Skip to main content
main-content
Top

Over dit boek

Sociale media voor professionals, organisaties en facilitatoren. We kunnen er niet meer omheen. Sociale media zijn er en zullen invloed hebben op onze manier van werken en leren. Hoe kun je als professional en als organisatie goed gebruik maken van sociale media? Welke mogelijkheden bieden sociale media om effectiever te werken in netwerken? Wat betekent dit voor organisaties en managers? En hoe kunnen sociale media een ondersteunende rol vervullen in formele en informele leerprocessen? Dit boek gaat in op deze vragen en is interessant voor iedereen die wil weten wat je nu zelf met sociale media kunt en hoe je meer strategisch in deze wereld kunt participeren. Met als doel om zelf, in een team of als organisatie, online te leren. Ook als je wilt weten óf je je er wel in moet willen verdiepen. In dit boek worden sociale media niet bekeken vanuit een marketing- of communicatieperspectief, maar vanuit het perspectief van collectief leren. Het boek bestaat uit drie delen. 1. Gebruik van sociale media in je eigen werk als professional. 2. Sociale media bij het werken als team of lerende organisatie. 3. Het faciliteren van online leren. En nu online Sociale media voor professionals, organisaties en facilitatoren laat zien hoe sociale media werken. Dit wordt uitgebreid geïllustreerd aan de hand van praktijkvoorbeelden en -verhalen. Dankzij de vele praktische tips en tools kun je hiermee zelf direct aan de slag. Werken via sociale media is als het betreden van een nieuw land, doordat de ongeschreven regels, de cultuur, het openlijk delen van informatie en ideeën fundamenteel anders zijn dan gewend. Een land met een nieuwe taal, onbekende tools en een nog ongekende hoeveelheid mogelijkheden. Met dit boek hopen we ons enthousiasme voor sociale media over te brengen en lezers te verleiden tot experimenteren.

Inhoudsopgave

Voorwerk

Introductie

1. Introductie

Nieuwigheden zijn voor de één uitdagend en interessant om te verkennen, een ander laat ze zo lang mogelijk links liggen tot het echt niet anders meer kan. Dit zie je met sociale media ook gebeuren. Jij behoort wellicht tot de groep nieuwsgierigen die al ervaring heeft met nieuwe mediatoepassingen zoals LinkedIn of Hyves en deelneemt aan een discussiegroep op Ning. Sociale media of web2.0 is een grote verzameling online sites waarbij interactie en cocreatie centraal staan: iedereen kan zelf verhalen, filmpjes en foto’s op het web zetten zonder tussenkomst van een webredacteur. En gebruikers kunnen op elkaar reageren. Het kan een nieuwe wereld lijken als je er (nog) niet in thuis bent. Wij zijn ervan overtuigd dat sociale media geen hype zijn, maar een ontwikkeling in gang zetten waar we niet onderuit kunnen. De grote hoeveelheid aan nieuwe tools die ontstaan en vaak gratis of voor weinig geld te gebruiken zijn is één, maar interessanter nog vinden wij de nieuwe mogelijkheden die dit biedt voor interactie, samenwerking en leren.
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

Aan de slag met sociale media als professional

Voorwerk

2. Online professionaliseren

Dat je internationaal kunt netwerken, je blik kunt verbreden met een laptop vanuit je stoel en kunt deelnemen aan congressen vanuit je eigen werkkamer is toch fascinerend? De hedendaagse professional die zich voortdurend wil ontwikkelen, zal meer en meer gebruik gaan maken van sociale media. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe sociale media behulpzaam kunnen zijn bij het vormgeven van persoonlijke professionalisering in het werk. Hiertoe kijken we eerst naar de manier waarop professionals leren, wat trends in het werk van professionals zijn en wat de invloed van de jongere generatie is op het gebruik van sociale media in het werk. We laten professionals aan het woord over de sociale media die zij gebruiken bij hun werk. En we geven aan wat het je als professional kan opleveren om meer met sociale media te werken.
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

3. Een strategie ontwikkelen

Er is veel mogelijk op het gebied van sociale media, dus waar begin je? Start je een weblog? Maak je een LinkedIn-profiel aan? Sluit je je aan bij een online netwerk? Begin je met Twitter? In dit hoofdstuk willen we daar wat handvatten voor aanreiken. Wij zijn ervan overtuigd dat het belangrijk is om eerst te gaan experimenteren met sociale media en zo te ervaren wat bij jouw voorkeuren past. Als je wat ervaring hebt opgedaan, hebt afgekeken bij collega-professionals en de online leercultuur wat hebt leren kennen, kun je nadenken over een eigen ‘sociale media strategie’. Enige ervaring met sociale media maakt het mogelijk om de focus op het technisch leren werken met de web2.0 tools los te laten en eerst te bedenken welk doel je wilt realiseren, alvorens een tool en activiteiten te kiezen waar je energie in gaat steken.
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

4. Sociale media inpassen in je werk

De grootste hobbel die je moet nemen bij het participeren in sociale media is het inpassen in je dagelijkse werkroutine. Eerst eens een schets van een online werkdag van Sibrenne.
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

Aan de slag met sociale media in teams en organisaties

Voorwerk

5. Op weg naar organisatie2.0

Op welke manier wordt er in jouw organisatie al gebruik gemaakt van sociale media? In veel organisaties ligt het initiatief vooral bij enthousiaste professionals die mogelijkheden zien om bepaalde werkprocessen te ondersteunen met een specifieke webtool. Heeft je organisatie wellicht al een collectieve weblog waar alle medewerkers uitgenodigd worden een bijdrage aan te leveren? Is je organisatie positief over sociale media of worden sites zoals Youtube, Blogger en Hyves geblokkeerd? Wordt het gebruik oogluikend toegestaan of heeft het management een visie op sociale media?
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

