Skip to main content
main-content
Top

Tip

Swipe om te navigeren naar een ander artikel

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 1/2011

01-02-2011

Associatieve visuele agnosie. De minder zichtbare gevolgen van een herseninfarct

Auteur: H.F.A. Diesfeldta

Gepubliceerd in: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie | Uitgave 1/2011

Log in om toegang te krijgen
share
DELEN

Deel dit onderdeel of sectie (kopieer de link)

  • Optie A:
    Klik op de rechtermuisknop op de link en selecteer de optie “linkadres kopiëren”
  • Optie B:
    Deel de link per e-mail

Samenvatting

De gevolgen van een beroerte zijn niet altijd direct zichtbaar, ook al vormen zij wel een grote belasting voor de patiënt en diens omgeving. Ook bij afwezigheid van verlammingsverschijnselen of uitval van spraak en taal is nader onderzoek nodig om de minder zichtbare gevolgen van een herseninfarct aan het licht te brengen. Het belang hiervan wordt geïllustreerd aan de hand van een N=1-studie van een 72-jarige, rechtshandige man die twee jaar eerder een linkszijdig occipitaal herseninfarct doormaakte. De gevolgen waren een rechtszijdige hemianopsie en een alexie (voor letters en woorden) zonder agrafie. Daarbij had hij problemen met het identificeren en benoemen van visuele voorwerpen (tussen 20% en 39% correct). Op de tast of op basis van een omschrijving benoemde hij 87%, respectievelijk 89% van dezelfde items. Gelijke voorwerpen werden herkend, ondanks perceptuele variantie in detail, perspectief of oriëntatie. Hij maakte betrouwbaar onderscheid tussen afbeeldingen van niet-bestaande en reële voorwerpen, of tussen juist en onjuist gekleurde objecten. Hoewel hij met gebaren niet kon laten zien dat hij een getoond voorwerp herkende, selecteerde hij vaker het juiste voorwerp bij een getoond uitdrukkingsgebaar, en vice versa. Hij behaalde een normaal resultaat bij de subtest Woordenschat van de WAIS-III en kon van twee gesproken termen vaststellen of het synoniemen waren. Ook wees hij feilloos naar genoemde voorwerpen tussen semantische en visuele afleiders. De functionele -of betekenisverwantschap tussen voorwerpen met verschillend uiterlijk begreep hij echter niet. Ondanks een intacte vormperceptie activeerden getoonde voorwerpen of afbeeldingen in het betekenissysteem geen volledige semantische representatie, waardoor vervolgens ook geen activatie van de passende woordvorm (benoemen) tot stand kwam. Dit wijst op een kernprobleem in de interactie tussen visuele waarneming en betekenisverlening, ofwel associatieve visuele agnosie.
Trefwoorden: taal; visuele waarneming; semantisch systeem; CVA

Met onderstaand(e) abonnement(en) heeft u direct toegang:

Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie

Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie bestrijkt het brede wetenschapsgebied van de gerontologie en geriatrie in al zijn facetten, met bijdragen uit de biologische, medische, psychologische en sociale wetenschappen. Bovendien wordt aandacht besteed aan de noodzakelijke wisselwerking tussen gerontologie en geriatrie.

