Skip to main content
main-content
Top

Over dit boek

De samenleving verkeert onmiskenbaar in turbulente tijden. Ook zonder economische crises is het duidelijk dat de inrichting van de 'zorgzame samenleving' zoals we die tot voor kort kenden te zwaar is opgetuigd. Een uitweg lijkt te liggen in het ontmantelen van complexe systemen als de AWBZ, de Jeugdzorg en beschutte arbeid. Hoe dat moet is niet zo eenvoudig te zeggen. 

Inhoudsopgave

Voorwerk

Inleiding

Inleiding

Abstract
De discussie over de rol en betekenis van sociaal werk verstomt nooit. De omslag van deze publicatie wordt gesierd door afbeeldingen van de zeven werken van barmhartigheid. Deze zijn gebaseerd op het evangeli volgens Mattheüs, waarin de passage te vinden is die begint met: ‘Ik had honger, en gij hebt mij te eten gegeven (…).’ De overige vijf werken (de dorstigen laven, de naakten kleden, de vreemdelingen herbergen,de zieken verzorgen, de gevangenen bezoeken) werden in demiddeleeuwen aangevuld met ‘de doden begraven’.
Ard Sprinkhuizen, Margot Scholte

INTRODUCTIE EN ACHTERGRONDEN

Voorwerk

1. Op de schouders van reuzen

Abstract
Het langetermijngeheugen van sociaal werk is de laatste decennia watonderontwikkeld geraakt. De continuïteit die het werk deels typeert wordt veronachtzaamd en het lijkt vaak of professionals en het sociaal beleid gemakzuchtig meewaaien met de wind van de dag en daarbij het wiel steeds opnieuw uitvinden.
Ard Sprinkhuizen

2. Kaders en contexten van sociaal werk

Abstract
De verzorgingsstaat kraakt in z’n voegen. Op de keper beschouwd woedt er sinds het eind van de jaren 70 van de vorige eeuw een heftige strijd over de houdbaarheid.
Ard Sprinkhuizen

3. Sociaal werk in internationaal perspectief

Abstract
De maatschappelijke vraagstukken, trends en sociale beroepen in Nederland hebben logischerwijs overeenkomsten met wat in de landen om ons heen gebeurt.
Hans van Ewijk

Het werkveld

Voorwerk

4. Verschijningsvormen van sociaal werk

Abstract
Sociaal werk weerspiegelt in iedere periode de heersende tijdgeest. Voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog is het breed, vrijwel ongedifferentieerd, voorbehouden aan vrijwilligers en gericht op armoede en volksverheffing.
Harry Hens, Paul Vlaar, Margot Scholte

5. De opdracht van maatschappelijk werk

Abstract
Aldus de reactie die veel maatschappelijk werkers geven als ze geconfronteerd worden met de acht bakens van Welzijn Nieuwe Stijl (WNS ), het stimuleringsprogramma dat behoort bij de Wmo.
Margot Scholte

6. Samenwerken aan samenleven

Abstract
Een van de opgaven van sociaal werk in de 21e eeuw is het ontwikkelen van nieuwe vormen van maatschappelijke ondersteuning, waarbij de verantwoordelijkheid van burgers voor hun eigen leven centraal staat. Bovendien dienen de burgers een grotere bijdrage te leveren aan de zorg en ondersteuning van hun eigen sociale omgeving.
Jaap Ikink

7. De opdracht van sociaalpedagogische hulpverlening

Abstract
Greet, een 37-jarige SPH’er, vertelt over haar werkwijze als ambulant begeleider bij cliënten met een lichte verstandelijke handicap (LVG-cliënten). ‘Als team zeggen wij: onze cliënten zijn volwaardig burger en hebben hun eigen verantwoordelijkheid. Wij lossen de problemen niet op, maar geven wel ondersteuning.
Willy Nighof, Sietske Horneman

8. De dynamiek van sociaal werk: opleiding en beroep in transitie

Abstract
De term sociaal werker is een verzamelnaam voor een aantal verschillende beroepsgroepen en functies. De beroepenveldteksten uit deel II van dit boek laten zien dat sociaal werkers vaak gekoppeld zijn aan een specifieke doelgroep of een specifieke opdracht.
Margot Scholte, Ard Sprinkhuizen

Domeinen van sociaal werk

Voorwerk

9. Sociaal werk in de breedte

Abstract
De domeinen (samenhangende beleidsvelden) waarop sociaal werkers zich bewegen zijn divers en breed. Soms vervullen sociaal werkers binnen die domeinen een eigenstandige functie, met eigen taken, doelen en verantwoordingssystematiek (bijv. door Algemeen Maatschappelijk Werk, AMW), soms maken ze onderdeel uit van een team en werken ze samen met andere functionarissen en disciplines aan gezamenlijke doelen, bijvoorbeeld in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ), de politie, een woningcorporatie, een school of een arbodienst.
Margot Scholte, Ard Sprinkhuizen

10. Geestelijke gezondheidszorg

Vermaatschappelijking in de GGZ: beter worden doe je thuis
Abstract
De psychiatrie is een veld dat volop in beweging is. De kosten van de psychiatrie zijn in de afgelopen jaren verdubbeld. De vraag naar psychologische en psychiatrische behandeling neemt toe. Zo heeft in de afgelopen 12 maanden 18% van de bevolking tussen de 18 en 64 jaar enigerlei psychische aandoening gehad. Dan gaat het om ruim 1,8 miljoen mensen.
Michiel Bähler, Katinka Kerssens, Henk Hut