6. Introduceren van sociale media in de organisatie

Bij enkele organisaties heeft het management al een visie op sociale media ontwikkeld, bij andere organisaties verloopt het proces vooral spontaan. Stel dat je de kracht van sociale media beter en systematischer wilt benutten in je organisatie: hoe pak je dit dan aan? Dat staat centraal in dit hoofdstuk.
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

7. Sociale media voor collectief leren

Een van de processen waar een organisatie zich met sociale media op kan richten, is het stimuleren van collectieve leerprocessen. Hiermee komen we op het terrein van de lerende organisatie, als een organisatie die gekenmerkt wordt door het zich voortdurend aanpassen aan een veranderende omgeving. Een lerende organisatie is zichzelf continu aan het ontwikkelen om haar gestelde doelen te bereiken. In een lerende organisatie zijn mensen voortdurend bezig om hun bekwaamheid te ontwikkelen in interactie met de omgeving, om datgene te bereiken wat ze willen en belangrijk vinden. Het ontwikkelen en toepassen van nieuwe ideeën wordt aangemoedigd. De mate waarin een organisatie leert, hangt in hoge mate af van haar organisatie- en leercultuur.
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

8. Online samenwerken in teams

Wat kunnen sociale media betekenen voor leren en samenwerken in organisaties en teams? Sociale media maken het mogelijk om virtueel samen te werken in een team, met collega’s uit je eigen organisatie maar ook uit andere organisaties; je hoeft niet langer bij elkaar op kantoor te zitten om te ‘overleggen’. Hoe doe je dit? Is het nodig dat je duidelijk afspraken maakt over hoe je tools gebruikt? We zullen in dit hoofdstuk eerst aandacht besteden aan virtuele teams, maar ook aangeven hoe je met webtools het leren en samenwerken in teams die wel op dezelfde locatie zitten kunt ondersteunen. We introduceren de rol van een technology steward en het begrip ‘de grenzeloze facilitator’. We presenteren een stappenplan om tools te introduceren bij teams die op afstand samenwerken. Vervolgens besteden we aandacht aan leren in teams en specifieke interventies om met sociale media het teamwerk te versterken. Wat kun je met sociale media bij teams die niet goed functioneren?
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

Leerinterventies en het faciliteren van leren

Voorwerk

9. Online leren

Wat kunnen sociale media toevoegen aan het repertoire dat we als ontwerper van leertrajecten hebben? Een interessante vraag, die we eerst verder verkennen aan de hand van een gesprek met Sibrenne Wagenaar.
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

10. Voorbeelden van leerinterventies

Hoe kan online leren vorm krijgen? Alvorens we ingaan op de stappen die je kunt zetten om online leren te ontwerpen, lijkt het ons goed om een aantal online leerinterventies de revue te laten passeren, ter inspiratie. We hopen dat deze voorbeelden helpen om een beeld te vormen bij wat er allemaal mogelijk is met sociale media. Daarom beschrijven we hier een breed scala aan leerinterventies van online leernetwerken via Twitter, Flickr en bloggingcommunities, online conferenties, online workshops tot e-coaching en serious gaming. We richten ons specifiek op deze activiteiten vanuit het perspectief van leren. We besteden geen aandacht aan de zogenoemde klantencommunities met als doel de relatie tussen een bedrijf en zijn klanten te verbeteren.
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

11. Ontwerpen van online leerprocessen

We hebben laten zien dat de inzet van sociale media goed aansluit bij de groeiende aandacht voor informeel leren. Professionals zelf krijgen meer mogelijkheden in handen om hun ontwikkeling een impuls te geven. Bij het gebruik van sociale media voor leren valt ook te denken aan een specifieke integratie in opleidingen, trainingen en leertrajecten, de meer formele kant van leren. Hiermee kunnen sociale media een belangrijk onderdeel gaan vormen van het repertoire van HRDprofessionals, facilitatoren, trainers en communitymanagers die zich bezighouden met het ontwerpen en faciliteren van leerprocessen.
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

12. De rol van de facilitator

Faciliteren van online leren is in de vorige hoofdstukken al regelmatig aan de orde geweest als middel om mensen te ondersteunen bij online interactie, dialoog en kennisontwikkeling. In dit hoofdstuk staan we stil bij de rol van de facilitator. We vergelijken online faciliteren met face-to-face faciliteren en geven aan wat kenmerkende verschillen zijn. Hierna komen taken, vaardigheden en verschillende rollen van een online faciliator aan bod. Naast het faciliteren van interactie gaat het, afhankelijk van het type leertraject of community, ook om het ondersteunen bij technische vragen, het toevoegen van inhoudelijke expertise, het creëren van draagvlak bij het management of het modereren van berichten van deelnemers. Zoals face-to-face faciliteren al heel wat van een persoon vraagt, en het soms prettig kan zijn dit in duoschap met een collega te doen, zo geldt dit zo mogelijk nog sterker voor online faciliteren. Omdat dialoog een belangrijk element is in online leerprocessen, gaan we vervolgens in op de vraag hoe je deze dialogen online zo kunt faciliteren dat hierin echt iets gebeurt voor deelnemers. Tot slot gaan we in op een aantal veelvoorkomende praktische vragen van facilitatoren, zoals ‘wat doe ik als de techniek me in de steek laat?’ of ‘hoe stimuleer ik vertrouwen in de groep?’
Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar

Nawerk

Meer informatie