19. Fantoompijn

Verwijdering van een ledemaat door een ongeval of operatieve amputatie wil niet zeggen dat dit lichaamsdeel uit de hersenen verdwenen is: na een amputatie wordt het verwijderde lichaamsdeel meestal nog levendig gevoeld: fantoomsensaties. Relatief vaak is er ook fantoompijn: het lichaamsdeel is letterlijk pijnlijk afwezig. Het fenomeen fantoompijn moet onderscheiden worden van stomppijn ( = pijn ter plaatse van de stomp; dit is eigenlijk postoperatieve pijn). Fantomen kunnen (in de subjectieve ervaring) verkrampt vastzitten of juist heel beweeglijk zijn. Acties waarin het fantoomledemaat betrokken was, hebben invloed op fantoomsensaties. Psychiatrische en mystieke verklaringen voor fantoompijn behoren tot het verleden. Bij fantoompijn is waarschijnlijk onder invloed van de weggevallen input (de-afferentatie) een neurale reorganisatie ontstaan. De gangbare medicamenteuze therapie is weinig effectief. Interessant en hoopgevend zijn therapieconcepten die gebaseerd zijn op het terugdringen van deze neurale reorganisatie, zoals spiegeltherapie en motor imagery.