Literatuur
1.
go back to reference Bots ML, Berger-van Sijl M, Jager-Geurts MH, Bos M, Reitsma JB, Breteler MMB, et al. Incidentie van cerebrovasculaire ziekte in Nederland in 2000. In: Jager-Geurts MH, Peters RJG, Van Dis SJ, Bots ML, editors. Hart- en vaatziekten in Nederland 2006, cijfers over ziekte en sterfte. Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2006: 35–56. Bots ML, Berger-van Sijl M, Jager-Geurts MH, Bos M, Reitsma JB, Breteler MMB, et al. Incidentie van cerebrovasculaire ziekte in Nederland in 2000. In: Jager-Geurts MH, Peters RJG, Van Dis SJ, Bots ML, editors. Hart- en vaatziekten in Nederland 2006, cijfers over ziekte en sterfte. Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2006: 35–56.
2.
go back to reference Boiten J, Lodder J. Epidemiologie. In: Limburg M, Hijdra A, Cools HJM, editors. Cerebrovasculaire aandoeningen. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 1999: 5–20. Boiten J, Lodder J. Epidemiologie. In: Limburg M, Hijdra A, Cools HJM, editors. Cerebrovasculaire aandoeningen. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 1999: 5–20.
3.
go back to reference Diesfeldt H. Als ‘A’ niet meer als ‘a’ wordt herkend. Een analyse van verworven woordblindheid. 2011: aangeboden voor publicatie. Diesfeldt H. Als ‘A’ niet meer als ‘a’ wordt herkend. Een analyse van verworven woordblindheid. 2011: aangeboden voor publicatie.
4.
go back to reference Haaxma R. Neurologie van cognitie en gedrag in hoofdlijnen. Tweede, herziene druk. Maarssen: Elsevier Gezondheidszorg, 2008. Haaxma R. Neurologie van cognitie en gedrag in hoofdlijnen. Tweede, herziene druk. Maarssen: Elsevier Gezondheidszorg, 2008.
5.
go back to reference Lafosse C. Zakboek Neuropsychologische Symptomatologie. Leuven: Acco, 1998. Lafosse C. Zakboek Neuropsychologische Symptomatologie. Leuven: Acco, 1998.
7.
go back to reference Berg IJ,Deelman BG. Een waarschuwing voor leeftijdseffecten bij de SAN-afasietest. Nederlands Tijdschrift voor de Psychologie 1988;43:388–391. Berg IJ,Deelman BG. Een waarschuwing voor leeftijdseffecten bij de SAN-afasietest. Nederlands Tijdschrift voor de Psychologie 1988;43:388–391.
8.
go back to reference LeveltWJM.Waar komen gesproken woorden vandaan? De Psycholoog 1996;31:434–437. LeveltWJM.Waar komen gesproken woorden vandaan? De Psycholoog 1996;31:434–437.
9.
go back to reference Gregory RL. Eye and brain. The psychology of seeing. Fifth edition. Oxford: Oxford University Press, 1998. Gregory RL. Eye and brain. The psychology of seeing. Fifth edition. Oxford: Oxford University Press, 1998.
10.
go back to reference Farnsworth D. Test dichotomique de Farnsworth 15 D. Chartres: Luneau Ophtalmologie, 1947. Farnsworth D. Test dichotomique de Farnsworth 15 D. Chartres: Luneau Ophtalmologie, 1947.
11.
go back to reference Warrington EK, James M. The Visual Object and Space Perception Battery. Bury St Edmunds: Thames Valley Test Company, 1991. Warrington EK, James M. The Visual Object and Space Perception Battery. Bury St Edmunds: Thames Valley Test Company, 1991.
12.
go back to reference Riddoch MJ. Optic aphasia: a review of some classic cases. In: Humphreys GW, editor. Case studies in the neuropsychology of vision. Hove: Psychology Press, 1999: 133–160. Riddoch MJ. Optic aphasia: a review of some classic cases. In: Humphreys GW, editor. Case studies in the neuropsychology of vision. Hove: Psychology Press, 1999: 133–160.
13.
go back to reference James M, Plant GT,Warrington EK. CORVIST Cortical Vision Screening Test. London: Harcourt Assessment, 2001. James M, Plant GT,Warrington EK. CORVIST Cortical Vision Screening Test. London: Harcourt Assessment, 2001.
15.
go back to reference Riddoch MJ, Humphreys GW. Birmingham Object Recognition Battery (BORB).Hove: Lawrence Erlbaum Associates, 1993. Riddoch MJ, Humphreys GW. Birmingham Object Recognition Battery (BORB).Hove: Lawrence Erlbaum Associates, 1993.
16.
go back to reference Visch-Brink EG, Denes G, Stronks D. Visual and verbal semantic processing in aphasia. Brain and Language 1996;55:130–132. CrossRef Visch-Brink EG, Denes G, Stronks D. Visual and verbal semantic processing in aphasia. Brain and Language 1996;55:130–132. CrossRef
17.
go back to reference Koenen L, Bloem T, Janssen R. Gebarentaal.De taal van doven in Nederland. Amsterdam: Nijgh & Van Ditmar, 1993. Koenen L, Bloem T, Janssen R. Gebarentaal.De taal van doven in Nederland. Amsterdam: Nijgh & Van Ditmar, 1993.
18.
go back to reference Bastiaanse R, Bosje M, Visch-Brink EG. PALPA: Psycholinguïstische Testbatterij voor de Taalverwerking van Afasiepatiënten.Hove: Lawrence Erlbaum Associates, 1995. Bastiaanse R, Bosje M, Visch-Brink EG. PALPA: Psycholinguïstische Testbatterij voor de Taalverwerking van Afasiepatiënten.Hove: Lawrence Erlbaum Associates, 1995.
19.
