operatie kan beginnen, zijn diverse voorbereidingen op de operatiekamer nodig. Ten aanzien van de gynaecologische abdominale operaties worden in dit hoofdstuk alle basisrichtlijnen, aandachtspunten, standaardbenodigdheden, hechtmaterialen en dergelijke beschreven. Daarnaast komen de meest gebruikte incisies aan de orde die voor het openen van de buik gebruikt worden. De andere mogelijkheden, zoals de Joel-Cohen- en de Maylard-incisie, zijn als afbeelding weergegeven en slechts beknopt beschreven. De inhoudelijke benaderingen zijn, op kleine verschillen na, nagenoeg hetzelfde.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

13. Operaties via abdominale benadering

Samenvatting
In dit hoofdstuk komen operaties via abdominale benadering aan de orde.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

Laparoscopische operaties

Voorwerk

14. Algemene basisprincipes en richtlijnen laparoscopische operaties

Samenvatting
In dit hoofdstuk worden de algemene basisprincipes en richtlijnen van laparoscopische operaties beschreven. Daaronder vallen de preoperatieve fase, de positionering, de benodigdheden en het instrumentarium, de peroperatieve fase, het aanleggen van een pneumoperitoneum, de introductie van diverse trocarts en de postoperatieve fase. De basisprincipes en richtlijnen worden in H. 15 niet meer uitgebreid beschreven bij de diverse operaties.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

15. Laparoscopische operaties

Samenvatting
In dit hoofdstuk komen de laparoscopische operaties aan de orde.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

16. Algemene basisprincipes en richtlijnen robotchirurgie

Samenvatting
Voordat een operatie met behulp van de Da Vinci-robot kan beginnen, zijn er diverse voorbereidingen op de operatiekamer nodig. In dit hoofdstuk komt de Da Vinci-robot aan de orde, gevolgd door de ingrepen die op dit moment het meest met behulp van deze robot worden uitgevoerd. Verder wordt een aantal basisrichtlijnen beschreven als mogelijke handvatten voor het instrumenteren en omlopen bij het gebruik van de Da Vinci-robot. Daaronder vallen: preoperatieve fase, positionering, benodigdheden en instrumentarium, peroperatieve fase, introductie van de basis en assisterende trocarts en  postoperatieve fase.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

17. Laparoscopisch robotgeassisteerde operaties

Samenvatting
In dit hoofdstuk komen laparoscopisch robotgeassisteerde operaties aan de orde.
Natalie de Callafon, Myron Dijkstra

Nawerk

Meer informatie