Skip to main content
main-content
Top

09-09-2015 | Artikel

Casus

Bloedverlies en de angst voor darmkanker

Jacob van Es, 50 jaar, verschijnt op het spreekuur, omdat hij al een week vage bovenbuikklachten heeft en enkele keren bloed bij de ontlasting had. Een paar maanden eerder heeft hij ook een aantal keer bloed bij de ontlasting gehad. Zijn relevante medische voorgeschiedenis is blanco. In zijn familie komt geen dikkedarmkanker voor. Toch komt Van Es vooral omdat hij wil uitsluiten dat hij dikkedarmkanker heeft. Hij piekert er verder niet over.


Bij de huisarts blijkt na onderzoek dat er sprake is van helderrood bloedverlies. Het bloed zit op, maar mogelijk ook wat door de ontlasting heen. Het patroon en de consistentie van de ontlasting zijn niet veranderd. Van Es heeft goede eetlust en zijn gewicht is constant. Er is sprake van een normale peristaltiek en er zijn geen abnormale dempingen of weerstanden. Bij inspectie van de anus zijn geen afwijkingen zichtbaar. Bij rectaal toucheren is er een goede sfincterspanning, een normaal rectum met zachte feces en er zijn geen palpabele afwijkingen. Aan de handschoen zit bruin feces met een spoortje bloed. Het hemoglobine gehalte is normaal (8,9 mmol/l).

Uitsluiten

Concluderend is er sprake van rectaal bloedverlies zonder (overige) alarmsignalen, maar gezien het herhaald rectaal bloedverlies lijkt nader onderzoek verstandig. Het doel hiervan is vooral het uitsluiten van een colorectaal carcinoom (CRC), bij een lage voorafkans. De vraag is of een CT-colografie (ook wel virtuele coloscopie genoemd) in dit geval voldoende is of dat een (optische) coloscopie beter is?
Een CT-colografie is een nauwkeurig onderzoek. Het is minder belastend voor de patiënt dan de gewone coloscopie en patiënten geven er dan ook de voorkeur aan. Bovendien is de kans op complicaties bij een CT-colografie vele malen kleiner dan bij een coloscopie. Ook kan een CT-colografie vrijwel altijd in eigen regie door een huisarts aangevraagd worden.

Poliepen

Een belangrijk nadeel van de CT-colografie is dat er geen mogelijkheid is voor het nemen van biopten. Dit kan wel tijdens een coloscopie. Bovendien is in het geval van poliepen (of een verdenking op een colorectaal carcinoom) alsnog een coloscopie noodzakelijk. Ook kunnen tijdens een coloscopie eventueel aanwezige poliepen direct verwijderd worden. Dit kan niet bij een CT-colografie.

Goed alternatief

Uit onderzoek blijkt dat de specificiteit en sensitiviteit van een CT-colografie en coloscopie even hoog zijn voor het ontdekken van poliepen die groter zijn dan 10 mm of een colorectaal carcinoom bij symptomatische patiënten met een laag risico op een colorectaal carcinoom. Voor de huisarts is een CT-colografie bij die groep patiënten een goed alternatief voor een coloscopie. Ook voor (oudere) patiënten, die geen coloscopie kunnen of willen ondergaan, kan een CT-colografie een goed alternatief zijn. Voor het aantonen van platte poliepen is een CT-colografie overigens minder betrouwbaar.

Erfelijk

Een CT-colografie is niet geïndiceerd bij patiënten met een (sterk) verhoogd risico op een colorectaal carcinoom, zeker als er (mogelijk) sprake is van een familiaire of erfelijke aandoening.
Gezien de lage voorafkans op een colorectaal carcinoom stelt de huisarts aan Jacob van Es voor een CT-colon te laten verrichten. Hierbij worden behoudens enkele divertikels in het sigmoïd geen afwijkingen gezien. Van Es is hiermee gerustgesteld en omdat het bloedverlies spontaan gestopt is, wordt een expectatief beleid afgesproken.
De naam Jacob van Es is fictief.

In het kort

Bij (herhaald) rectaal bloedverlies op een leeftijd van 50 jaar of ouder is nader onderzoek nodig, vooral om colorectaal carcinoom uit te sluiten.

Er kan gekozen worden voor een (optische) coloscopie of een CT-colografie. Beide technieken hebben voor- en nadelen.
De keuze wordt bepaald door meerdere factoren, maar een van de belangrijkste is de voorafkans op het hebben van een colorectaal carcinoom.
Deze casus wil inzicht geven in de voor- en nadelen en andere factoren, die een rol spelen bij de keuze voor of CTcolografie of (optische) colopscopie.
Deze casus is geschreven door Carel Veldhoven, huisarts in Berg en Dal met speciale aandacht voor oncologie

Bron: Rectaal bloedverlies en darmkanker

Tip

Nacontrole darmkanker: een taak voor de huisarts?, Laura Duineveld, Huisarts en wetenschap 1/2014

Erfelijke darmkanker, prof. dr. N. Hoogerbrugge, prof. dr. H. Vasen, Bijblijven 9/2011

Beeldrechten