go back to reference Rogers TT, Lambon Ralph MA, Garrard P, Bozeat S, McClelland JL,Hodges JR, et al. Structure and deterioration of semanticmemory: a neuropsychological and computational investigation. Psychological Review 2004;111:205–235. PubMedCrossRef Rogers TT, Lambon Ralph MA, Garrard P, Bozeat S, McClelland JL,Hodges JR, et al. Structure and deterioration of semanticmemory: a neuropsychological and computational investigation. Psychological Review 2004;111:205–235. PubMedCrossRef
20.
go back to reference Farah MJ. Visual agnosia. Second edition. Cambridge: The MIT Press, 2004. Farah MJ. Visual agnosia. Second edition. Cambridge: The MIT Press, 2004.
21.
go back to reference Lindeboom J. The blind and themute.A study of the visuo-verbal disconnection syndrome. Amsterdam: VU Uitgeverij, 1984. Lindeboom J. The blind and themute.A study of the visuo-verbal disconnection syndrome. Amsterdam: VU Uitgeverij, 1984.
22.
go back to reference Plaut DC. Graded modality-specific specialisation in semantics: a computational account of optic aphasia. Cognitive Neuropsychology 2002;19:603–639. PubMedCrossRef Plaut DC. Graded modality-specific specialisation in semantics: a computational account of optic aphasia. Cognitive Neuropsychology 2002;19:603–639. PubMedCrossRef
23.
go back to reference Gilbert AL, Regier T, Kay P, Ivry RB. Support for lateralization of theWhorf effect beyond the realm of color discrimination. Brain and Language 2008;105:91–98. PubMedCrossRef Gilbert AL, Regier T, Kay P, Ivry RB. Support for lateralization of theWhorf effect beyond the realm of color discrimination. Brain and Language 2008;105:91–98. PubMedCrossRef
24.
go back to reference Regier T, Kay P. Language, thought, and color: Whorf was half right. Trends in Cognitive Sciences 2009;13:439–446. PubMedCrossRef Regier T, Kay P. Language, thought, and color: Whorf was half right. Trends in Cognitive Sciences 2009;13:439–446. PubMedCrossRef
25.
go back to reference Deelman BG, Koning-Haanstra M, Liebrand WBG, Van den BurgW. SANTest. Een afasietest voor auditief taalbegrip en mondeling taalgebruik. Lisse: Swets & Zeitlinger, 1981. Deelman BG, Koning-Haanstra M, Liebrand WBG, Van den BurgW. SANTest. Een afasietest voor auditief taalbegrip en mondeling taalgebruik. Lisse: Swets & Zeitlinger, 1981.
26.
go back to reference Van den Berg M, Diesfeldt H. Doet umee? Gezelschapsspelen en gespreksstof voor ouderen. Baarn: HB uitgevers, 1984. Van den Berg M, Diesfeldt H. Doet umee? Gezelschapsspelen en gespreksstof voor ouderen. Baarn: HB uitgevers, 1984.
27.
go back to reference Lindeboom J, Jonker C.Amsterdamse Dementie-Screeningstest. Lisse: Swets and Zeitlinger, 1989. Lindeboom J, Jonker C.Amsterdamse Dementie-Screeningstest. Lisse: Swets and Zeitlinger, 1989.
28.
go back to reference Lindeboom J, Matto D. Cijferreeksen en Knox blokken als concentratietests voor ouderen. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 1994;25:63–68. PubMed Lindeboom J, Matto D. Cijferreeksen en Knox blokken als concentratietests voor ouderen. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 1994;25:63–68. PubMed
29.
go back to reference Van Balen HGG,Wimmers MFHG. Rivermead Behavioural Memory Test. Normeringsgegevens voor Nederland en Vlaanderen. Lisse: Swets Test Services, 1993. Van Balen HGG,Wimmers MFHG. Rivermead Behavioural Memory Test. Normeringsgegevens voor Nederland en Vlaanderen. Lisse: Swets Test Services, 1993.
30.
go back to reference Raven JC.Guide to using The Coloured Progressive Matrices. London: Lewis & Co., 1965. Raven JC.Guide to using The Coloured Progressive Matrices. London: Lewis & Co., 1965.
31.
go back to reference Lindeboom J, Smits CHM, Smit JH, Jonker C. Gebruiksgegevens voor een korte vorm van de Raven Coloured Progressive Matrices. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 1999;30:249–255. PubMed Lindeboom J, Smits CHM, Smit JH, Jonker C. Gebruiksgegevens voor een korte vorm van de Raven Coloured Progressive Matrices. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie 1999;30:249–255. PubMed
32.
go back to reference Van Heugten CM. Apraxia in stroke patients: assessment and treatment. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen; 1998. Van Heugten CM. Apraxia in stroke patients: assessment and treatment. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen; 1998.
33.
go back to reference Wechsler D. WAIS-III. Nederlandstalige bewerking. Wechsler Adult Intelligence Scale-Derde Editie. Afname en scoringshandleiding. Lisse: Swets Test Publishers, 2000. Wechsler D. WAIS-III. Nederlandstalige bewerking. Wechsler Adult Intelligence Scale-Derde Editie. Afname en scoringshandleiding. Lisse: Swets Test Publishers, 2000.
34.
go back to reference Winslow Press. Photograhic Teaching Materials. Winslow: Winslow Press, 1980. Winslow Press. Photograhic Teaching Materials. Winslow: Winslow Press, 1980.
Metagegevens
Titel
Associatieve visuele agnosie. De minder zichtbare gevolgen van een herseninfarct
Auteur
H.F.A. Diesfeldta
Publicatiedatum
01-02-2011
Uitgeverij
Bohn Stafleu van Loghum
Gepubliceerd in
Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie / Uitgave 1/2011
Print ISSN: 0167-9228
Elektronisch ISSN: 1875-6832
DOI
https://doi.org/10.1007/s12439-011-0003-8