11. Armoede en schuldhulpverlening

Van iedereen schuldenvrij naar hanteerbare schulden
Abstract
In de afgelopen jaren is de schuldenproblematiek fors toegenomen. De gevolgen zijn groot voor alle betrokkenen. De schuldenaren krijgen deurwaarders aan de deur, er ligt beslag op het inkomen, de inboedel en/of de auto, en er zijn dagelijks zorgen over hoe de boodschappenbetaald moeten worden. Relaties komen onder druk te staan, sociale contacten verwateren en kinderen groeien op in gezinnen waar permanent sprake is van spanning. Voor crediteuren betekent een problematische schuldsituatie dat zij hoge incassokosten maken en vaak bij lange na niet de hele vordering incasseren.
Nadja Jungmann

12. Over wijken, wonen en werken

Sociale en economische stijging van buurten en buurtbewoners
Abstract
De wijkenaanpak in Nederland kent een lange geschiedenis. Er liggen twee pijlers aan ten grondslag: een fysieke (de ‘stenen’) en een sociale (de mensen), met soms meer nadruk op het ene en soms meer op het andere. Afhankelijk van het tijdsgewricht worden daar soms andere pijlers aan toegevoegd, zoals een economische pijler of een veiligheidspijler.
Guido Walraven, Ard Sprinkhuizen, Erik Sterk

13. Investeren in jeugd

Abstract
Het gaat over het algemeen goed met de ruim 4,5 miljoen jeugdigen van 0-23 jaar in Nederland. Het overgrote deel groeit voorspoedig, gezond en evenwichtig op.
Daan Heineke

14. Ouderen, mensen met beperkingen en zorg

Abstract
De mensen die een beroep doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning(Wmo) vormen een zeer gedifferentieerde groep. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op ouderen met een ondersteuningsbehoefte en inwoners met een lichamelijke of verstandelijke beperking .
Marleen Goumans

15. Outreachend in de rafelrand : frontlijnwerk in risicosituaties

Abstract
In dit hoofdstuk ga ik in op outreachend werken naar specifieke groepen, die verkeren in de rafelrand van de samenleving. Ik wil laten zien dat dat werk bijzondere eisen stelt boven op de toch al complexe, veeleisende verantwoordelijkheden die aan outreachend werken kleven.
Sjaak Khonraad

16. In verscheidenheid verenigd

Abstract
In de verschillende hoofdstukken van deel II van dit boek is een beeld geschetst van de ontwikkelingen in de verschillende domeinen waartoe sociaal werkers zich verhouden. Sommige hoofdstukken beschrijven een concrete inhoudelijke ontwikkeling die dicht tegen het sociaal werk aanligt.
Ard Sprinkhuizen, Margot Scholte

Een agenda van sociaal werk

Voorwerk

17. Recapitulatie

Abstract
In deel IV van dit boek komen meerdere lijnen bij elkaar. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) vormde de aanleiding voor innovatieve bewegingen in het sociale domein: een andere gerichtheid, waarbij de taakverdeling tussen overheid, maatschappelijke organisaties, middenveld (kerken, verenigingen, enzovoort) en burgers flink op de schop genomen wordt, met als belangrijke doelen om een (participatie) samenleving te realiseren; een samenleving waaraan iedereen zijn steentje bijdraagt, waar zorg voorhanden is voor wie dit nodig heeft en die bovendien toekomstbestendig (betaalbaar én duurzaam) is.
Margot Scholte, Ard Sprinkhuizen

18. Praktijkproblemen en complexe oplossingen

Abstract
Sociaal werk heeft zich te verhouden tot allerlei domeinoverschrijdende beleidsterreinen. De verantwoordelijkheid voor beleidsontwikkeling ligt veelal bij provincies, regios en in toenemende mate bij gemeenten. Bij deze overheidsorganen zijn provinciale bestuurders, wethouders en tal van ambtenaren binnen allerlei afdelingen bezig om regie te voeren over de uitvoering van het beleid.
Margot Scholte, Ard Sprinkhuizen

19. Passende professionaliteit

Abstract
In het kielzog van de Wmo, stimuleringsmaatregelen als Welzijn Nieuwe Stijl en transitieprogammas rond de AWBZ, de Wet werken naar vermogen en de jeugdzorg zijn organisaties en professionals binnen het brede sociale domein hun werk gaan herdefi niëren.
Margot Scholte, Ard Sprinkhuizen

20. De sociale kwestie hervat: een agenda van sociaal werk

Abstract
Dit boek schetst een caleidoscopisch beeld van het sociaal werk: vanuit zijn geschiedenis, vanuit zijn wettelijke kaders en vanuit een internationaal perspectief. Er is gekeken naar de wijze waarop opleidingen en werkveld invulling geven aan sociaal werk als professie. Een aantal domeinen en werkvelden waartoe sociaal werk zich verhoudt, is belicht. En er is een blik geworpen op de toekomst van sociaal werk als professie, waar de sociaal werker als generalist een sleutelpositie heeft.
Margot Scholte, Ard Sprinkhuizen

Nawerk

Meer informatie